По запросу «irs» — результатов: 254: Толковый
sft. biol. Naslga oid, nasldan naslga oʻtadigan; nasliy.
Fanda shu tushuncha avvaldan maʼlum, gen irsiy belgini tashuvchi narsa, deb qabul qilingan. — Fan va turmush
ot biol. Tirik organizmlarning jismoniy va ruhiy xususiyatlarni saqlash va nasldan naslga oʻtkazish, oʻziga oʻxshash nasllarni bunyod etish qobiliyati, shunday xususiyat.
Yangi tugʻilgan buzoqchalar chuqur tekshirib koʻrildi va ularda dasturlashtirilgan barcha irsiyatlar mavjud ekanligi aniqlandi. — Fan va turmush
irsiyatning maʼnosi — oqsil sintez qilish qobiliyatining nasldan naslga oʻtishidir. — Fan va turmush
fl. Ovoz chiqarmay, lablarni yoyib, koʻrimsiz kulumsiramoq; irjaymoq, tirjaymoq.
Irshayib kulmoq.
— Yer yutkurlar, nima qilib irshayib turibsizlar, huv, koʻzlaring teshilsin! — dedi xotinlardan biri. — M. Osim, Oʻtror
Bir tomonda hisobchi, bir tomonda brigadir irshayib, qulluq qilib turibdi. — M. Hazratqulov, Jurʼat
ot 1. Yetishish, erishishga boʻlgan kuchli intilish, istak, mayl.
Mol-dunyo toʻplashga boʻlgan hirs.
Meros olish hirsi bilan ota-onangning oʻlimini aslo istamagin. — Qobusnoma
2. salb. Jinsiy hissiyot, shunday hissiyotli mayl.
koʻzlari suzuk, lagʻcha choʻqqa aylangan qalbi betoʻxtov urar, shu choʻgʻ tufayli alanga olayotgan hirsni bosishga qurbi yetmasdi hatto. — J. Abdullaxonov, Xonadon
oʻziga qaynoq hirs bilan yopishishini ham doimo istardi. — Mirmuhsin, Umid
Portda qirgʻoqqa qurilgan, kemalar ikki tomondan kelib toʻxtab turadigan gidrotexnik inshoot.
taql. s. Baʼzi narsalarning sinishi, ochilib-yopilishi va shu kabilardan hosil boʻladigan tovushni bildiradi.
[Oʻlmas opa] Yonboshidagi jiyda butoqchasini qirs etib sindirib oldi. — Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar
Xon soat qopqogʻini qirs etib yopib, zanjirlarini chuvalashtirib, qoʻyniga soldi. — Mirmuhsin, Choʻri
sumkachasini qirs etib ochdi-da, oʻn soʻmlik chiqarib berdi. — Yu. Shomansur, Qora marvarid
U kimsa uchun bu vazifa choʻntagidagi bodomni qirs etib chaqib yeganday joʻn gap. — Mirmuhsin, Meʼmor
Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga
Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis
Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec
Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta
Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan
Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.
ivirsimoq, imirsilamoq; asosiy ishga qaramay, boshqa mayda-mayda ishlar bilan shugʻullanmoq
yoniga olsin, chaqirsin
