Қидирув

фл. Ирилламоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. 1. Ир -р-р деган овоз чиқариб ҳурмоқ (ит ҳақида).

Узала пушиб, оғзи билан пашша тутиб ётган каттакон сариқ ит бошини кўтариб ириллади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. кўчма салб. Уришгандек гапирмоқ (итнинг шундай ҳаракатига нисбат берилади).

Сиз бўлмасангиз, булар билан бир ерда ўтириб, гаплашиб бўладими. Халфа билан Махсумнинг дарров ириллаганини кўрдингизми?! — П. Турсун, Ўқитувчи.

от 1. эск. Насл, зот.

2. Кишиларнинг кўз, соч ва тери ранги, юз-бош тузилиши ва шу кабилар наслий белгилари бир хил бўлган, тарихан шаклланган ҳар бир гуруҳи.

Турли ирқларга мансуб кишилар ҳуқуқий тенглик асосида тез-тез учрашиб туриш ва ҳамкорлик қилиш имкониятига эгадирлар. — Газетадан

Бунда бор қанча ирқ ва қанча миллат. — Э. Воҳидов

от этн. Бирор мақсад, ният билан қилинган хурофий тадбир (масалан, тўйдан яхши ният билан бирор нарса олиб кетиш; дард-балони қайтариш, зиён-заҳматдан, кўз тегишдан сақлаш учун бирор нарсани бошдан ўгириб ташлаш ва бошқалар).

Она-бола дарвозадан чиқаётганда эса, иримини қилиб, қўлидаги ойна устига обдастадан сув югуртириб, Латофат билан келини кўздан ғойиб бўлгунча қараб қолди. — С. Кароматов, Ҳижрон

Эски иримлардан қутулиб кетмаган баъзи бўлтаклар ходанинг устига исириқ боғлаб қўядилар. — А. Қодирий, Обид кетмон

от эск. Лаб, дудоқ.

Ярим очиқ иринлари ичидаги оқ тишлари билан тилини ғарчча тишлаган-да, гўё шу турмушда, шу замонда туғилгани учун аттанг ўқийдир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от Гулсапсар

гунафша ранг гулсапсар.