Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«инсиз» бўйича 263 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

254 та
ин

ИН ъқуш, ҳашарот, ҳайвонларнинг яшаш учун қурган жойиъ. Арининг и н и н и бузиб ташладик. Қадимги туркий тилда 'йиртқич ҳайвон уясиъ маъносини англатган бу от асли йин тарзида талаффуз қилинган бўлиб (Девон, ИИИ, 11), ўша даврлардаёқ сўз бошланиши — даги й ундоши талаффуз қилинмай қўйган (Девон, И, 84; ДС, 209): йин >

1. Қуш, қашарот ва ҳайвонларнинг яшаш, бола очиш учун қурган жойи; уя

Қарқуноқ ини. Арининг ини. Тулкининг ини. Яхши сўз билан илон инидан чиқар — Мақол

2. Инсоннинг яшаш жойи

Бу — иссиқ инни ташлаб, совуқда қалтираб, иссиқ инни қўмсаш, деган сўз эди — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

[Одамзод] Киндик қони тўкилган жойни тарк эца, қушмижоз бўлиб қоларкан. Қаерда яшаш қулай бўлса, ўша ерга ин қураверар экан — "Ёшлик"

3. Бирор нарса, одамлар эгаллаган жой; макон. . .в. шабадалар

Айитбой жанговар учувчи бўлган экан. У фашистлар инига неча марта/шб қирғин солибди — Ш. Ғуломов, Қалб ундайди

Баъзи ташвиқотчилар хурофотга, эскиликка қарши мажлисларда ўт очадилар.. бирок, ўз уйлари хурофотнинг чирик ини эканини билмайдилар — Ойбек, О

Улар очлик, қашшоқлик ва касалликлар ини бўлган хароб кулбалар олдида тўп-тўп йиғилиб, нималардир тўғрисида суҳбатлашардилар — Ойбек, Нур қидириб

Тўлиқ мақола →
инг

тақл. с. Чақалоқнинг йиғисига ўхшаш овоз ҳақида.

Инг демоқ. Инг деган овози чиқмади.

  • Инг ёʻқ, жинг ёʻқ. Индамасдан, жимгина, сўзсиз. [Нури:] Дадамда бир малай бор Қорни тўқ, эгни бутун бўлса бас. Инг ёʻқ, жинг ёʻқ ишлайверади — Ойбек, Танланган асарлар
Тўлиқ мақола →
ини

от 1. Ука.

Йиғим-терим вақтида бир фалокат юз бериб, Ҳасан ўз инилари ва уларнинг болаларидан ажралди. — С. Айний, Қуллар

2. (1-шахс бирлик эгалик шаклида — иним).

Узидан ёш эр кишига, — уни ўзига яқин тутиб мурожаат этиш шакли

Иним Содиқбой, ишимиз жуда хом ҳали! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мулла Ғулом, бу тўғрида сиз нима дейсиз, иним? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тўлиқ мақола →
инга

тақл. с. Чақалоқ йиғисига тақлидни билдиради.

Темир ёʻл ишчилари турадиган тунука томли умумий ётоқхонанинг чеккадаги хонасидан гўдак ингаси, Ҳадянинг алласи эшитиларди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Тўлиқ мақола →
инжу

от 1. Марварид, дур.

Тўй оқшоми инжу таққан етим қиз, Мажнунтолнинг маржонида булдуриқ. — Ғ. Ғулом

Кўзларидан оққан томчилар қуёшда инжудай ёнади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Инжуга нисбатланган нарса.

Дўстимдир ложувард, шалдироқ сувлар — менинг юрагимга оққан инжулар. — Ж. Камол

Жавоҳирга, инжуга тўлмиш Олтин чаноқ — олтин кўзалар. — Уйғун.

Тўлиқ мақола →
инъом

от 1. Тортиқ қилиб берилган нарса; ҳадя, совға.

Шомуродга мени таъриф қиласан қизини кўндирасан, келиб менинг инъомларимни оласан. — Ёдгор.

Бугунги хирмон-хирмон пахталар мева-чевалар халқимизнинг меҳнати эвазига келган чўл инъомидир. — Ш. Рашидов, Янги ер ҳақида сўз

2. Инъом (эркаклар исми)

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 254 →

Эртаклар

4 та
Доно йигит ва унинг қайлиғи
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда доно йигитнинг ўзига муносиб умр ёʻлдошини топиш саргузаштлари ҳикоя қилинади. У ёʻлда учраган турли саволлар орқали бўлажак рафиқасининг ақ

Қирқ куёв
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда қирқ ўғилнинг кенжаси ўзининг ақл-заковати ва топқирлиги билан қийин шартларни бажариб, подшоҳнинг қизига уйланади. У аждарҳонинг чангалидан қу

Қулоқбой
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда фарзандсиз чол-кампирнинг ғайритабиий тарзда туғилган ўғли Қулоқбой саргузаштлари ҳикоя қилинади. У ўзининг ақл-заковати ва топқирлиги билан

Хотинсиз уйни кўр, қаро ерни кўр
Халқ оғзаки ижоди

Бир бой хотинининг донишманд гапларига ишонмай, уни уйдан ҳайдаб юборади. Аёл ўтинчи йигитга турмушга чиқиб, ўзининг ақл-идроки билан унинг ҳаётини бу

Шева материаллари

5 та
аржай
Андижон вилояти · шилта

бўлар-бўлмасга куладиган, ўринсиз ҳазил қиладиган киши

жıртангламақ
Қорақалпоғистон Республикаси · ўринсиз кулмоқ, ишва қилмоқ
шапйрмақ
Қорақалпоғистон Республикаси · сарфламоқ

кўч. м. ўринсиз сарфламоқ

ворқа
Хоразм вилояти · кутилмаганда

Кутилмаганда, ўринсиз