Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«inlarga» boʻyicha 264 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

245 ta
in

IN ’qush, hasharot, hayvonlarning yashash uchun qurgan joyi’. Arining i n i n i buzib tashladik. Qadimgi turkiy tilda 'yirtqich hayvon uyasi’ maʼnosini anglatgan bu ot asli yin tarzida talaffuz qilingan boʻlib (Devon, III, 11), oʻsha davrlardayoq soʻz boshlanishi — dagi y undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan (Devon, I, 84; DS, 209): yin >

1. Qush, qasharot va hayvonlarning yashash, bola ochish uchun qurgan joyi; uya

Qarqunoq ini. Arining ini. Tulkining ini. Yaxshi soʻz bilan ilon inidan chiqar — Maqol

2. Insonning yashash joyi

Bu — issiq inni tashlab, sovuqda qaltirab, issiq inni qoʻmsash, degan soʻz edi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

[Odamzod] Kindik qoni toʻkilgan joyni tark etsa, qushmijoz boʻlib qolarkan. Qayerda yashash qulay boʻlsa, oʻsha yerga in quraverar ekan — "Yoshlik"

3. Biror narsa, odamlar egallagan joy; makon. . .v. shabadalar

Ayitboy jangovar uchuvchi boʻlgan ekan. U fashistlar iniga necha marta/shb qirgʻin solibdi — Sh. Gʻulomov, Qalb undaydi

Baʼzi tashviqotchilar xurofotga, eskilikka qarshi majlislarda oʻt ochadilar.. birok, oʻz uylari xurofotning chirik ini ekanini bilmaydilar — Oybek, O

Ular ochlik, qashshoqlik va kasalliklar ini boʻlgan xarob kulbalar oldida toʻp-toʻp yigʻilib, nimalardir toʻgʻrisida suhbatlashardilar — Oybek, Nur qidirib

Toʻliq maqola →
ing

taql. s. Chaqaloqning yigʻisiga oʻxshash ovoz haqida.

Ing demoq. Ing degan ovozi chiqmadi.

  • Ing yoʻq, jing yoʻq. Indamasdan, jimgina, soʻzsiz. [Nuri:] Dadamda bir malay bor Qorni toʻq, egni butun boʻlsa bas. Ing yoʻq, jing yoʻq ishlayveradi — Oybek, Tanlangan asarlar
Toʻliq maqola →
ini

ot 1. Uka.

Yigʻim-terim vaqtida bir falokat yuz berib, Hasan oʻz inilari va ularning bolalaridan ajraldi. — S. Ayniy, Qullar

2. (1-shaxs birlik egalik shaklida — inim).

Uzidan yosh er kishiga, — uni oʻziga yaqin tutib murojaat etish shakli

Inim Sodiqboy, ishimiz juda xom hali! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Mulla Gʻulom, bu toʻgʻrida siz nima deysiz, inim? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Toʻliq maqola →
inga

taql. s. Chaqaloq yigʻisiga taqlidni bildiradi.

Temir yoʻl ishchilari turadigan tunuka tomli umumiy yotoqxonaning chekkadagi xonasidan goʻdak ingasi, Hadyaning allasi eshitilardi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Toʻliq maqola →
inju

ot 1. Marvarid, dur.

Toʻy oqshomi inju taqqan yetim qiz, Majnuntolning marjonida bulduriq. — Gʻ. Gʻulom

Koʻzlaridan oqqan tomchilar quyoshda injuday yonadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Injuga nisbatlangan narsa.

Doʻstimdir lojuvard, shaldiroq suvlar — mening yuragimga oqqan injular. — J. Kamol

Javohirga, injuga toʻlmish Oltin chanoq — oltin koʻzalar. — Uygʻun.

Toʻliq maqola →
inʼom

ot 1. Tortiq qilib berilgan narsa; hadya, sovgʻa.

Shomurodga meni taʼrif qilasan qizini koʻndirasan, kelib mening inʼomlarimni olasan. — Yodgor.

Bugungi xirmon-xirmon paxtalar meva-chevalar xalqimizning mehnati evaziga kelgan choʻl inʼomidir. — Sh. Rashidov, Yangi yer haqida soʻz

2. Inʼom (erkaklar ismi)

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 245 →

Ertaklar

8 ta
Dono qiz bilan boy
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda dono qizning oʻtkir aqli va topqirligi tufayli otasining mol-mulkini qaytarib olgani hamda boyning hiylalarini fosh etgani hikoya qilinadi. Qiz oʻz d

Mohistara
Xalq ogʻzaki ijodi

Shahzoda Shavkat sirli kiyikni quvib, oʻzga olamga tushib qoladi va u yerda parizod Mohistaraga oshiq boʻladi. Bu sarguzasht uning hayotini butunlay oʻzgartirib

Navroʻz qaroqchi
Xalq ogʻzaki ijodi

Navroʻz qaroqchi ismli oʻgʻri halol mehnatning qadrini tushunib yetadi. Uning hayotida yuz bergan voqealar uni qaroqchilikdan voz kechishga undaydi va u boylikk

Odil podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bir odil podsho davrida yerdan chiqqan oltin sababli ikki dehqonning insofi sinovdan oʻtadi. Podsho bu oltinlarni xalqqa foyda keltiradigan tarzda ishlatishga q

Olti ahmoq va bir toʻqmoq
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda olti ahmoq va bir toʻqmoqning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Toʻqmoqning zukkoligi va ahmoqlarning soddaligi voqealar rivojiga sabab boʻladi.

Qilichqora
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch ogʻayni sarguzashtlari haqidagi bu ertakda, kenja uka Qilichqora ajdarni yengib, podshoh qiziga uylanadi, ammo uning akalari ham baxt topishadi. Ertak qahra

Hammasini koʻrish · 8 →

Sheva materiallari

11 ta
checha
Surxondaryo viloyati · kelinoyi

kelin oyi yoki xotinlarga murojaat

eybiye
Qashqadaryo viloyati · opa

opa (opasiga yoki oʻzidan katta yoshdagi xotinlarga hurmat maʼnosida murojaat)

eyxälä
Qashqadaryo viloyati · xola

xola (hurmat maʼnosida oʻz xolasiga yoki oʻzidan katta yoshdagi xotinlarga murojaat)

jeŋŋä
Surxondaryo viloyati · yanga

kelin oyi yoki xotinlarga murojaat

Hammasini koʻrish · 11 →