Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«иниши» бўйича 287 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

245 та
инмоқ

фл. 1. Ўтирмоқ, қўнмоқ.

Ойпарча, ҳазратнинг сўзлари таъсиридан кўзларига ёш инганча, мерганга қаради. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк

Баргларга шудринг инган, Ҳаво қимиздай тинган. — С. Акбарий

2. Юқоридан пастга тушмоқ.

Пода қирдан инди.

Ўйнар бўрон, чир айланиб қор, тинмай инар кўкдан ер сари. — Уйғун

3. Кирмоқ, пайдо бўлмоқ.

Суҳроб тоғасининг ушбу сўзларини эсларкан, титроқ вужудига қувват ингандай бўлди. — Газетадан

Туни билан чўмдим хаёлга, кўзларимга инмади уйқу. — Н. Нарзуллаев

Тўлиқ мақола →
ин

ИН ъқуш, ҳашарот, ҳайвонларнинг яшаш учун қурган жойиъ. Арининг и н и н и бузиб ташладик. Қадимги туркий тилда 'йиртқич ҳайвон уясиъ маъносини англатган бу от асли йин тарзида талаффуз қилинган бўлиб (Девон, ИИИ, 11), ўша даврлардаёқ сўз бошланиши — даги й ундоши талаффуз қилинмай қўйган (Девон, И, 84; ДС, 209): йин >

1. Қуш, қашарот ва ҳайвонларнинг яшаш, бола очиш учун қурган жойи; уя

Қарқуноқ ини. Арининг ини. Тулкининг ини. Яхши сўз билан илон инидан чиқар — Мақол

2. Инсоннинг яшаш жойи

Бу — иссиқ инни ташлаб, совуқда қалтираб, иссиқ инни қўмсаш, деган сўз эди — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

[Одамзод] Киндик қони тўкилган жойни тарк эца, қушмижоз бўлиб қоларкан. Қаерда яшаш қулай бўлса, ўша ерга ин қураверар экан — "Ёшлик"

3. Бирор нарса, одамлар эгаллаган жой; макон. . .в. шабадалар

Айитбой жанговар учувчи бўлган экан. У фашистлар инига неча марта/шб қирғин солибди — Ш. Ғуломов, Қалб ундайди

Баъзи ташвиқотчилар хурофотга, эскиликка қарши мажлисларда ўт очадилар.. бирок, ўз уйлари хурофотнинг чирик ини эканини билмайдилар — Ойбек, О

Улар очлик, қашшоқлик ва касалликлар ини бўлган хароб кулбалар олдида тўп-тўп йиғилиб, нималардир тўғрисида суҳбатлашардилар — Ойбек, Нур қидириб

Тўлиқ мақола →
инг

тақл. с. Чақалоқнинг йиғисига ўхшаш овоз ҳақида.

Инг демоқ. Инг деган овози чиқмади.

  • Инг ёʻқ, жинг ёʻқ. Индамасдан, жимгина, сўзсиз. [Нури:] Дадамда бир малай бор Қорни тўқ, эгни бутун бўлса бас. Инг ёʻқ, жинг ёʻқ ишлайверади — Ойбек, Танланган асарлар
Тўлиқ мақола →
ини

от 1. Ука.

Йиғим-терим вақтида бир фалокат юз бериб, Ҳасан ўз инилари ва уларнинг болаларидан ажралди. — С. Айний, Қуллар

2. (1-шахс бирлик эгалик шаклида — иним).

Узидан ёш эр кишига, — уни ўзига яқин тутиб мурожаат этиш шакли

Иним Содиқбой, ишимиз жуда хом ҳали! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мулла Ғулом, бу тўғрида сиз нима дейсиз, иним? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тўлиқ мақола →
инга

тақл. с. Чақалоқ йиғисига тақлидни билдиради.

Темир ёʻл ишчилари турадиган тунука томли умумий ётоқхонанинг чеккадаги хонасидан гўдак ингаси, Ҳадянинг алласи эшитиларди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Тўлиқ мақола →
инжу

от 1. Марварид, дур.

Тўй оқшоми инжу таққан етим қиз, Мажнунтолнинг маржонида булдуриқ. — Ғ. Ғулом

Кўзларидан оққан томчилар қуёшда инжудай ёнади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Инжуга нисбатланган нарса.

Дўстимдир ложувард, шалдироқ сувлар — менинг юрагимга оққан инжулар. — Ж. Камол

Жавоҳирга, инжуга тўлмиш Олтин чаноқ — олтин кўзалар. — Уйғун.

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 245 →

Эртаклар

30 та
Ақлли, идрокли, зеҳнли
Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.

Айиқполвон
Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Балиқ сотувчи Аҳмад
Халқ оғзаки ижоди

Аҳмад исмли эр ўз хотинининг маслаҳатлари туфайли турли қийинчиликларга дуч келади. Унинг соддалиги ва тушунмовчилиги кулгили вазиятларни келтириб чиқара

Бўри билан тулки
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда тулкининг айёрлиги ва бўрининг соддалиги орқали ҳаётий сабоқлар берилади. Тулки ҳар доим ўзининг ақл-заковатидан фойдаланиб, қийин вазиятлардан

Бўз бола
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак ўгай онанинг зулмидан қочиб, ўз бахтини топишга интилган Бўз бола ва унинг садоқатли дўстлари ҳақида ҳикоя қилади. Эртакда муҳаббат, садоқат ва

Эчкининг ўч олиши
Халқ оғзаки ижоди

Бир эчки болалари билан тинч яшар эди, аммо оч бўри уларнинг ҳаётига хавф солади. Она эчки болаларини ҳимоя қилиш ва ёвуз бўридан ўч олиш учун а

Ҳаммасини кўриш · 30 →

Шева материаллари

12 та
аяқ салмақ
Қорақалпоғистон Республикаси · йиғиб-териб олинишини бошлаб юбормоқ

пишиб етилган маҳсулотнинг йиғиб-териб олинишини бошлаб юбормоқ

бутақ
Қашқадарё вилояти · терисини шилиб олиш усули

сўйилган таканинг боши ва оёқларини кесиб ташлаб, пуфлаб, терисининг шилиб олиниши

гул ташлаш
Фарғона вилояти · гул ташлаш

Пичоқчиликда металлнинг товланиб гул бериб кўриниши.

ҳäллäлä
Сурхондарё вилояти · никоҳ

Талоқ қилиб қўйилган хотиннинг ўз эри томонидан қайта никоҳ қилиб олиниши

мажик
Андижон вилояти · нимжон

кўринишидан қони кам, ранги сўлғин, иммунитети пастлигидан носоғлом бола

Ҳаммасини кўриш · 12 →