Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«in-u» boʻyicha 256 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

246 ta
in

IN ’qush, hasharot, hayvonlarning yashash uchun qurgan joyi’. Arining i n i n i buzib tashladik. Qadimgi turkiy tilda 'yirtqich hayvon uyasi’ maʼnosini anglatgan bu ot asli yin tarzida talaffuz qilingan boʻlib (Devon, III, 11), oʻsha davrlardayoq soʻz boshlanishi — dagi y undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan (Devon, I, 84; DS, 209): yin >

1. Qush, qasharot va hayvonlarning yashash, bola ochish uchun qurgan joyi; uya

Qarqunoq ini. Arining ini. Tulkining ini. Yaxshi soʻz bilan ilon inidan chiqar — Maqol

2. Insonning yashash joyi

Bu — issiq inni tashlab, sovuqda qaltirab, issiq inni qoʻmsash, degan soʻz edi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

[Odamzod] Kindik qoni toʻkilgan joyni tark etsa, qushmijoz boʻlib qolarkan. Qayerda yashash qulay boʻlsa, oʻsha yerga in quraverar ekan — "Yoshlik"

3. Biror narsa, odamlar egallagan joy; makon. . .v. shabadalar

Ayitboy jangovar uchuvchi boʻlgan ekan. U fashistlar iniga necha marta/shb qirgʻin solibdi — Sh. Gʻulomov, Qalb undaydi

Baʼzi tashviqotchilar xurofotga, eskilikka qarshi majlislarda oʻt ochadilar.. birok, oʻz uylari xurofotning chirik ini ekanini bilmaydilar — Oybek, O

Ular ochlik, qashshoqlik va kasalliklar ini boʻlgan xarob kulbalar oldida toʻp-toʻp yigʻilib, nimalardir toʻgʻrisida suhbatlashardilar — Oybek, Nur qidirib

Toʻliq maqola →
inmoq

fl. 1. Oʻtirmoq, qoʻnmoq.

Oyparcha, hazratning soʻzlari taʼsiridan koʻzlariga yosh ingancha, merganga qaradi. — Sh. Xolmirzayev, Qil koʻprik

Barglarga shudring ingan, Havo qimizday tingan. — S. Akbariy

2. Yuqoridan pastga tushmoq.

Poda qirdan indi.

Oʻynar boʻron, chir aylanib qor, tinmay inar koʻkdan yer sari. — Uygʻun

3. Kirmoq, paydo boʻlmoq.

Suhrob togʻasining ushbu soʻzlarini eslarkan, titroq vujudiga quvvat inganday boʻldi. — Gazetadan

Tuni bilan choʻmdim xayolga, koʻzlarimga inmadi uyqu. — N. Narzullayev

Toʻliq maqola →
ing

taql. s. Chaqaloqning yigʻisiga oʻxshash ovoz haqida.

Ing demoq. Ing degan ovozi chiqmadi.

  • Ing yoʻq, jing yoʻq. Indamasdan, jimgina, soʻzsiz. [Nuri:] Dadamda bir malay bor Qorni toʻq, egni butun boʻlsa bas. Ing yoʻq, jing yoʻq ishlayveradi — Oybek, Tanlangan asarlar
Toʻliq maqola →
ini

ot 1. Uka.

Yigʻim-terim vaqtida bir falokat yuz berib, Hasan oʻz inilari va ularning bolalaridan ajraldi. — S. Ayniy, Qullar

2. (1-shaxs birlik egalik shaklida — inim).

Uzidan yosh er kishiga, — uni oʻziga yaqin tutib murojaat etish shakli

Inim Sodiqboy, ishimiz juda xom hali! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Mulla Gʻulom, bu toʻgʻrida siz nima deysiz, inim? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Toʻliq maqola →
inga

taql. s. Chaqaloq yigʻisiga taqlidni bildiradi.

Temir yoʻl ishchilari turadigan tunuka tomli umumiy yotoqxonaning chekkadagi xonasidan goʻdak ingasi, Hadyaning allasi eshitilardi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Toʻliq maqola →
inju

ot 1. Marvarid, dur.

Toʻy oqshomi inju taqqan yetim qiz, Majnuntolning marjonida bulduriq. — Gʻ. Gʻulom

Koʻzlaridan oqqan tomchilar quyoshda injuday yonadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Injuga nisbatlangan narsa.

Doʻstimdir lojuvard, shaldiroq suvlar — mening yuragimga oqqan injular. — J. Kamol

Javohirga, injuga toʻlmish Oltin chanoq — oltin koʻzalar. — Uygʻun.

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 246 →

Ertaklar

9 ta
Besh qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Bulbuligoʻyo
Xalq ogʻzaki ijodi

Zolim podshohning oltin chinori uchun Bulbuligoʻyo qushini topishga chiqqan kenja shahzoda sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining mardligi va sadoqat

Jonon piyola
Xalq ogʻzaki ijodi

Qoʻqon podshosining qimmatbaho piyolasi sinib qoladi va uni tuzatishga hech kim qodir boʻlmaydi. Faqatgina bir kal shogird oʻzining aql-zakovati bilan bu muammo

Kambagʻal qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning yaramas oʻgʻlini oʻqitib, toʻgʻri yoʻlga solgan kambagʻal qizning donoligi va matonati hikoya qilinadi. Uning aql-zakovati tufayli podsho

Mahmud yamoqchi
Xalq ogʻzaki ijodi

Mahmud ismli kambagʻal yamoqchi chol bilan sarguzashtga otlanadi. Ular birgalikda sirli xazinani topish yoʻlida harakat qilishadi va Mahmudning hayoti butunlay

Mehrigiyo
Xalq ogʻzaki ijodi

Savdogar oʻgʻlining sarguzashtlari va sehrli mehrigiyo yordamida boshiga tushgan mushkullarni yengishi haqida hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, topqirlik va yov

Hammasini koʻrish · 9 →

Sheva materiallari

1 ta
kalapatra
Xorazm viloyati · tartibsiz

tartibsiz, ostin-ustun