Қидирув

от 1. Бирор иш, вазифа учун тайёр; шай.

Машиналар теримга ҳозир. Ўроқда ёʻқ, машоқда ёʻқ — хирмонда ҳозир. — Мақол

— Жавоб беришга ҳозирмиз, — деди Ойқиз раиснинг сўзларини бўлиб. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Нимаики маслаҳат ёки ёрдам керак бўлса биз хизматингизга ҳозирмиз. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар

— На десангиз — шу, ёшулли, —

деди Аваз, — қўлимдан келган барча ишга ҳозирман. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Сўзланиб турган пайтни ҳам ўз ичига олган вақт; шу он, шу пайт, шу давр.

Ҳозир чиқиб кетди. Ҳозир келиб қолади. Отам ҳозир нафақадалар. Ҳозир шароит тамомила бошқача. Ҳозир айни йиғим-терим мавсуми.

Ҳозир туриб кетган бўлса керак, столда коняк шишаси, апелсин тўла ваза турар эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Зойиржон ҳозир бориб муштлашмоқчи бўлгандай, ранги ўчиб кетди. — У.Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Бекмирзаевга ҳозир чойдан кўра ҳам муздеккина сув яхши эди Ў. — Усмонов, Сирли соҳил

Ҳозир кеч куз, ҳадемай қиш-қировли кунлар бошланади. — Газетадан

Ҳозир эски замон эмас, бунақа нарсаларнинг унчалик аҳамияти ёʻқ — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Чақириқ, мурожаат ва шу кабиларга. жавоб сифатида ишнинг тезда, шу онда амалга оширилишини билдиради.

— Ҳой, боққа сув тошиб кетди, тез кириб бўғиб қўйинг! — Ҳозир, ҳозир — Ёʻлчи кетмон олиб югурди. — Ойбек, Танланган асарлар

— Ўғлингизни чиқариб юборинг! — Ҳозир. — Гулдаста

Кўрпача ёзиб, уни ўтқазгач, мен ҳозир, деб эшикка чиқиб кетди. — С. Кароматов, Олтин қум

Кейин ҳозир, бойваччам, деди-да, кетаётганларга қуллуқ қилиб, изига қайтди. — К. Яшин, Ҳамза

сфт. Сўзланиб турган пайтни ҳам ўз ичига олган вақтга (ҳозирга) оид; шу ондаги, шу пайтдаги, шу даврдаги; ҳозирда мавжуд бўлган; амалдаги.

Унинг ҳозирги гаплари кўпчиликка маъқул бўлди. Ҳозирги ёшлар. Илм-фаннинг ҳозирги тараққиёти. Унинг ўтмиши ва ҳозирги ҳаёти. Ҳозирги ўзбек адабиёти. Ҳозирги алифбо. Мактабимизнинг ҳозирги директори.

Набигулнинг ҳозирги ҳолатини кўрганда, ҳар кимнинг ҳам раҳми келар эди. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

Амалдаги дарсликларимизнинг кўпчилиги ҳозирги талабларга тўла жавоб бера олмайди. — Газетадан

1. Ҳозирга қадар.

Мен сизларга барча гапларни айтдим. Ҳозирча шу. Ҳозирча ҳеч нарса дегани ёʻқ.

Ҳозирча гуруҳимизда саноқли одам бор. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Ҳозирдан маълум вақтга қадар, маълум вақт ўтгунча.

Бу хабар ҳозирча сир тутилмоғи керак эди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Раис унамай турибди-да, ҳозирча машинани ҳайдаб тур, ука, деб қўймаяпти. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

ҳозирча шаҳарнинг четроғида яшаши лозимлигини айтди. — Ойбек, Танланган асарлар

от 1. Ҳозир, тайёр эканлик.

Машиналарнинг ишга ҳозирлигини текшириш.

2. Тайёрланиш ишлари; тайёрланиш, тайёргарлик.

Азизбек фотиҳа берди. Халқ уруш ҳозирлигига киришди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Баҳорга ҳозирлик ишларининг катта-кичиги, майда-чуйдаси бўлмайди. — Газетадан

Ёʻл ҳозирликлари битиб, Ўзбек ойимнинг қутидор ва Офтоб ойим ҳамда Ойша кампирга атаб тиктирган саруполари ҳам битди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. эгалик ва ў.-п. к. шаклида ёки “билан” кўмакчиси ёрдамида (— ҳозирлигида, ҳозирлиги билан) кам қўлл. Иштирок маъносини билдиради.

Олти гувоҳнинг ҳозирлиги билан мажлис очилди. — А. Қаҳҳор, Сароб

сфт. 1. Савол, луқма ва шу кабилар гап-сўзларга ўринли тарзда ва тезда жавоб қайтариш қобилиятига эга.

Унинг серғайрат, ҳозиржавоб, фикри ўткир эканлигини ўқитувчилар билишар эди. — Мирмуҳсин, Умид

Ҳожатхонага кирганлар калга ҳазил қилиб, уни уялтирмоқ-чи бўлар, лекин сурбет ва ҳозиржавоб кал, бўш келмай, ҳар бир гапга ўн гап билан жавоб қиларди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

У ниҳоятда серҳаракат, ҳозиржавоб — гап билан енгиб бўлмайдиган кимса эди. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Ҳаёт, давр талабига ўз иш-амали билан тезда жавоб берувчи.

Устознинг публицистик асарлари билан танишар экансиз, у бениҳоя ҳозиржавоб, фаол ижод қилганлигига амин бўласиз. — Газетадан

Улкан адабиётимизнинг дангалчи ҳозиржавоб қисми бўлган сатира-юморнинг вазифаси Тияншан тоғидан ҳам баланд. — Муштум

фл. Ишлатиш, фойдаланиш ва шу кабилар учун тайёр ҳолга келтирмоқ; тайёрламоқ.

Сафарга отларни ҳозирламоқ. Машиналарни теримга ҳозирламоқ.

Келин ишком тагига ўрнатилган чорпоя сўрига жой ҳозирлашга тутинди. — М. Хайруллаев, Тилла маржон

Отабек тушга яқин уйғонгач, Ҳасанали чой ҳозирлади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Буюрсангиз, ёʻлга керакли нарсаларни ҳозирласалар. — Олтин бешик