Qidiruv

ot 1. tar. Oʻrta Osiyo xonliklarida belgili bir shahar va uning atrofidagi qishloqlar ustidan xon-u bek amrini oʻtkazish uchun belgilab qoʻyilgan amaldor.

Holvani hokim yer, kaltakni — yetim. — Maqol

Bu hukmimizni ijro etguvchi, Tashkent hokimi Normuhammad qushbegiga marhamati shohonamiz shuldir. — A. Qodiriy, Utgan kunlar

Bizning mayda-chuyda hokimlarimiz bir-biri bilan inoq boʻlmagani, birlasha olmagani sababli katta kuchga ega boʻlgan istilochining hamlasiga dosh berolmadik. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. tar. Sobiq Turkiston oʻlkasidagi ayrim shahar yoki muzofotlarda chor hukumatining siyosatini oʻtkazish uchun belgilab qoʻyilgan yuqori mansabli amaldor.

Mahkama binosiga ketgan oʻt obdan avjiga chiqqan bir paytda shahar hokimi Medinskiy va podpolkovnik Kitayevlar ikki vzvod jazo otryadi bilan maydonga kirib keldi. — K. Yashin, Hamza

Aʼyonlar supada, odamlar yerda oʻtirib, gʻala-gʻovur tinchigandan keyin, hokim odatdagicha tilmoch orqali xalqni ogohlantirdi. — I. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

3. Umuman, hukmini, buyrugʻini oʻtkazuvchi (shaxs, sinf va shu kabilar)

Hokim sinf.

Ulardan [amaldorlardan] hech bir kishiga yomonlik kelmaydi, ular yolgʻiz tartibni talab qilishadi. Chunki ular — hokim, biz — fuqaro. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Oʻzbekiston Respublikasida: viloyat, shahar va tumanlarning birinchi rahbarlik lavozimidagi shaxs; hokimlikning birinchi rahbari.

Bu muhim masalaning muhokamasi uchun kengashga viloyat, shahar va tuman hokimlari taklif etildi. — Gazetadan

5. koʻchma Oʻz ixtiyoriga olgan, egallagan narsa haqida; hukmron.

Munkillagan kampirlar jim sham yoqadi mozorlarda, Saratonning isi hokim mudrab yotgan bozorlarda. — X. Davron, Tungi bogʻlar

Tuni boʻyi koʻk yuzining hokimi boʻlgan oy yotogʻiga otlanayotgan shu palladagi salqin, musaffo shabada rohat baxsh etardi. — R. Fayziy, Kishilarimiz qissasi

Oʻz-oʻzimni tutdim savolga, Hokim edi qalbda bir tuygʻu. — N. Narzullayev

6. Hokim (erkaklar ismi).

ot 1. Ikki yoshdan oshib, qoʻshga yaraydigan holga kelgan bichilgan erkak qora mol.

U yerdan suv chiqadi deb oʻylash — hoʻkiz sut beradi, deb oʻylashday gap. — H. Nazir, Yonar daryo

U kolxozning qoʻsh hoʻkizi bilan oʻz yerini haydamoqda edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. koʻchma soʻk. Shu molga nisbatli haqoratni bildiradi.

— Anavi hoʻkizni qarang-u, manavi parini! — dedi Zavrak ancha narida oʻz chodiri yonida turgan Xudododbekni yana koʻrsatib — biyron va shaddod qiz oʻlishning qoʻliga tushyapti. — Mirmuhsin, Meʼmor

ot (odatda “va” bogʻlovchisi bilan) Shu singari, shunga oʻxshagan(lar), boshqalar.

Ayol urushga ketgan eri, oʻzining ishi, turmushi va hokazolar haqida gapirdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Toʻlaganning esiga alif, ventilyator, Abdumannofning esiga murch, sement mojarolari tushdi va hokazo. — A. Qahhor, Ogʻaynilar

ot 1. Hokim ishi, vazifasi; shu vazifaga mansub, tegishli.

Hokimlik libosi.

Yusufbek hoji: — Mening birinchi xolis tilagim, albatta, mazlum xalq tilidan boʻladir; bundan soʻng Toshkent hokimligiga har qanday boʻlmagʻur odam qoʻyilmasin! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Temurbek, mulozimlari qurshovida borib, hokimlik taxtiga oʻtirdi. — M. Mahmudov, Mangu kuy izlab

2. Hokim, hukmron holati; hukmronlik (toʻgʻri va koʻchma maʼnoda).

Zamon ishchi, dehqon zamoni boʻlib, chinovniklarning hokimligi, yerlik xalqning mahkumligi bitgan. — Gazetadan

Rashkli alam oʻyi hokimlikni oʻz qoʻliga oldi. — M. Karimov, Seni deyman, jonim

3. Oʻzbekiston Respublikasida: viloyat, shahar, tuman boshqaruv organlari va ular oʻrnashgan joy.

Shahar hokimligidan vakillar keldi.

4. tlsh. Oʻzaro aloqa (bogʻlanish)da biror qismning hokim vaziyati; zid. tobelik. Masalan, keng koʻcha, beshinchi xona birikmalaridagi koʻcha, xona soʻzlarining vaziyati.

ot 1. Davlatni boshqarish huquqi; siyosiy hukmronlik; davlat organlarining huquq va vakolati.

Hokimiyatni qoʻlga olmoq. Ijro etuvchi hokimiyat. Qonun chiqaruvchi hokimiyat.

Bu orada fevral inqilobi boʻlib, Nikolay podsho taxtdan agʻdarildi. Hokimiyat muvaqqat hukumat qoʻliga oʻtdi. — K. Yashin, Hamza

Rayimbek dodxoh Azizbek hokimiyatining tiragi edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Davlat boshqarmasi va uning organlari; hukumat.

Qoʻsh hokimiyat uzoq muddat davom etdi.

3. Boshqarish, buyruq berish va shu kabilar huquqi, imkoni.

Hokimiyat juda shirin narsa ekan. — Sharq yulduzi

Odamning puch, sarasi hokimiyat qoʻliga tekkanda darrov ajraydi-qoladi. — F. Musajonov, Himmat

ot ayn. Choʻkarqand.

Choʻkar qovun magʻzi koʻm-koʻk. Shunday sharvat-qandingiz manov yoqda qoladi. — M. Qoʻshmoqov