от
1.
Ақл-заковат, донолик ва унинг ифодаси бўлган, уни акс эттирувчи нарса — гап-сўз, фикр ва шу кабилар; донолик белгиси.
Оз емоқ — тани соғлиқ, Оз демак — ҳикматга боғлиқ. — Мақол
Нодоннинг кулфати кўп, Дононинг —
ҳикмати. — Мақол
Боболарнинг ҳикмати Ҳаётга ёруғ ёʻлдир: Отанг боласи бўлма, Одам боласи бўл, дер. — Э. Воҳидов
Подшоҳ билан шерга яқин бўлмоқ ҳикматдан эмасдир. — Эртаклар
Курашмоқ — ўрнак бўлиб яшамоқ демакдир! — деган эди муаллиминг, файласуфларнинг ҳикматини баён қилиб. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
Ҳаракатда баракат —
кўп қадим ҳикмат — М. Шайхзода
2.
Тагини англаш қийин бўлган, яширин бир маъно, яширин бир сабаб; сир.
Бу ойнада қандай ҳикматни кўрдинг? Жоним болам, сенинг ҳолинг на бўлди? — Баҳром ва Гуландом
Олдингга келган йигит кетолмайди, сизларда бирор ҳикмат бор экан-да. — Оқ олма, қизил олма
Бектемир генералларни урушнинг бутун ҳикматини биладиган бағоят ҳурматли азиз одамлар деб тушунарди. — Ойбек, Қуёш қораймас
Булбул сайрайди, хўроз қичқиради, эшак ҳанграйди, от кишнайди. Буларнинг тирикчилиги шу-да. Бунда нима ҳикмат бор дейсиз? — П. Турсун, Ўқитувчи
3.
кам қўлл.
Фойдали томон; наф, фойда (иш, ҳаракат ҳақида).
Раҳмат Отабекка кулимсираб қаради-да, тоғасига жавоб берди. — Хотин кўпайтириб, улар орасида азобланишнинг нима ҳикмати бўлсин? — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Тўғри, шоликорликда ҳикмат кўп бўлади. — Ш. Ғуломов, Ташаббус
4.
Ҳикмати бор нарса, ҳикмат билдирувчи фикр, гап.
Қуриб кетманг! Қўчқор ёғи еб, энди бир ҳикмат кўрсатмоқчимидилар! — М. Бобоев, Гўзаллик истаб
Қори, худди фавқулодда бир ҳикмат эшитгандай, оғзини ва кўзларини катта очиб, Тўпанисога қаради. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Ёш хотин қари эркакни яшартиради, деган гаплар бор; қариганда уйланадиган эркаклар ана шу ҳикматга амал қилар эмиш — Чўлпон, Кеча ва кундуз
5.
эск. айн.
Физика.
— Ҳа, ҳикмат кесакдан аланга чиқаргандек, сиз ҳам китобдан олган билимларингизни турмуш мактабида синов-дан ўтказинг, — деди қиз. — Ш. Ғуломов, Ёрқин уфқлар
6.
Ҳикмат (эркаклар ва хотин-қизлар исми).
