Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ҳаён» бўйича 24 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

11 та
ҳаён
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Фойда, наф.

Бир мири ҳаён, уч мири зиён. — Матал.

У [Тешабой] савдогар отаси Болта кўпаснинг ҳаён кўтарса, зиёндан қочма, деган васиятини кўз ўнгида тутади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

У елкасини қисиб: — Шунақа бир ҳаракат бор эди, ҳадисини олмаган одамга қийин экан, ҳеч ҳаён чиқмади, — деб қўя қолибди. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

Пахтадан келган ҳаён чорвага ямоқ бўлиб кетарди. — Й. Шамшаров, Тошқин

Тўлиқ мақола →
Бир мири ҳаён, уч мири зиён.

Пользы на пять копеек, а вреда на пятнадцать (на пятиалтынный).

[Ражабота:] ...Кўриниб турибдики, бу чигитдан бир мири ҳаён, уч мири зиён. [Раджабата:] По всему видно, что из этих семян хлопчатника пользы на пятак, а вреда на пятиалтынный. — З. Фатхуллин, Танланган асарлар.

Тўлиқ мақола →
чаён
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Ўргимчаксимонлар синфига мансуб бўлган бўғимоёклилар туркумига кирувчи заҳарли ҳашарот.

Ривоятларга Караганда, чаён ўзининг вижир-вижир болаларини ўз елкасида олиб юрармиш. — А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда

2. Тили аччиқ, бамисоли чаёндек чақувчи, газанда (одам ҳақида).

[Султонали:] Бу калтакесак ютган чаённинг юрагида сизга қарши катта адоват бор. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

  • Чаён чақиб олгандай ёки чаён чаққан одамдай Бирданига тезлик билан; кучли даражада. Умар акам бу гапни шу қадар ишонч билан айтдики, чаён чаққан одамдай сапчиб туриб, бора солиб, ёқасига ёпишгим келди. — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 11 →

Таърифлар ичида

4 та
архаизм

архаизм тлш. Маълум давр учун эскирган, истеъмолдан чиқа бошлаган тил бирлиги — сўз, ибора, грамматик шакл. Масалан, сурур (севинч), ҳаён (фойда) — луғавий архаи

зиён

зиён айн. Зарар. Зиён келтирмоқ. Зиён кўрмоқ. Сен чурвақаларнинг қўлидан келадигани шу-да! Ишга зиён етказишдан бўлакни билмайсанлар. Ҳ. Назир, Сўнмас чақмо

мири

мири тар. Беш тийинли чақа, беш тийин. Бир мири ҳаён, уч мири зиён. Мақол Дунёники мири кам икки. Мақол Домла уч мири пул ё битта қатлама келтириб қўйганга сира

ямоқ

ямоқ Бирор нарсанинг йиртилган, тешилган, узилган жойини ямаш, бутунлаш учун мўлжалланган бир парча мато, чарм ва шу кабилар Шимининг тиззаси билан ўнг чўнт

Эртаклар

6 та
Ақл билан бахт
Халқ оғзаки ижоди

Ақл ва Бахт дўст бўлиб, бир ўтинчининг ҳаётига аралашади. Бахт ўтинчига омад келтирса, Ақл унга қийин вазиятлардан чиқишга ёрдам беради.

Илоншоҳ ва Тошбақаполвон
Халқ оғзаки ижоди

Зулмкор Илоншоҳ ва унинг айёр вазири Қашқапашшанинг макр-ҳийлалари, ҳамда Тошбақаполвон бошчилигидаги халқнинг озодлик учун кураши ҳақида ҳикоя қилин

Ўтинчи чол
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўтинчи чолнинг ўғли Доднинг саргузаштлари, унинг адолатни тиклаш ва севгисини топиш ёʻлидаги синовлари ҳикоя қилинади. Қаҳрамон қийинчилик

Қорасоч пари
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз Қорасоч пари ўзининг ақл-заковати ва сеҳрли қобилиятлари билан мамлакатни бошқаради. Унинг донолиги ва адолати туфайли мамлакат обод бўлади, аммо

Қуёш ерининг паҳлавони
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда камбағал чол ва унинг ўғли Рустамнинг бой Ҳалимбой зулмидан қочиб, тоғда айиқлар билан дўстлашиб, паҳлавон бўлиши ҳикоя қилинади. Рустам о

Сусамбил
Халқ оғзаки ижоди

Эртакда хўжайинларининг зулмидан қочиб, бахтли ҳаёт излаб Сусамбилга ёʻл олган жониворларнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Улар ёʻлда бир-бирларига қўс

Шева материаллари

3 та
гаждим
Самарқанд вилояти · гаждим

чаён

ҳäŋилчäк
Қорақалпоғистон Республикаси · арғимчоқ

арғимчоқ; ҳаёнчак, беланчак

ҳäŋилчäк
Хоразм вилояти · арғимчоқ

арғимчоқ; ҳаёнчак, беланчак