Поиск

geoximiyalıq

B.B. Polinov farazlariga koʻra, litologiya jihatidan bir jinsli hudud chegarasida joylashgan, erigan va erimaydigan moddalar manbalari bilan genetik bogʻliq boʻlgan elementar landshaftlar (elyuvialdan to superakvalgacha) majmui.

u yoki bu kimyoviy elementlar miqdorining muayyan landshaftlardagi oʻrtacha miqdorlariga (landshaft klarkiga) nisbatan keskin ravishda oshgan zonasi. B.t. odatda oʻzining fizik (mas. sizdiruvchanlik qobiliyati), kimyoviy (oksidlanish-tiklanish, kislota-ishqoriy sharoitlari turliligi) yoki biologik (ayrim guruh mikroorganizmlarining yuksak faolligi) xususiyatlari bilan farqlanuvchi elementlar landshaftlar, biomotsenozlar (fatsiyalar) tutashgan joylarda hosil boʻladi.

Yer yuzidagi oʻzining togʻ jinslari, tuprogʻi va suvi tarkibidagi kimyoviy elementlar miqdori, hamda ularning oʻsimlik va hayvon turlari tarkibiga, taqsimlanishiga, hamda mazkur viloyatda yashovchi aholi salomatligiga taʼsir qilishi bilan ajralib turadigan hudud.

muayyan hududda (biogeokimyoviy viloyat) kuzatiladigan, muhitdagi (biotop) ayrim elementlarning tanqisligi yoki meʼyoridan ziyodligi sababli tirik organizmlarning rivojlanishi, oʻsishi va funksiyalaridagi yalpi buzilishlar.

biosferadagi uning (bio)xorologik boʻlinmalari boʻlmish biogeotsenozlar, landshaftlar va sh.oʻ. oʻrtasida sodir boʻladigan kimyoviy elementlarning oʻzaro joyini oʻzgartirish va transformatsiyalanishining davriy jarayonlari.