ot 1. Obyektiv borliqni, voqelikni kishi ongida aks ettiruvchi, ayni zamonda kishining obyektiv borliqqa, voqelikka munosabatini ifodalovchi, kishilarning dunyoqarashlari asosini tashkil etuvchi, odamlarni maqsad sari yetaklovchi fikr, tushuncha, tasavvur.
Eski gʻoyalar va qarashlar ularni yuzaga keltirgan shart-sharoitlarga nisbatan uzoqroq umr koʻradi. — Gazetadan
Yozingiz, mana shu qurʼon hurmati bilan qasamyod qilib aytamanki, men oʻzimning kurashchan qobiliyatimni shu jamiyatning gʻoyalari yoʻlida tugatajakman [dedi nomaʼlum kishi]. — N. Safarov, Tarix tilga kirdi
Dinning vazifasi — gʻoyalar va eʼtiqodlar tizimini sharhlash, izohlash hamda qayta ishlashdan iborat. — Muloqot
2. Badiiy, siyosiy yoki ilmiy asarning mazmuni, tub mohiyatini belgilovchi asosiy fikr.
Asarlarning xalq mulki boʻlib qolishiga sabab shuki, u asarlar magʻziga singdirilgan gʻoya kishilar diliga, ularning istaklariga yaqindir. — N. Safarov, Olovli izlar
Bu novellalar muayyan maʼnoda mustaqil asardek taassurot qoldiradi va ayni vaqtda bir-biri bilan bogʻlanib, umumiy asarning gʻoyasi va ruhini ochishga boʻysundiriladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
3. Biror ish-harakat qilish haqidagi fikr, oʻy; niyat, maqsad.
Kishi astoydil mehr qoʻygan gʻoyasini doim eng toʻgʻri va keng tarqalgan deb his qiladi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar
Shoʻroʻzakni oʻzlashtirish gʻoyasini birinchilar qatori Tursunmat olgʻa surgan edi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari.
Mening uchun koʻyingizda va oyogʻingiz uchida jon berish juda shirin edi va koʻpdan beri gʻoyam edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar