Qidiruv

fl. 1. Bosib, siqib va boshqalar yoʻl bilan yumshatmoq, pachaqlamoq, yanchmoq va h.k.

Oyogʻi bilan sigaretani ezmoq. Anorni ezmoq.

Yonida chumoli uyasini koʻrib, oyogʻi bilan ezdi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Chol boshqa choy chaqirib, belbogʻining qatidan quruq choy olib, kaftida ezdi-da, piyolaga solib qaytardi. — S. Ahmad, Hukm

Ertalab Shoqosim bir oʻsimlikning qovjiroq gulini keltirib, qaynoq suvda ezib, qizga ichirishni buyurgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Kishi aʼzosi yoki uning biror joyini qattiq bosim, siquvga olmoq.

Ogʻir yuk yelkasini ezyapti.

Oyogʻini qizdirib ezgan etigini yecholmay oʻtirgan Shirmonxon Maqsuda kelgandan keyin oʻrnidan turdi. — S. Zunnunova, Olov

Manglayni ezib yubordi bu choʻyan qalpoq. — Oybek, Quyosh qoraymas

3. Ogʻir, qiyin ahvolga solmoq, shunday ahvolda saqlamoq.

Uzoq va mashaqqatli yoʻl ularni juda ezib tashlagan edi.

Xalqlarni qul qilib ezib kelgan podsho hukumati agʻdarildi. — T. Bekmurodov, Unutilmas voqealar

Kirib maydonda javlon urdi erlar, Ezib dushmanni hayqirmoqda sherlar. — Habibiy

4. Ruhan qiynoqqa solmoq; qiynamoq.

Rahimjon aka, boʻldi, oʻzingizni ezmang. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

Oraga ogʻir, ezib yuboruvchi jimlik choʻkdi. — K. Yashin, Hamza

U bilan talashib-tortishib oʻtirib, yolgʻizligini ham unutgan ekan. Endi tanholik eza boshladi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

5. Qoyilmaqom qilib, juda taʼsirli tarzda ijro qilmoq (asosan kuy, qoʻshiq haqida).

Shodmon hoji oldin dutorda mayin ezib, Tuya boʻzlov mashqini chalib, keyin tanburni oldi. — S. Abdulla, Quvgʻunda

Bobosi uni quvontiradigan gap topganidan xursand, ezib hikoya qila ketdi. — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat

fl. 1. Ezmoq feʼlining majhul va oʻzlik nisbati.

Ezilgan meva. Ezilib pishgan guruch. Ezilgan xalqlar.

2. Kuyinmoq, achinmoq; qiynalmoq, dili xun boʻlmoq; tashvish tortmoq.

Ruhan ezilmoq.

Bechora qiz otaga muhtoj. Otasiz ezilib bitmasa yaxshi edi. — I. Rahim, Ixlos

— Kumush ham mening tepamda oʻtirib, ezilib yigʻlar, butun vujudi qaltirardi, — dedi Kamoliddin. — T. Jalolov, Oltin qafas

fl. 1. Ezilmoq feʼlining birgalik nisbati.

2. s. t. Qoniqib, uzoq gaplashib oʻtirmoq.

Maxdum Anvarning biror kambagʻal bilan ezilishib oʻtirganini koʻrsa, ichidan achchigʻlanib past hamisha pastligini qildi, deb oʻylar va ensasi kotib, chetga ketar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

fl. Ezilmoq feʼlining orttirma nisbati.

sft. Yaxshilik baxsh etuvchi; ezgulik keltiruvchi; xayrli.

Ezgu niyat. Ezgu ish.

Ozodlik haykali qoshiga bu on Ezgu oʻylarimni olib keldim men. — X. Davron

Navroʻz shamoli xayolni shunday olib qochadi, ezgu yoʻllarga chorlaydi. — Gazetadan

sft. Gapdan ogʻzi tinmaydigan, koʻp gapiradigan; sergap.

Ezma chol. Ezma boʻlmoq.

Koʻpchilik aytgandek, kishi qarisa, Ezma, nasihatgoʻy boʻlib qolarkan. — Gʻ. Gʻulom

Ogʻzi charchamaydigan ezma odam kerak buncha gapirishga. — E. Aʼzamov, Shaytonchalar koʻchasi