«ersiz» boʻyicha 317 ta natija
sft. Eri yoʻq, erga tegmagan yoki beva.
Ersiz xotin. Oʻynashga ishonib ersiz qolmoq. — Maqol
Mohira oyim taʼnaga til ochadi: — Endi dunyodan ersiz oʻtasan, qizim! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
ot 1. Erkak jinsiga mansub kishi; erkak.
Er siylagan yerda aziz. — Maqol
Angʻizli yerda ot oʻlmas, Iyirli yerda er oʻlmas. — Maqol
2. Xotin kishi bilan nikoh ahdida boʻlgan erkak kishi; qalliq (oʻz xotiniga nisbatan).
Erga bermoq. Erga tegmoq. Er qilmoq. Erdan chiqmoq. Eldan qolguncha erdan qolgan yaxshiroq. — Maqol
Yaxshi xotin erni er qiladi, yomon xotin — yer (qiladi). — Maqol
Qizimning koʻnglini ol, eridan chiqarib, senga beraman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
3. Mard, oliyjanob, jasur kishi.
Er boshiga ish tushsa, etik bilan suv kechar, Ot boshiga ish tushsa, suvluq bilan suv ichar. — Maqol
Er yigit maydonda bilinar. — Maqol
Er yigit enasi gʻarib oʻlarmi, Enam deb, mastonga koʻngil berarmi? — Rustamxon
ot 1. Biror yil hisobi boshlangan payt va shunday yil hisobining oʻzi.
Musulmonlar erasi — hijriy yil hisobi Muhammad paygʻambar Makkadan Madinaga hijrat qilgan vaqtdan hisoblanadi. Xristianlarning milodiy yil hisobi Iso paygʻambar (Iisus Xristos) tugʻilgan kunidan boshlanadi.
Yillar hisobining boshlangan vaqti kalendar erasi deb ataladi. — Astronomiya
2. Qandaydir tarixiy va ijtimoiy xususiyatlari bilan boshqalaridan (avvalgilaridan) tubdan farq qiladigan davr.
Kosmik era.
3. geol. Yer tarixida maʼlum togʻ jinslarining paydo boʻlishi bilan xarakterlanadigan, bir necha yuz million yillarni oʻz ichiga olgan muddat.
Paleozoy erasi. Kaynozoy erasi.
element relations diagramruschaсхема взаимосвязи элементовoʻzbekchaelementlarning oʻzaro bogʻliqlik sxemasi
eə
esk.sheʼr. oldin, ...-gacha
1. Issiq taʼsiri natijasida qattiqligini yoʻqotmoq, suyuq holga oʻtmoq; yumshamoq.
Erigan poʻlat. Erigan choʻyan. Erigan sariyogʻ.
Yerlar erib, hamma yoq shilt-shilt loy, qoʻrgʻon kunguralaridagi qirovlar bugʻga aylanib, koʻkka koʻtarilmoqda edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. koʻchma Jismonan boʻshashgan, erigan holatga tushmoq.
Yoʻl tortib — charchab kelayotgan odam emasmi, soyada erib, koʻzi uyquga borib, uxlab qoldi. — Yodgor
Tegirmonchi, goʻyo erib ketganday, boshini quyi soldi. — Oybek, O. v. shabadalar.
Uning butun vujudi eriganday boʻldi; koʻkragining allaqayeridan shuv etib koʻtarilgan bir nima tomogʻida lip-lip etdi-yu, koʻziga yosh oldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
3. Issiqlik yoki boshqa taʼsir natijasida parchalanib yoʻq boʻlmoq, boshqa jismga aylanmoq.
Mavjlarga oq kapalaklardek qoʻnayotgan qor uchqunlari shu ondayoq jimjit eriydi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Allaqayerda qargʻa qorlar erib ketganidan zorlanib qagʻillaydi. — Shuhrat, Shinelli yillar
Tuz edikki, erib ketamizmi? — Erib-ku ketmaymiz — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Hah shumtakalar, ogʻizlaringda erib ketadigan suzma qurutni bersam, olmaysizlar, shu tosh qurutni talashasizlar. — Oybek, Tanlangan asarlar
4. koʻchma Parchalanib yoʻqqa aylanmoq; yoʻq boʻlmoq.
Suluv esini yigʻib qarasa, Erimbet joyida erib ketganday gʻoyib boʻlibdi, hech qayerda yoʻq. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
Agar yigit-qizni haqiqiy sevgi bir-biriga bogʻlasa, uni hech qanday kuch uzolmaydi, oilada yuz beradigan baʼzi bir kelishmovchiliklar, xafaliklar ham sevgi-muhabbat haroratida erib ketaveradi. — A. Eshonqulov, Oila baxti haqida
5. koʻchma Ruhan iliqlik, yoqimlilik hissi uygʻonmoq, xush yoqmoq; shunday holatga tushmoq.
Yaxshi gaplarni tinglab, erib oʻtirgan Nuqra avval yalt etib Jalil Karimovichga qaradi. — Mirmuhsin, Nuqra
Bola kam-pirning soʻzlarini tushunmasa ham, uning issiq onalik mehridan eridi-da, quvonchidan sakrab oʻrnidan turib, kampirni quchoqlab oldi. — I. Rahim, Chin muhabbat
6. Moyillik, mehr, himmat hissi uygʻonmoq; mehri tovlanmoq.
Hozir boʻling, oʻr-toq yefreytor, goʻzal qizlar ham anoyi emas, salgina gapga erib ketavermaydi. — Z. Fatxullin, Soʻnmas yulduz
7. koʻchma s.t. Xarid qilingan narsa, yangilik, muvaffaqiyat va shu kabilar uchun ziyofat qilib bermoq; siylamoq, yuvmoq.
Nimaga bu yerda turibmiz? Oshxonaga olib kirib, bir eriyin endi sanga, jonginam! — J. Abdullaxonov, Toʻfon
— Yarimta emas, oʻnta yarimtaga eriyman! — kapitan shunday dedi-da qoʻlidan xatni yulib oldi. — O. Yoqubov, Izlayman
bugun sal erisangiz boʻlardi, oxirgi oyda oʻqigan leksiyalaringizga 4,5 ming soʻm yozib qoʻydim. — Mushtum
nikohsizlik, bo'ydoqlik; xotinsiz (ersiz) yashash; uylanmaslik yoki erga tegmaslik haqidagi ahd
bevalik Ersizlik yoki xotinsizlik holati; ersiz yoki xotinsiz oʻtayotgan umr. Endi, taqsirim, bevaligim ham jonimga tegdi. Hamza Bevalikda ne hasratda katta qilganman. S.
yesir Eri oʻlgan, ersiz qolgan xotin; beva, tul. Bu yetim oʻgʻil boʻlib, yesir onaning qoʻlida qolaverdi. Murodxon Eroniylar el-yurtni talab, erkaklarni qul, xotinlarni y
boshvoqsiz Boʻynida bogʻichi, arqoni, yugani yoʻq. Goʻzal bogʻlarda, ekinzorlarda endi boshvoqsiz qoramollarning diringlab chopganini koʻrdi. Oybek, Nur qidirib koʻchma.
oʻynash OʻYNASH ’nikohsiz jinsiy aloqada boʻluvchi shaxs (erkak yoki ayol)’. Oʻ y n a sh g a ishonib ersiz holma (Maqol). Bu ot eski oʻzbek tilida oyna- feʼlining 'nikohs
toq Ikkiga boʻlinmaydigan, juft boʻlmagan (butun sonlar haqida.); juftlab sanashda oxiri juft chiqmaydigan, bir dona ortib qoladigan. Toq son. Yongʻoq tok chiqdi. Juftmi-
