По запросу «emish» — результатов: 1093: Толковый
toʻliqsiz fl. Ot va feʼl shakllari bilan kelib, bevosita oʻzi kuzatganlik, eshitib bilganlik kabi maʼnolarni bildiradi.
Tushimda butun dunyoni suv bosgan emish. Ertaga mehmonlar kelar emish.
Sulton hazratlarining oʻzlari ham otash-nafas shoir emishlar. — Oybek, Navoiy
EM ’davo’. Shirin soʻz ham kasalga e m b oʻ l a -d i. Qadimgi turkiy tilda ham shunday talaffuz qilingan bu ot ’shifobaxsh oʻsimlik’ maʼnosini anglatgan boʻlib (ДС, 171), ’davo' maʼnosi shu maʼnodan oʻsib chiqqan (ЭСТЯ, I, 270); em soʻzi hozirgi oʻzbek tilida mustaqil ishlatilmaydi, em bül- feʼli tarkibida keladi
1. Chechak va baʼzi boshqa kasalliklarning oldini olish uchun teri orqali yuboriladigan zardob va uni teri orqali yuborish
Tirsagidan yuqorida oltinga bosilgan muhrdek em izi koʻrinib turardi — Mirmuhsin, Yashiringan kuch
2. Dori, dori-darmon; umuman, shifobaxsh narsa
Doktor saqlab qoldi oʻlimdan, Emi bilan sogaydim otday — O. Yunus
fl. 1. Emchakdan yoki soʻrgʻichdan sut soʻrib ichmoq.
Qoʻzichoq onasini emmay qoʻydi. Yaxshi buzoq ikki onani emadi. — Maqol
Enangni iydirib emgin, Boychibor! — Alpomish
Och chaqaloq sogʻingan mammasini apil-tapil ema boshladi. — H. Gʻulom, Mashʼal
2. koʻchma Oʻziga singdirmoq, olmoq.
yomgʻir suvini emib toʻygan yer erkin-erkin nafas olardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
gullaridan asalarilar bol emayotgan mevazor bogʻlar boshlandi. — Guldasta
und. s. 1. 1 Zavq-shavqni, quvonchni, shodlikni bildiradi.
— Eh! — deb yubordi Sangin oʻz oʻyidan oʻzi zavqlanib. — A. Muxtor, Tugʻilish
Yam-yashil oʻtov ichra yasab bir hujra, Qoʻysang agar patefon. Eh rohatijon. — X. Saloh
2. Afsuslanish, achinish, oʻkinch yoki pushaymonni bildiradi.
Eh, bu dunyoning ishi-ya! Na xotin! Na kulba! — Sh. Toshmatov, Erk qushi
Eh, attang, orzular uchdi havoga. — Ya. Qurbon, Mehrim va qahrim
ot 1. Bir joyning odamlari, aholisi, xalqi; umuman, koʻpchilik odam, xaloyiq, hamma.
U erining qilmishidan el oldida boshini xesh qilib yurardi. — T. Ashurov, Oq ot
Odamlarning koʻz yoshidan, qahridan qoʻrqmay, el otasi boʻlib yurganingizga yoqa ushlayman, taqsir. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
2. Bir yurtga, qabilaga mansub odamlar; millat, xalq.
Qipchoq eli. Mangʻit eli. Qardosh ellar.
Shifokorlik kasbini ulugʻlash, elga sidqidildan xizmat qilish, kishilarning dardiga davo topish oliyjanob ishdir. — Gazetadan
3. Yurt, diyor, mamlakat.
Chet ellar. Har kim elida, oʻrdak koʻlida. — Maqol
Bahor keldi elimizga, Yashil toʻn kiydi dala. — I. Muslim.
Shu payt xayol uzoqlarga, ona elimga olib ketdi. — T. Rustamov, Mangu jasorat
Yashil ellarga tomon uchib ketdi qushchalar. — A. Oripov
EN narsaning koʻndalang koʻlami’. Taxtining eni 30 sm edi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli i:ŋ tarzida talaffuz qilingan boʻlib (ЭСТЯ, I, 352), oʻsha davrlardayoq ŋ undoshi n undoshiga almashgan, i: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolib, bu unli e unlisiga almashgan (Devon, I, 83); i:ŋ > i:n > in >
1. Narsalarning koʻndalang yoʻnalishdagi kattaligi; kengligi
Uyning boʻyi va eni. Eni bir metr, boʻyi ikki metr keladigan gilam
Eniga yigirma olchin joy olgan oʻn besh darichali kattakon chorxari uy ichida ellik chogʻli bek yigipiari gulxan soliboʻtirar edilar — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. Bir kiyimlik gazlama
Ahmadoʻzi uchun bir jodi, bir targʻil sigir, bir kiyimlik enoldi — Gazetadan
3. Belgi, tamgʻa (adashtirmaslik uchun qoramol yoki qoʻy qulogʻida hosil qilingan kesik)
bilaks ayn. Bilʼaks. Xatib domla oʻz fikrini, emish-memishni yangilab olishga majbur boʻladi, chunki, bilaks, unga non qolmaydi. A. Qodiriy, Obid ketmon
qo‘mla Tuyaga qoʻm, egar urmoq, tuyani egarlamoq. Ot otlab, tuya qoʻmlab Katta qiyinchiliklar bilan, zoʻrgʻa, arang. Margʻilon degan yurtdan ot otlab, tuya qoʻmlab kel em
otla Qadam tashlamoq, odimlamoq. Eng oldinda, bayroq tagida Tikka otlab oʻgʻlim boradi. H. Poʻlat kam qoʻll. Sakramoq, irgʻimoq, hatlamoq. Ot otlab, tuya qoʻmlab [Oʻzbek
podsho Tong saharda podsho ovga ketayotib, yoʻlda dehqonni uchratib qoldi. Gazetadan Iye, axir, sizni podshoning oʻzi xizmatiga olgan emasmidi? P. Qodirov, Yulduzli tunla
hid Har bir narsa va moddaning kishilarning is bilish sezgilariga taʼsir etadigan xossasi; boʻy, is. Hidi bor narsa. Yoqimli hid. Yoqimsiz hid. Kabob hidi. Handalak hidi.
ermish esk. ayn. Emish.
Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga
Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec
Ushbu ertakda Aql va Davlat oʻrtasidagi bahs tasvirlangan boʻlib, ulardan qaysi biri hayotda muhimroq ekanligi sinovdan oʻtkaziladi. Hikoya davomida bir bolanin
Bir podsho tashna boʻlib, bir qizning uyidan suv soʻraydi va uning aqliga qoyil qolib, uylanmoqchi boʻladi. Qiz esa podshoga bajarilishi qiyin boʻlgan bir shart
Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq
Kambagʻal chol-kampirning arpa ekishi va cholning vafotidan soʻng, kampirning arpasini echki yeb qoʻyishi bilan boshlanadigan ushbu ertakda, kampirning arpasini
ichkilik bilan tamaddi qilinadigan yemish
harom qotib qolgan mollar uzoq-uzoq oʻralarga tashlangandan keyin bir necha kun ichida qurtlab, quzgʻunlar yemishiga aylanadigan oʻta sassiq narsa
yemish, yegulik
