рвш. тўлиқсиз фл. Инкор, рад маъносини билдиради.
Яхши эмас. Борган эмасман. Ҳеч гап эмас. Ўша киши эмасмикан?
Хизматкор — қул эмас. — Ойбек, Танланган асарлар
Қидирув
«эмас» бўйича 2141 та натижа: Изоҳли
Луғат мақолалари
743 таунд. с. 1. 1 Завқ-шавқни, қувончни, шодликни билдиради.
— Эҳ! — деб юборди Сангин ўз ўйидан ўзи завқланиб. — А. Мухтор, Туғилиш
Ям-яшил ўтов ичра ясаб бир ҳужра, Қўйсанг агар патефон. Эҳ роҳатижон. — Х. Салоҳ
2. Афсусланиш, ачиниш, ўкинч ёки пушаймонни билдиради.
Эҳ, бу дунёнинг иши-я! На хотин! На кулба! — Ш. Тошматов, Эрк қуши
Эҳ, аттанг, орзулар учди ҳавога. — Я. Қурбон, Меҳрим ва қаҳрим
от 1. Бир жойнинг одамлари, аҳолиси, халқи; умуман, кўпчилик одам, халойиқ, ҳамма.
У эрининг қилмишидан эл олдида бошини хеш қилиб юрарди. — Т. Ашуров, Оқ от
Одамларнинг кўз ёшидан, қаҳридан қўрқмай, эл отаси бўлиб юрганингизга ёқа ушлайман, тақсир. — С. Сиёев, Ёруғлик
2. Бир юртга, қабилага мансуб одамлар; миллат, халқ.
Қипчоқ эли. Манғит эли. Қардош эллар.
Шифокорлик касбини улуғлаш, элга сидқидилдан хизмат қилиш, кишиларнинг дардига даво топиш олийжаноб ишдир. — Газетадан
3. Юрт, диёр, мамлакат.
Чет эллар. Ҳар ким элида, ўрдак кўлида. — Мақол
Баҳор келди элимизга, Яшил тўн кийди дала. — И. Муслим.
Шу пайт хаёл узоқларга, она элимга олиб кетди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат
Яшил элларга томон учиб кетди қушчалар. — А. Орипов
- Эл бўлмоқ Кимса билан ўз кишисидек яқин, дўст бўлмоқ; чиқишмоқ. Асли душман эл бўлмас, Этакни кессанг, енг бўлмас. — МақолТомчи сел бўлмас, Душман эл бўлмас. — МақолБекнинг тўплаган одамлари аллақандай бир-бирига эл бўлмайдиган олчоқ одамлар экан — А. Мухтор, ЧинорЁвга эл бўлмаган каби ҳеч замон, Ёвни эл қолмади фарғоналиклар. — А. Обиджон.
ЭМ ъдавў. Ширин сўз ҳам касалга э м б ў л а -д и. Қадимги туркий тилда ҳам шундай талаффуз қилинган бу от ъшифобахш ўсимликъ маъносини англатган бўлиб (ДС, 171), ъдаво' маъноси шу маънодан ўсиб чиққан (ЭСТЯ, I, 270); эм сўзи ҳозирги ўзбек тилида мустақил ишлатилмайди, эм бüл- феъли таркибида келади
1. Чечак ва баъзи бошқа касалликларнинг олдини олиш учун тери орқали юбориладиган зардоб ва уни тери орқали юбориш
Тирсагидан юқорида олтинга босилган муҳрдек эм изи кўриниб турарди — Мирмуҳсин, Яширинган куч
2. Дори, дори-дармон; умуман, шифобахш нарса
Доктор сақлаб қолди ўлимдан, Эми билан согайдим отдай — О. Юнус
ЭН нарсанинг кўндаланг кўламиъ. Тахтининг эни 30 см эди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли и:ŋ тарзида талаффуз қилинган бўлиб (ЭСТЯ, I, 352), ўша даврлардаёқ ŋ ундоши н ундошига алмашган, и: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолиб, бу унли э унлисига алмашган (Девон, И, 83); и:ŋ > и:н > ин >
1. Нарсаларнинг кўндаланг ёʻналишдаги катталиги; кенглиги
Уйнинг бўйи ва эни. Эни бир метр, бўйи икки метр келадиган гилам
Энига йигирма олчин жой олган ўн беш даричали каттакон чорхари уй ичида эллик чоғли бек йигипиари гулхан солибўтирар эдилар — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Бир кийимлик газлама
Аҳмадўзи учун бир жоди, бир тарғил сигир, бир кийимлик энолди — Газетадан
3. Белги, тамға (адаштирмаслик учун қорамол ёки қўй қулоғида ҳосил қилинган кесик)
от кам қўлл. Бажариш, уддалаш қобилияти.
— Айтмоқчи, — деди Тешабой бирдан жонланиб, — Ғулом қорини тушира қолсангиз қалай бўлади, эпи ҳам тузук. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
- Эп билмоқ Ўзига маъқул, муносиб билмоқ (асосан бўлишсиз шаклда қўлланади). Анвар ваъда бериб қўйишни эп билмаганликдан сўзсиз ўтирар эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаёнИндамай хонага кириб кетишни Ғайрат ўзига эп билмади. — М. Ҳазратқулов, Журъат
- Эп бўлмоқ Маъқул, ўринли бўлмоқ, тўғри келмоқ. Сизга бундай бепошна гаплар эп бўлмайди. — Т. Мурод, От кишнаган оқшомЎзига эп бўлса қизим, Зўрлик қилиб тортиб олсин. — Баҳром ва Гуландом
- Эп келмоқ Маъқул бўлмоқ, тўғри келмоқ. Туркманнинг тўй қоида-расмини яхши биласиз, элга эп келгудай тўйни олиб бора беринг. — БўтакўзШу ёʻлларнинг қайси бири маъқул? Қайси бири эп келади? Қайси бирини қилсам, ўзимга хайрият бўлади? Чўлпон, — Кеча ва кундуз
- Эп кўрмоқ Ҳотам ортиқча ади-бади айтиб ўтиришни эп кўрмади. — М. Ҳазратқулов, Журъат
- Эпга келмоқ Дуруст, маъқул ҳолатга келмоқ; яхши бўлмоқ. Автобуслар тушсин тартибга, Тўхтар жойлар келсин бир эта. — Ў, РашидТанбеҳ билан эпга келмаганларни идорага ёзиб топширадилар. — А. Қодирий, Обид кетмон
- Эпга олмоқ (ёки солмоқ) Мақбул, дуруст ҳолга келтирмоқ. Поёнсиз қирларнинг уларнинг димоғига искатган даво ислари, ёқимли ҳидлари ҳар қандай ишдан чиқаёзган ҳаёт эгасини озгина бўлса ҳам эта ола биладилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Эпи келмоқ Уддасидан чиқмоқ; машқини олмоқ; ўрганмоқ; эплай оладиган бўлмоқ. Отда юришга эпи келиб қолгандай эди — энди оғмаяпти ҳам, сурилмаяпти ҳам. — С. Анорбоев, Меҳр
- Эпини қилмоқ Ёʻл топа олмоқ, иложини қилмоқ. Нимаики керак бўлса айтишаверсин. Бу орада эпини қилолмасам, шаҳар бор, хўпми? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.Аҳволимиз сизга равшан — Бир эпини қилса бўлади. — Ойбек, Танланган асарлар
Таърифлар ичида
1215 таЭртаклар
162 та
Халқ оғзаки ижоди
Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис
Халқ оғзаки ижоди
Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета
Халқ оғзаки ижоди
Бир йигит тасодифан алвастининг телпагини қўлга киритади ва шу орқали кўринмас бўлиб қолади. У алвасти билан бирга турли саргузаштларга дуч келади, жумлад
Халқ оғзаки ижоди
Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан
Халқ оғзаки ижоди
Ақл ва Бахт дўст бўлиб, бир ўтинчининг ҳаётига аралашади. Бахт ўтинчига омад келтирса, Ақл унга қийин вазиятлардан чиқишга ёрдам беради.
Шева материаллари
20 та
Бухоро вилояти · қариндош эмас, бегона
Фарғона вилояти · бўзқум
Оддий (ширқум эмас) тупроқ
Андижон вилояти · қариндош эмас, бегона
Хоразм вилояти · дигир
Шаклан кўзага ўхшаш, оғзи катта ва тутқичсиз, туби ясси эмас, дўнг сопол идиш
Қашқадарё вилояти · бўлмаса
Қорақалпоғистон Республикаси · бўшроқ (қаттиқ эмас)
Мақолалар
1 та
Луғатлар ва маълумотномалар
Ўзбек лотин ёзувидаги энг кўп учрайдиган хатолардан бири.