«экан» бўйича 2620 та натижа: Изоҳли
тўлиқсиз фл. Феъл, шунингдек, бошқа туркумга оид сўзларга бирикиб, кейин билганлик, шарт ва бошқалар модал маъноларни билдиради.
Ҳеч ким эшитмаган экан. Қўшнингиз жуда яхши одам экан. Кўришмоқчи экан, нега келмади? Ёʻлда давом этар экан, турли хаёлларга борди.
унд. с. 1. 1 Завқ-шавқни, қувончни, шодликни билдиради.
— Эҳ! — деб юборди Сангин ўз ўйидан ўзи завқланиб. — А. Мухтор, Туғилиш
Ям-яшил ўтов ичра ясаб бир ҳужра, Қўйсанг агар патефон. Эҳ роҳатижон. — Х. Салоҳ
2. Афсусланиш, ачиниш, ўкинч ёки пушаймонни билдиради.
Эҳ, бу дунёнинг иши-я! На хотин! На кулба! — Ш. Тошматов, Эрк қуши
Эҳ, аттанг, орзулар учди ҳавога. — Я. Қурбон, Меҳрим ва қаҳрим
от 1. Бир жойнинг одамлари, аҳолиси, халқи; умуман, кўпчилик одам, халойиқ, ҳамма.
У эрининг қилмишидан эл олдида бошини хеш қилиб юрарди. — Т. Ашуров, Оқ от
Одамларнинг кўз ёшидан, қаҳридан қўрқмай, эл отаси бўлиб юрганингизга ёқа ушлайман, тақсир. — С. Сиёев, Ёруғлик
2. Бир юртга, қабилага мансуб одамлар; миллат, халқ.
Қипчоқ эли. Манғит эли. Қардош эллар.
Шифокорлик касбини улуғлаш, элга сидқидилдан хизмат қилиш, кишиларнинг дардига даво топиш олийжаноб ишдир. — Газетадан
3. Юрт, диёр, мамлакат.
Чет эллар. Ҳар ким элида, ўрдак кўлида. — Мақол
Баҳор келди элимизга, Яшил тўн кийди дала. — И. Муслим.
Шу пайт хаёл узоқларга, она элимга олиб кетди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат
Яшил элларга томон учиб кетди қушчалар. — А. Орипов
ЭМ ъдавў. Ширин сўз ҳам касалга э м б ў л а -д и. Қадимги туркий тилда ҳам шундай талаффуз қилинган бу от ъшифобахш ўсимликъ маъносини англатган бўлиб (ДС, 171), ъдаво' маъноси шу маънодан ўсиб чиққан (ЭСТЯ, I, 270); эм сўзи ҳозирги ўзбек тилида мустақил ишлатилмайди, эм бüл- феъли таркибида келади
1. Чечак ва баъзи бошқа касалликларнинг олдини олиш учун тери орқали юбориладиган зардоб ва уни тери орқали юбориш
Тирсагидан юқорида олтинга босилган муҳрдек эм изи кўриниб турарди — Мирмуҳсин, Яширинган куч
2. Дори, дори-дармон; умуман, шифобахш нарса
Доктор сақлаб қолди ўлимдан, Эми билан согайдим отдай — О. Юнус
ЭН нарсанинг кўндаланг кўламиъ. Тахтининг эни 30 см эди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли и:ŋ тарзида талаффуз қилинган бўлиб (ЭСТЯ, I, 352), ўша даврлардаёқ ŋ ундоши н ундошига алмашган, и: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолиб, бу унли э унлисига алмашган (Девон, И, 83); и:ŋ > и:н > ин >
1. Нарсаларнинг кўндаланг ёʻналишдаги катталиги; кенглиги
Уйнинг бўйи ва эни. Эни бир метр, бўйи икки метр келадиган гилам
Энига йигирма олчин жой олган ўн беш даричали каттакон чорхари уй ичида эллик чоғли бек йигипиари гулхан солибўтирар эдилар — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Бир кийимлик газлама
Аҳмадўзи учун бир жоди, бир тарғил сигир, бир кийимлик энолди — Газетадан
3. Белги, тамға (адаштирмаслик учун қорамол ёки қўй қулоғида ҳосил қилинган кесик)
от кам қўлл. Бажариш, уддалаш қобилияти.
— Айтмоқчи, — деди Тешабой бирдан жонланиб, — Ғулом қорини тушира қолсангиз қалай бўлади, эпи ҳам тузук. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
тўғри Эгри эмас, қинғир ери ёʻқ; тик, адил. Тўғри чизиқ. Тўғри сим. Тўғри ёғоч. (Кумушнинг] Тўғри қоматига ердан бичиб олинган мудҳиш хотиннинг қўлл
қара Кўриш учун кўзни бирор томонга, нарса ёки кимсага ёʻналтирмоқ, кўз ташламоқ, назар солмоқ; боқмоқ. Атрофга қарамоқ. Соатга қарамоқ. Булутларга қарамоқ. Тикил
шалвилла айн. Шалвирамоқ. Ана холос! муовиним ҳеч нарсадан хабарсиз, шалвиллаб юраверган экан-да! Муштум
ётағон Юки енгил эшак ётағон бўлади, деб бурунгилар хўп топиб айтган экан-да. Х. Султонов, Онамнинг юрти
ҳовва шв. Жавобда розилик, тасдиқ маъноларини билдиради; ҳа. — Кофир Аваз шул йигит экан-да? — Ҳовва. С. Сиёев, Ёруғлик
паловхонтўра с.т. айн. Палов. — О, келин паловхонтўрани боплабдилар-ку, тилладай ош бўпти-ку, маза қиламиз экан-да! — Зиёд мақтай-мақтай енг шимаришга тушди. М.
Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд
Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага
Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис
Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек
Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл
Алдаркўса ёʻлда кетаётиб, ўзининг устидан кулмоқчи бўлган такаббур бойга дуч келади. Алдаркўса ўзининг зукколиги билан бойни қандай алдашни ўйлаб топ
хирмондаги тайёр ғалланинг қанчалигини (неча қоп эканлигини) аниқламоқ
