«eding» boʻyicha 836 ta natija: Izohli
und. s. 1. 1 Zavq-shavqni, quvonchni, shodlikni bildiradi.
— Eh! — deb yubordi Sangin oʻz oʻyidan oʻzi zavqlanib. — A. Muxtor, Tugʻilish
Yam-yashil oʻtov ichra yasab bir hujra, Qoʻysang agar patefon. Eh rohatijon. — X. Saloh
2. Afsuslanish, achinish, oʻkinch yoki pushaymonni bildiradi.
Eh, bu dunyoning ishi-ya! Na xotin! Na kulba! — Sh. Toshmatov, Erk qushi
Eh, attang, orzular uchdi havoga. — Ya. Qurbon, Mehrim va qahrim
ot 1. Bir joyning odamlari, aholisi, xalqi; umuman, koʻpchilik odam, xaloyiq, hamma.
U erining qilmishidan el oldida boshini xesh qilib yurardi. — T. Ashurov, Oq ot
Odamlarning koʻz yoshidan, qahridan qoʻrqmay, el otasi boʻlib yurganingizga yoqa ushlayman, taqsir. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
2. Bir yurtga, qabilaga mansub odamlar; millat, xalq.
Qipchoq eli. Mangʻit eli. Qardosh ellar.
Shifokorlik kasbini ulugʻlash, elga sidqidildan xizmat qilish, kishilarning dardiga davo topish oliyjanob ishdir. — Gazetadan
3. Yurt, diyor, mamlakat.
Chet ellar. Har kim elida, oʻrdak koʻlida. — Maqol
Bahor keldi elimizga, Yashil toʻn kiydi dala. — I. Muslim.
Shu payt xayol uzoqlarga, ona elimga olib ketdi. — T. Rustamov, Mangu jasorat
Yashil ellarga tomon uchib ketdi qushchalar. — A. Oripov
EM ’davo’. Shirin soʻz ham kasalga e m b oʻ l a -d i. Qadimgi turkiy tilda ham shunday talaffuz qilingan bu ot ’shifobaxsh oʻsimlik’ maʼnosini anglatgan boʻlib (ДС, 171), ’davo' maʼnosi shu maʼnodan oʻsib chiqqan (ЭСТЯ, I, 270); em soʻzi hozirgi oʻzbek tilida mustaqil ishlatilmaydi, em bül- feʼli tarkibida keladi
1. Chechak va baʼzi boshqa kasalliklarning oldini olish uchun teri orqali yuboriladigan zardob va uni teri orqali yuborish
Tirsagidan yuqorida oltinga bosilgan muhrdek em izi koʻrinib turardi — Mirmuhsin, Yashiringan kuch
2. Dori, dori-darmon; umuman, shifobaxsh narsa
Doktor saqlab qoldi oʻlimdan, Emi bilan sogaydim otday — O. Yunus
EN narsaning koʻndalang koʻlami’. Taxtining eni 30 sm edi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli i:ŋ tarzida talaffuz qilingan boʻlib (ЭСТЯ, I, 352), oʻsha davrlardayoq ŋ undoshi n undoshiga almashgan, i: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolib, bu unli e unlisiga almashgan (Devon, I, 83); i:ŋ > i:n > in >
1. Narsalarning koʻndalang yoʻnalishdagi kattaligi; kengligi
Uyning boʻyi va eni. Eni bir metr, boʻyi ikki metr keladigan gilam
Eniga yigirma olchin joy olgan oʻn besh darichali kattakon chorxari uy ichida ellik chogʻli bek yigipiari gulxan soliboʻtirar edilar — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. Bir kiyimlik gazlama
Ahmadoʻzi uchun bir jodi, bir targʻil sigir, bir kiyimlik enoldi — Gazetadan
3. Belgi, tamgʻa (adashtirmaslik uchun qoramol yoki qoʻy qulogʻida hosil qilingan kesik)
ot kam qoʻll. Bajarish, uddalash qobiliyati.
— Aytmoqchi, — dedi Teshaboy birdan jonlanib, — Gʻulom qorini tushira qolsangiz qalay boʻladi, epi ham tuzuk. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
ot 1. Erkak jinsiga mansub kishi; erkak.
Er siylagan yerda aziz. — Maqol
Angʻizli yerda ot oʻlmas, Iyirli yerda er oʻlmas. — Maqol
2. Xotin kishi bilan nikoh ahdida boʻlgan erkak kishi; qalliq (oʻz xotiniga nisbatan).
Erga bermoq. Erga tegmoq. Er qilmoq. Erdan chiqmoq. Eldan qolguncha erdan qolgan yaxshiroq. — Maqol
Yaxshi xotin erni er qiladi, yomon xotin — yer (qiladi). — Maqol
Qizimning koʻnglini ol, eridan chiqarib, senga beraman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
3. Mard, oliyjanob, jasur kishi.
Er boshiga ish tushsa, etik bilan suv kechar, Ot boshiga ish tushsa, suvluq bilan suv ichar. — Maqol
Er yigit maydonda bilinar. — Maqol
Er yigit enasi gʻarib oʻlarmi, Enam deb, mastonga koʻngil berarmi? — Rustamxon
fitna-fasod Gʻarazli maqsad bilan qilinadigan ish, xat-ti-harakatlar majmui. Oʻzing bir vaqt fitna-fasoddan poligon eding. A. Qahhor, Sarob
gina-gudur ayn. Gina-kudurat. Bahor aqlli qiz, meni xafa qilgan eding, deb gina-gudur qilib oʻtirmadi Poʻlatga. Sh. Rashidov, Qudratli toʻlqin
mahliqo poet. Oy yuzli, mahvash, mahpora, goʻzal. Kelgay eding, ey mahliqo, har damda ahvolim soʻrab, Bir necha kundir kelmading, hayrona boʻldim sogʻinib. Hamza
to‘rtko‘z It laqabi. Bu itni bilaman — Qosimjon boyvachchaning itlari, meni taniydi Mah, Toʻrtkoʻz, mah! Ha, betavfiq, yuvosh eding-ku! A. Qahhor, Millatchilar s. t. dagʻ
naqarot Qoʻshiqning har bir bandidan keyin qaytariluvchi, takrorlanuvchi qismi. Yuragimga ishqing urugʻini Bilsang eding ekkanligingni. Qalbimning shoʻx, soz qoʻshigʻinin
ro‘yjo Guldor yoki sidirgʻa choyshab. — Nima bu? — dedi xotin, roʻyjoni yozib. — Karavotning tepasiga osgani shundaqa bir narsa qidirib yurgan eding shekilli. Juda ajoyib
Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff
Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq
Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o
Bu ertakda ayyor tulkining oʻz birodarlarini aldayotgani va buning oqibatida barcha tulkilarning qanday qilib ovchilar qoʻliga tushgani hikoya qilinadi. Unda ma
Ahmad ismli er oʻz xotinining maslahatlari tufayli turli qiyinchiliklarga duch keladi. Uning soddaligi va tushunmovchiligi kulgili vaziyatlarni keltirib chiqara
Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal
aldab eding
