Проект Hayot Foundation
О проекте
Ру
Ру

Поиск

По запросу «du ~» — результатов: 166: Толковый

Фильтр
Тип словаря
Толковый Переводной Терминологический Фразеологический

Словарные статьи

162
dud

ot 1. Tutun, qurum, is.

Porox dudi,

Mamajonning dimogʻiga qorachiroq dudi gup etib urildi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Yogʻ dudi osmonga koʻkish ustunday koʻtarildi. — H. Gʻulom, Zamin yulduzlari

Devorlari va shipini qop-qora dud bosgan bu uyga quyosh nurlari kichik bir tuynukdan tushardi, xolos. — J. Sharipov, Xorazm

2. koʻchma Gʻubor, dogʻ, asorat.

Koʻzimda gʻurbatning zaharli dudi. — Gʻ. Gʻulom

Gulnorning koʻnglini qoplagan hasrat dudi tarala boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Aslida suhbatdan qolgan dud hali Elmurodning koʻnglidan arimagandi. — Shuhrat, Shinelli yillar

3. koʻchma Oh, nola; ruhiy azob.

Hoji xolaning dudi osmonda edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.

Dushmandan intiqom olib, dudini dimogʻidan chiqaraylik. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

4. koʻchma Achchiq, jahd; gʻazab.

Mana shu yerda mingboshining dudi osmonga chiqdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.

5. koʻchma Iliqlik tafti.

Hut kirdi, yer ostiga dud kirdi. — Maqol

Полная статья →
dum

ot 1. Hayvon tanasining chiqaruv teshigi tepasidan boshlanadigan va ingichkalanib boruvchi eng ortki, oxirgi qismi; quyruq.

Sichqon sigʻmas iniga, gʻalvir bogʻlar dumiga. — Maqol

Tuyaning dumi yerga tegar, Xoʻjaning qizi erga tegar. — Maqol

Shoshgan oʻrdak ham boshi bilan, ham dumi bilan shoʻngʻiydi. — Maqol

U [it] dumini likillatdi-da, Nigoraning oyogʻi ostiga yota qoldi. — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Baʼzi jonivorlar tanasining ket tomonidagi uzun patlar yoki ingichkalashgan qismi.

Xoʻrozning dumi. Qaldirgʻochning dumi. Ilonning dumi.

Haligi chavoq baliq qor ustida yalt-yult qilib sakraydi, dumi bilan savalaydi. — N. Fozilov, Diydor

Raisning oriq, qoramtir yuziga yarashmagan taqasimon moʻylovining uchlari chayon dumiday gajaklandi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

3. Meva, barg va shu kabilarning bandi.

4. Sabzavot oʻsimliklarining yer yuzasida oʻsib turgan bargi.

Sabzining dumini kesmoq.

5. Uchish apparatlarining ingichkalashgan ket tomoni.

Birpasdan keyin lager ustida dumiga kattakon pufak bogʻlab olgan samolyot paydo boʻldi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Samolyotning dumida yelkamni qisgancha biqinib oʻtiraverdim. — Guldasta

6. Umuman biror narsaning keti, oxiri.

Yulduzning dumi. Qancha mashinalar qatorlashib oʻtdi, hali dumi koʻrinmaydi.

Charos deraza panjarasidan dumi likillab turgan dakang varrakni koʻrdi. — Oʻ. Hoshimov,Qalbingga quloq sol

Chopa berishning behuda ekanini payqab, eshelonning dumiga ulangan qizil vagonlarga toliqqan koʻzlarini umid bilan tikdi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

7. koʻchma Doim birovga ergashib yoki unga xushomad qilib, birga ortidan yuradigan odam; shotir.

Abdurasul Tojiboyning majlisda oʻz tarafini oladigan dumlar toʻplay boshlaganini gapirdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Dum emish, xoʻja kelib menga dum boʻlsin. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. koʻchma s.t. Qarz, topshirilmagan imtihon

Uning matematikadan dumi bor.

  • Dumini xoda qilib 1. Dumini tikka, yuqori koʻtarib. — Sigir birdan irgʻib oʻrnidan turib, dumini xoda qilib, bir qochib berdi, — dedi Shum bola. — Gʻ. Gʻulom, Shum bolaMolxonadan kelayotsam, oldimdan dumini xoda qilib, bir buzoq yugurib oʻtdi. — MushtumOldingga qancha bordim? Nuqul badbashara maxluqdan qochgan yuraksizday dumingni xoda qilib qolasan-ku? — J. Abdullaxonov,Xonadonzoʻr kelganda koʻpincha bellashishdan bosh tortadi-da, dumini xoda qilib qochadi. — T. Rustamov, Mangu jasorat
  • Dumi yulingan musichaday (yoki tovuqday) Bir yeri yoki bir narsasi yetishmaganday, beoʻxshov. Berdiboy garchi shahardan dumi yulingan musichaday boʻlib kelgan boʻlsa ham, fahmsiz emas. — A. Qodiriy, Obid ketmonoramizda Ikrom degan bir kimsa ham bor edi. Dumi yulingan tovuqday bir chetga chiqib, shumshayib turibdi. — Yoshlik
  • Dum bermoq Pishib yetilmoq (asosan poliz ekinlari haqida). Bir kun paxta chopib yursam, bitta qovun juda ham toʻri kelgan, meni ye! deb dum berib turibdi. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murdaNimadir tirs etdi: qizilurugʻ qovun dum berdi shekilli. — A. Eshonov, Dutor
  • Burganing dumini koʻrgan Juda ham shum, ayyor, uddaburon. Bilaman, Gavhar yaxshi qiz. Lekin anavi iblis burganing dumini koʻrgan! — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
  • Dumini bosmoq Gʻashiga, asabiga tegmoq. Idorada, ish ustida, ish yuzasidan gapirayotirman. Dumingizni bosganim yoʻq. — A. Qahhor, SarobMen bir-ikkitasining dumini bosdim shekilli. — S. Siyoyev, Otliq ayol
  • Dumini likillatmoq Xushomadli va ayyorona ish koʻrmoq. Saroyda biz ham dum likillatib, quyruq qoqib yuribmiz. — S. Siyoyev, YorugʻlikUkalondimogʻ, endi qarshisidagi odamdan oʻziga oʻxshab dum likillatishini talab qiluvchi nusxaga aylanadi. — OʻTA
  • Dumini tugmoq yoki dumi tugilmoq Qaytib kelmaydigan qilib ishdan boʻshatmoq, haydamoq. [Roziq soʻfi] Bir magazinga kechki qorovul boʻlib olgan edi. Undan ham ishkal chiqarib, dumi tugildi. — S. Abdulla, SoyalarTursunboy qoʻpol va dagʻal muomalali boʻlgani sababli brigadirlikdan dumi tugilgan edi. — MushtumHammamizning dumimizni tugar emishlar. — Uygʻun,Asarlarikkinchi bu gapdan ogʻiz ochmang, aks holda, dumingizni tugaman. — H. Gʻulom, Mashʼal
  • Dumini tutqazmaslik (yoki ushlatmaslik) Hech koʻrinmay, yoʻliqmay qochib yurmoq. Gʻaffor qoʻrboshi dumini tutqazmasga, oʻzini yutqizmasga urinadi. — N. Safarov, Vodillik qahramon
  • Dumini qismoq 1. Itoatkorona ish tutmoq; boʻysunuvchan, itoatkor boʻlmoq. Men oʻz yurtimda musofir itday dumimni qisib yurishni xohlamayman. — A. Qahhor, AsarlarDevona oʻsha zahoti dumini qisib, juftakni rostlab qoldi. — K. Yashin, HamzaSuv dumini qisdi, endi shoshmasdan [toʻgʻonni] mustahkamlash kerak. — Oybek, O.v. shabadalar.
  • Dumi xurjun (yoki xurjunda) Notayin, tagi-tugi yoʻq; oʻlda-joʻlda, chatoq yoki chala-chulpa; sarson. Dumi xurjun gap. Dumi xurjun ish.Boʻriboy oʻsha odamlarning nomini tilga olgisi kelmay, dumi xurjunda qoldi. — H. Nazir, Oʻtlar tutashgandaGoʻsht topshirishning ham dumi xurjunda. — Mushtum
  • Dumi qisiq Biror aybi boʻlgan, ayb ish qilgan, aybdor; biror narsadan hadiksirovchi. Musofir itning dumi qisiq. — MaqolIlgari oʻgʻrining dumi qisiq boʻlardi, el oldida sazoyi qilinardi. — S. Nurov, Narvon
Полная статья →
duo

ot 1. din. Xudoga yolvorib, unga iltijo qilib, oʻzi yoki boshqalar uchun yaxshi, ezgu tilak tilash.

Koʻpchilikning duosi koʻl boʻlur. — Maqol

Duo qiling, boʻlsin mening farzandim. — Erali va Sherali

— Xudoyo xudovando, qizlarimni oʻz panohingda asragin! — deb duo qildi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Toʻrt mulla choʻkka tushib olib men bilmagan duolarni oʻqib dam solishyapti. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Buvim xavotirga tushib, duo oʻqidilar. — Saodat

Uch toifa kishilar bordirki, ularning qilgan duolarini Tangri ijobat qilmaydi. — Hadisdan

2. din. Fotihada oʻqiladigan Qurʼon surasi.

Duoyi fotihadan keyin hammalari oʻrinlaridan turib, yoʻl hozirligini koʻra boshladilar. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Domla Niyoz Anvar tarafidan duoga qoʻl ochdi. A. — Qodiriy, Mehrobdan chayon

Shundan soʻng ikkinchi xutba oʻqilib, duoyi fotiha qilindi. — Mushtum

3. Kishining sogʻligi, oʻlimi, baxtsizligiga sababchi deb hisoblanuvchi turli yovuz kuchlar, ins-jinslarni qaytarish, kimsani kimsaga isitish va shu kabilar uchun azayimxonlar, duoxonlar tomonidan oʻqiladigan yoki tumor va shu kabilarga yozib beriladigan matn, xat.

Oʻzbek oyimning miyasi aynadimi yoki sehrchi hinduning duosi asar qildimi, har nuchuk, uch yillik adovatlar va gina-kuduratlar barchasi ham allaqayoqqa qarab uchib ketdilar. A. — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Siz tugʻmas ekansiz, baxtingiz bogʻlangan, farzandtalablar mening duoyim bilan toʻqqiz oy deganda farzand koʻradilar. — K. Yashin, Hamza

4. Umuman kishilar bir-birlariga tilaydigan yaxshiliklar; yaxshi niyatlar.

Oltin olma, duo ol, Duo oltin emasmi. — Maqol

Mehnat bilan yer koʻkarar, Duo bilan — el. — Maqol

Enasidan duo oldi. — Nurali

Elga xizmat qilib, bolam, duo ol. — Malikayi ayyor

koʻp odamlarning toʻyida xizmat qilgan, yurtning duosini olgan kishi. — S. Ahmad, Saylanma

  • Duoyi bad yoki bad duo Kimsaga yomonlik tilab qilingan duo, qargʻish. Devonayi darvesh duoyi bad qilib, yuziga fotiha tortibdi-yu, joʻnab qolibdi. — S. Anorboyev, OqsoyBermasang, duoyi bad qilib, ishingni xurjunlashtiraman. — K. Yashin, HamzaNega koʻzingni loʻq qilib, serrayib turibsan? U shakkokni duoyi bad qil, duoyi bad! — K. Yashin, Hamza
  • Duoyi jon Kimsaga umr va yaxshilik tilab qilingan duo. Topganimni xaltaga [yondaftarga]jamlab, duoyi jonlarini qilib yuribman. — K. Qahharova, Chorak asr hamnafasMeni bu yerdan chiqarib yuborsangiz, oʻla-oʻlguncha duoyi joningizni qilar edim. — K. Yashin, Hamza
  • Duoyi xayr Kimsaga yaxshilik tilab qilingan duo. Onaning yigitga duoyi xayri, Erini kuzatgan goʻzal labidan. — M. Shayxzoda, Chorak asr devoni
  • Duo demoq (yoki aytmoq) Salom demoq, salom aytib qoʻymoq. — Xudoga shukur, tinchlik, azamatlar zoʻr berib ishlab yotibdi, duo deyishdi, — dedi Alim buva. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.Normat akangga duo deb qoʻy, qizim. — I. Rahim, Chin muhabbatQudrat akam duo deb yubordilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
  • Duoda boʻlmoq Kimsaga doimo yaxshi tilaklar tilab oʻtirmoq. Shod-u xurram boʻlib, oʻynab kul endi, Xafa boʻlmay, sen duoda boʻl endi. — Malikayi ayyor
  • Duoyi salom Salom va yaxshi tilaklar yozilgan xat, maktub. Oʻgʻlingiz sizga bir duoyi salom yuborgan edi.— Bolasi tushkur, — dedi kulib Norbobo,duoyi salom yozishga noʻnoqroq ekan, necha bor yozib, necha bor oʻchirib tashladi! — Oydin, HikoyalarMirzo arizalar va oʻqishga ketgan farzandlarga duoyi salomlar yozish bilan kun oʻtkaza berdi. A. — Qahhor, AsarlarXolmat akalarga koʻpdan-koʻp duoyi salomimizni yetkazing. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
Полная статья →

Показать все · 162 →

В определениях

4