Поиск

ot 1. folk. 1 Tik, tikka, adil.

Dol qomat.

Dol boʻyingdan menday momong oʻrgilsin, Er yigit suygani nozli gul boʻlsin. — Nigor va Zamon

Oy tomosha qilar osmondan Hovlilarni har tun dol turib. — U. Qoʻchqor, Hayajonga koʻmilgan dunyo

2. rvsh. Xuddi, naq, qoq; aniq.

Nishonning dol oʻrtasiga urmoq. Ovni otsang, bilib ot, Dol nishonga ilib ot. — Maqol

Olmakoʻzning [otning]

dol beliga minayin, Chiqib, sahrolarda sayr qilayin. — Orzigul

3. rvsh. Bir oz qiyshaytirib, yarimta qilib.

Doʻppini dol qoʻymoq. Durrani (roʻmolni) dol oʻramoq.

Doʻppini dol qoʻndirib olgan novcha hofiz toʻyxonani boshiga koʻtarib xonish qilyapti. A. — Koʻchimov, Halqa

Egnida guldor pushti xalat, durrani dol qoʻygan, oyogʻida qizil baxmal shippak. — S. Siyoyev, Otliq ayol

Kichkina dakana roʻmolini dol qoʻyibdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Butun, boricha, baland (tovush haqida).

— Ha, adash, topildimi bolalaringiz? — dedi qoʻshnisi Ozodaga, azbaroyi eshitsin debmi yo boshqa niyatdami, ovozini dol qoʻyib. — Yoshlik

5. Yongʻoq, danak oʻyinlarida soqqaning gan(kon — maʼlum shaklda tizilgan yongʻoq)ga eng yaqin turgan holati haqida (bunday soqqa egasi birinchi boʻlib otish huquqiga ega boʻladi).

— Sen dolmi, men dolmi? —

Men dol!

6. shv. Kift, yelka.

fl. Yumaloq va boshqalar turli shakl, turli kattalikdagi muz parchalaridan iborat atmosfera yogʻini.

Ayrilgan yoʻlda qolar, Boʻlingan — doʻlda. — Maqol

Doʻl shunday shiddat bilan yogʻar ediki, yerdan chang koʻtarilib, havoni gʻubor bosdi, kunduz qorongʻilashdi. — N. Safarov, Olovli izlar

ot 1. poet. Kuchli, qudratli toʻlqin, poʻrtana.

Umrdir gohida dolgʻali ummon. — A. Isroilov, Yugurik nur

Inson axir turdi, Inson emas, vijdon turdi. Tinmaysanmi, dolga, dolgʻa — T. Toʻla, Asarlar

2. koʻchma Turmush qiyinchiliklari, toʻsiqlar, gʻovlar; gʻalayon.

Insonni jamiyat orasida dolgʻalar, kurashlar, suronlar kutadi. Sharq yulduzi. Qalb shunday ummonki, uning bagʻrida Dahshatli dolgʻalar silsilasi bor. — E. Vohidov, Sadoqatnoma

Mana taxtda Husayn Boyqaro oʻtirur jim, fikrida dolgʻa. — Oybek, Guli va Navoiy

ot Qiymani tok, karam bargiga oʻrab yoki pomidor, baqlajon va shu kabilarning ichiga solib pishirilgan ovqat.

Palov desang — payshanbaga, Doʻlma desang — dushanbaga. — Maqol

Mehmonlar oʻtirishgach, Rasulbek bugʻi chiqib turgan kaklik doʻlmani oʻrtaga qoʻydi. — S. Ahmad, Jimjitlik

ot 1. Raʼnodoshlar (atirgullilar oilasi)ga mansub, koʻpincha togʻli joylarda yovvoyi holda oʻsadigan, sariq yoki qizgʻish, dumaloq mevali daraxt va uning yeyishli mevasi.

Jondan kechmasang — jonona qayda, toqqa chiqmasang — doʻlana qayda? — Maqol

Toʻp-toʻp oʻsgan yovvoyi doʻlana, naʼmatak shoxlarida chumchuqlar chugʻurlashardi. S. Anorboyev, — Oqsoy

2. Shu daraxt yogʻochidan ishlangan munchoq.

U [amaki] yoʻgʻon kalta barmoqlari bilan ayvonda doʻlana tasbeh oʻgirib oʻtirar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Eshakka doʻlana taqqandek, senga fartuqni kim ilib qoʻydi? — I. Rahim, Ixlos

ot 1. shv. 1 Hovuzdan meshga suv olishda ishlatiladigan charm idish, choʻmich.

2. Misdan chuqur kosaga oʻxshatib yasalgan roʻzgʻor buyumi.