Qidiruv

ot 1. Ruhiy yoki jismoniy azobga chiday olmay chiqarilgan qattiq tovush; baqiriq, faryod.

Dod! Voydod! Kimsanoy, sen oʻlguncha men oʻlsam boʻlmaydimi, bolam! — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

Bu yurakni siqadigan jimlikdan u dod! deb yuboray dedi. — S. Ahmad, Ufq

Ertalab juda yomon ahvolga tushdi: uyning u boshidan bu boshiga dod deb yumalaydi. — A. Qahhor, Asarlar

2. Xavf-xatardan yoki qoʻrquvdan yordamga chaqirib chiqarilgan qattiq ovoz; baqiriq.

Dod solmoq.

Dod! Dod, odamlar, kelinglar! Dod, bek oʻziga oʻt qoʻydi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Qiz hozir boshiga qop kiydirilishini bildi-yu, bor ovozi bilan dod solib qichqira boshladi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

— Dod! Voydod! Qaroqchilar bosdi! — dovon orqasidan ikki xotin faryod koʻtarib chiqdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Hozir behisob tuyoqlar ostida qolib yanchilishini sezdi-yu, dod solib qichqirdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. koʻchma Yomon nom, yomonlik, yovuzlik.

Dod qoldirma, ot qoldir. — Maqol

Yaxshidan ot qoladi, Yomondan — dod. — Maqol

4. koʻchma Adolatsizlik yoki azob-uqubatdan nolib qilingan ogʻzaki yoki yozma arz, shikoyat, figʻon.

[Domla Gʻofirga:] Qani, dodingni ayt, nima doding bor? Hamza, — Boy ila xizmatchi

Aziza dodini kimga aytishini bilmay, qon-qon yigʻladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

ot shv. Dada, ota.

Dodam pul berdi, sanolmadim — (Topishmoq — Yulduzlar)

ot 1. esk. kt. Adolat talab etuvchi, adolat istovchi, daʼvogar.

Nima deb amr etsam, shuni qilinglar, Huroyim ustidan dodxoh boʻlinglar. — Rustamxon

2. tar. Buxoro xonligida adolat, haq-huquq istovchilardan amir nomiga ariza qabul qiluvchi va uning javobini arzchilarga yetkazuvchi lavozimli kishi.

Rayimbek dodxoh edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Gulchehra davlatxonaga kirib, miroxoʻr, toʻqsabo, dodxohlarni chaqirdi. — Erali va Sherali

3. tar. Qoʻqon xonligida qozixona ishlari ustidan nazorat olib boruvchi amaldor.

4. tar. Oʻtmishda Fargʻona vodiysi va Toshkentda mingboshi va boshqa baʼzi amaldorlarni ulugʻlash uchun ishlatilgan suz.

Dodxohim, dodxohlik senga xos. Porasiz oʻtmas senga yuz iltimos. — Muqimiy

— Ha, shoshmang, darvoqe, mingboshi dodxoh yordam bermasmikinlar? Hamza, — Boy ila xizmatchi

ot Dod solish, dodlash; baqiriq, faryod.

Qorongʻi uyda ur-yiqit, toʻpolon, mushtlash, otishma, dod-voy boshlandi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Pastda eshitilgan dod-voylar va ingrashlarga Karaganda, bu toshlar moʻljalga tegmoqda edi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

fl. 1. Ruhiy yoki jismoniy azobga chiday olmay, qattiq ovoz chiqarmoq, baqirmoq.

Xotin kishining dodlagani, erkak kishining soʻkingani eshitildi. — U. Usmonov, Sirli sohil

Mening biqinimda oskolka borligini bilardi, dodlab yuboradi, deb oʻyladi shekilli. A. — Muxtor, Asarlar

2. Qattiq ovoz chiqarib yigʻlamoq, faryod, nola qilmoq.

Kampir dodlaganicha borib, oʻgʻlining oʻligi ustiga oʻzini tashladi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Sanobar xola soch yulib dodladi, yigʻladi, siqtadi. — S. Zunnunova, Olov

3. Yordamga chaqirib dod solmoq.

Dodlab qochar ekan, yiqildi. — Yoshlik

Dodlab, yordamga chaqirishga shahzodaning izzat nafsi yoʻl qoʻymasdi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

ot Yordamga chaqirib qilingan nola, arz-dod; shovqin-suron.

Safarqul daryodan oʻtib, Shirinilar qishlogʻiga yaqinlashganda qishloqdan chiqayotgan dod-bedod! va voydod! sadolari uni juda hayratga soldi. — S. Ayniy, Qullar

Kampirning dod-bedod i eshitildi. — S. Ayniy, Qullar