от 1. Бинонинг, уйнинг томни кўтариб турувчи ёки хоналарга ажратувчи тик кўтарилган қисми.
Уй девори. Ҳужра девори. Ёмонга суркансанг, доғи юқар, Деворга суянсанг — тупроғи. — Мақол
Деворнинг сичқони бор, Сичқоннинг қулоғи бор. — Мақол
Хонанинг шифти ва деворлари кўҳсиз, лекин ялтироқ бўёқлар билан бўялган. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
2. Бирор ерни (боғ, ҳовли, қўрғон ва бошқалар), ҳудудни ўраб олган ёки қисмларга ажратиб турадиган ғов, тўсиқ.
Чий девор. Пахса девор. Тахта девор.
Эъзозхон ўзини девордан отиб, холасиникига қочиб қутулди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Боғчаларни бир-биридан айирган деворлар кўринмас, ишкомлар, мевазорлар, экин далалари туташ яшил манзара ясайди. — Ойбек, Танланган асарлар
Деворлар тагида адашиб бош кўтарган мунис майсалар эртага қор остида қолишидан бехабар яшнаб турарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
3. Бирор нарсанинг атрофини ўраб олган ёки уни бўлимларга ажратган қисми.
Ошқозон девори. Силиндр девори.
Ҳатто қорин деворининг чап томонига бармоқ билан босилса, оғриқ ўнг томонда сезилади. — Ҳ. А. Ҳакимов, Ўткир аппендицит.
4. кўчма Гап эшитмайдиган, гап таъсир қилмайдиган; безбет.
Арзга қулоғингиз кар, тебранмас бир деворсиз. — Гулдаста
- Девор бўлиб қолмоқ Қўрқинч ёки ҳайратдан ранги оқариб, серрайиб турмоқ. У [қиз] йигитга тикилиб турди-да, ҳали шунақами? деб юзига бир шапалоқ туширди. Йигит юзини ушлаганча девор бўлиб қолди. — У. Назаров, Биринчи учрашув
- Деворга гапиряпманми? Гап уқмас ёки бировнинг гапига қулоқ солмайдиган, лоқайдлик билан қарайдиган кишиларга қарата айтилади.
- Деворга танбур чертгандай Бировнинг гапи, насиҳати эътиборсиз қолганда ишлатиладиган ибора. — Минг марта айтганман бу мегажинга, бир нимани тайинлик қилиб қўйгин деб. Қаёқда, деворга танбур чертгандай. — А. Муҳиддин, Айбсиз айбдор
- Девори қиёмат Ҳеч нарса эшитмайдиган, қулоғи тамоман битган; гаранг, кар.
- Деворнинг қулоғи бор Ҳушёр бўлиб гапирмоққа ундаш. Бас қил дейман, кўп гапирма беҳуда, Деворнинг ҳам қулоғи бор, гўрсўхта! — Ҳ. Олимжон
- Ранги девор бўлмоқ Ранги оқармоқ ёки кулранг тусга кирмоқ (чарчоқ, қўрқув ёки ғазабдан). У ранги девор бўлиб, кўлларини ўрикка тираб, қаддини ростлади, гўё икки опа-сингилга қарашга уялгандай. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
- Тўрт девор ичида яшамоқ Ташқи оламдан, жамоатчиликдан ажралган ёки мажбуран ажратилган ҳолда ичкарида қулларча ҳаёт кечирмоқ. Тўрт девор ичида яшаб адо бўлаётган Шаҳзодахон бир куни юзини паранг дурра билан ярим тўсиб, эшик тирқишидан ташқарига мўралади. — К. Яшин, Ҳамза