Hayot Foundation лойиҳаси
Лойиҳа ҳақида
Ўз
Ўз

Қидирув

«деви» бўйича 39 та натижа: Изоҳли

Филтр
Луғат тури
Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Луғат мақолалари

37 та
дев

от 1. миф . Эртак ва халқ достонларида шохли, думли, бениҳоят улкан одам қиёфасида тасаввур этиладиган, эзгуликка қарши курашувчи хаёлий махлуқ, ёвузлик тимсоли.

Ўсган юртин тоза аниқ билдингми, Сўйла, хоним, дев-у жинни кўрдингми? — Муродхон

Чинор тагида бир супа устида қирқта дев ухлаб ётибди. — Эртаклар

Девни ўлдириб бўлмайди, дейишади, шу ростми? Унинг қони тўкилса, ҳар томчисидан минг дев пайдо бўлаверади, дейишади. Шу ростми? — Мирмуҳсин,Меъмор

2. кўчма Давангирдай, беўхшов, қўпол гавдали.

[Қизингизни] Эрга бермай, девга бердингиз. — М. Исмоилий, Фарғонат.о.

Полвон кетидан Матёз дев ҳам Полвон оғадан қолишмай, деб ўз кучига яраша ишланган катта ғалтак аравани итариб борарди. — Ж. Шарипов, Хоразм

3. кўчма Даҳшат; қўрқинч; салобат.

Тешабойнинг юрагида бош кўтарган гумон деви Тўрахоннинг ўпкаларидан кейин ёта қолди. — М. Исмоилий, Фарғона т.о.

Макрнинг, мунофиқликнинг деви ҳамма фазилатларини ўз комига тортибди. — Ойбек,Навоий

4. кўчма Катта, улкан; баҳайбат.

  • Сулаймон ўлди — девлар қутулди Қаттиққўл киши кетиб, ҳамма истаганини қила олишига — ўзбошимчаликка имконият туғилиши (мифга кўра, Сулаймон пайғамбар ўзбошимча девларни бандга солиб қўйган, Сулаймоннинг вафотидан сўнг улар эркин нафас олганлар). Нега ҳамманг иш қилмай, бекор ўтирибсанлар? Сулаймон ўлиб, девлар қутулибди-да! Ҳамза, — Бой ила хизматчи
Тўлиқ мақола →
девон

от Муайян бир шоирнинг радиф ва қофияларга риоя этган ҳолда алифбо сираси билан тартиб этилган шеърларининг (достонлардан ташқари) тўлиқ тўплами.

Навоий девони. Нодира девони.

Ҳақиқатан ҳам Навоий форсий девони билан Жомийдан сўнг форс-тожик адабиётини янги бир босқичга кўтарди. — УТА

Хуфтон намозидан сўнг пойчироқ ёнига ўтириб, Фузулий девонини варақлар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

  • Девон қурмоқ Олий давлат амалдорлари мажлисини ўтказмоқ.
  • Мирзойи девон Давлат олий маҳкама-сини идора этувчи амалдор, бош мирзо.
Тўлиқ мақола →
девор

от 1. Бинонинг, уйнинг томни кўтариб турувчи ёки хоналарга ажратувчи тик кўтарилган қисми.

Уй девори. Ҳужра девори. Ёмонга суркансанг, доғи юқар, Деворга суянсанг — тупроғи. — Мақол

Деворнинг сичқони бор, Сичқоннинг қулоғи бор. — Мақол

Хонанинг шифти ва деворлари кўҳсиз, лекин ялтироқ бўёқлар билан бўялган. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

2. Бирор ерни (боғ, ҳовли, қўрғон ва бошқалар), ҳудудни ўраб олган ёки қисмларга ажратиб турадиган ғов, тўсиқ.

Чий девор. Пахса девор. Тахта девор.

Эъзозхон ўзини девордан отиб, холасиникига қочиб қутулди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Боғчаларни бир-биридан айирган деворлар кўринмас, ишкомлар, мевазорлар, экин далалари туташ яшил манзара ясайди. — Ойбек, Танланган асарлар

Деворлар тагида адашиб бош кўтарган мунис майсалар эртага қор остида қолишидан бехабар яшнаб турарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Бирор нарсанинг атрофини ўраб олган ёки уни бўлимларга ажратган қисми.

Ошқозон девори. Силиндр девори.

Ҳатто қорин деворининг чап томонига бармоқ билан босилса, оғриқ ўнг томонда сезилади. — Ҳ. А. Ҳакимов, Ўткир аппендицит.

4. кўчма Гап эшитмайдиган, гап таъсир қилмайдиган; безбет.

Арзга қулоғингиз кар, тебранмас бир деворсиз. — Гулдаста

  • Девор бўлиб қолмоқ Қўрқинч ёки ҳайратдан ранги оқариб, серрайиб турмоқ. У [қиз] йигитга тикилиб турди-да, ҳали шунақами? деб юзига бир шапалоқ туширди. Йигит юзини ушлаганча девор бўлиб қолди. — У. Назаров, Биринчи учрашув
  • Деворга гапиряпманми? Гап уқмас ёки бировнинг гапига қулоқ солмайдиган, лоқайдлик билан қарайдиган кишиларга қарата айтилади.
  • Деворга танбур чертгандай Бировнинг гапи, насиҳати эътиборсиз қолганда ишлатиладиган ибора. — Минг марта айтганман бу мегажинга, бир нимани тайинлик қилиб қўйгин деб. Қаёқда, деворга танбур чертгандай. — А. Муҳиддин, Айбсиз айбдор
  • Девори қиёмат Ҳеч нарса эшитмайдиган, қулоғи тамоман битган; гаранг, кар.
  • Деворнинг қулоғи бор Ҳушёр бўлиб гапирмоққа ундаш. Бас қил дейман, кўп гапирма беҳуда, Деворнинг ҳам қулоғи бор, гўрсўхта! — Ҳ. Олимжон
  • Ранги девор бўлмоқ Ранги оқармоқ ёки кулранг тусга кирмоқ (чарчоқ, қўрқув ёки ғазабдан). У ранги девор бўлиб, кўлларини ўрикка тираб, қаддини ростлади, гўё икки опа-сингилга қарашга уялгандай. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
  • Тўрт девор ичида яшамоқ Ташқи оламдан, жамоатчиликдан ажралган ёки мажбуран ажратилган ҳолда ичкарида қулларча ҳаёт кечирмоқ. Тўрт девор ичида яшаб адо бўлаётган Шаҳзодахон бир куни юзини паранг дурра билан ярим тўсиб, эшик тирқишидан ташқарига мўралади. — К. Яшин, Ҳамза
Тўлиқ мақола →
девкор

сфт. Чарчашни билмайдиган, ишлаб толмайдиган одам.

Одамлар уни [Лутфуллани] девкор дер эдилар. С. — Айний, Эсдаликлар

Ҳеч эринмай куч тўкибди Кўкан девкор. Уйламабди: шунча пиёз кимга даркор? — Ғ. Ғулом

Шодибой чарчашни билмайдиган фавқулодда девкорлардан эди. — Ойбек, О.в. шабадалар.

  • Девкор деҳқон 2. Тез ва улгуржи иш қилувчи уста; ҳунарманд. Бугунги девкор ишларимизни ҳеч қандай мезон билан ўлчаб бўлмайди. — ГазетаданРеспубликамиз иқтисодиётининг девкор одимлар билан илгарилаётгани ушбу рақамларда ўз ифодасини топган. — ГазетаданУ фабриканинг зарбдори, Девкор уста бошчиси, басма-басда ҳам. — Ғ, Ғулом
Тўлиқ мақола →
девона

от 1. Ақлдан озган, эси паст; телба, савдойи.

Девонадан ой боши сўрама. — Мақол

Бечора ўғлининг қатлидан кейин девона бўлиб қолибди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Ҳўкизман деса индаманг, девонага эътироз билдириб бўлмайдур. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

2. дин . Аллоҳнинг васлига етишиш умидида зикр-у самога берилиб, бу дунё ишларидан воз кечган суфий, дарвешсифат одам.

— Ё ҳув, ё ман ҳув, пирим Накшбанд девона кўлласинлар, — деб [каландар] лаълини олиб бориб, чош бошида чўккалаб ўтирган имомнинг олдига қўйди. — С. Айний, Қуллар

Йигит ўчоқ олдига келаётиб, зикрчиларни калака қола-ётгандай такрорлади: Муллабозор девона, ҳақ дўст, ёолло! — П. Турсун, Ўқитувчи

3. кўчма Бирор мақсад, ҳаракатга тамоман берилиб, эс-ҳушдан ажралган.

Эй дилрабо, ишқинг билан девона бўлдим соғиниб. Булбул каби тун кечалар гирёна бўлдим соғиниб. — Ҳамза

Лайли ёримдан айрилиб Девона бўлдим, найлайин. — Тоҳир ва Зуҳра

Ўзин афсун этиб, бўлди афсона, Девон битолмасдан бўлди девона. — Газетадан

4. Хайр-садақа билан кун кўрувчи; гадо, тиланчи.

Девона ҳам хуржунини бир ёʻқотади. — Мақол

Бегона тупроқ ~ девона тупроқ. — Мақол

Дўстлар, бечора, қашшоқ, камбағал девонаман. Най чалиб, ҳар ерда ўқирман ғазал, девонаман. Муқимий.

Ҳиммат қилиб, шу девона боланинг ёʻлига садақа қилишларингизни сўрайман. — Гулдаста

5. с. т. Эркалатиб гапирганда ёхуд ҳазил тариқасида жиннивой, тентаквой каби маъноларда ишлатилади.

— Девона бўлдингми? — деди Сафар чўтир ранги оқариб. — Ойбек, Қуёш қораймас

Пул ёʻқ, девона, пиёда жўнайсанми? — Ойбек,Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 37 →

Таърифлар ичида

2 та
барий

барий Менделеев даврий системасининг ИИ гуруҳидаги оқ рангли, кумушсимон кимёвий элемент, металл. Барий гидроксид. Барий карбонат. Барий сулфат, Металл барийни инглиз

дев

дев миф . Эртак ва халқ достонларида шохли, думли, бениҳоят улкан одам қиёфасида тасаввур этиладиган, эзгуликка қарши курашувчи хаёлий махлуқ, ёвузлик тимсоли. Ў