Qidiruv

ot 1. mif . Ertak va xalq dostonlarida shoxli, dumli, benihoyat ulkan odam qiyofasida tasavvur etiladigan, ezgulikka qarshi kurashuvchi xayoliy maxluq, yovuzlik timsoli.

Oʻsgan yurtin toza aniq bildingmi, Soʻyla, xonim, dev-u jinni koʻrdingmi? — Murodxon

Chinor tagida bir supa ustida qirqta dev uxlab yotibdi. — Ertaklar

Devni oʻldirib boʻlmaydi, deyishadi, shu rostmi? Uning qoni toʻkilsa, har tomchisidan ming dev paydo boʻlaveradi, deyishadi. Shu rostmi? — Mirmuhsin,Meʼmor

2. koʻchma Davangirday, beoʻxshov, qoʻpol gavdali.

[Qizingizni] Erga bermay, devga berdingiz. — M. Ismoiliy, Fargʻonat.o.

Polvon ketidan Matyoz dev ham Polvon ogʻadan qolishmay, deb oʻz kuchiga yarasha ishlangan katta gʻaltak aravani itarib borardi. — J. Sharipov, Xorazm

3. koʻchma Dahshat; qoʻrqinch; salobat.

Teshaboyning yuragida bosh koʻtargan gumon devi Toʻraxonning oʻpkalaridan keyin yota qoldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.

Makrning, munofiqlikning devi hamma fazilatlarini oʻz komiga tortibdi. — Oybek,Navoiy

4. koʻchma Katta, ulkan; bahaybat.

ot ayn. Shior.

ot Muayyan bir shoirning radif va qofiyalarga rioya etgan holda alifbo sirasi bilan tartib etilgan sheʼrlarining (dostonlardan tashqari) toʻliq toʻplami.

Navoiy devoni. Nodira devoni.

Haqiqatan ham Navoiy forsiy devoni bilan Jomiydan soʻng fors-tojik adabiyotini yangi bir bosqichga koʻtardi. — UTA

Xufton namozidan soʻng poychiroq yoniga oʻtirib, Fuzuliy devonini varaqlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot 1. Binoning, uyning tomni koʻtarib turuvchi yoki xonalarga ajratuvchi tik koʻtarilgan qismi.

Uy devori. Hujra devori. Yomonga surkansang, dogʻi yuqar, Devorga suyansang — tuprogʻi. — Maqol

Devorning sichqoni bor, Sichqonning qulogʻi bor. — Maqol

Xonaning shifti va devorlari koʻhsiz, lekin yaltiroq boʻyoqlar bilan boʻyalgan. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

2. Biror yerni (bogʻ, hovli, qoʻrgʻon va boshqalar), hududni oʻrab olgan yoki qismlarga ajratib turadigan gʻov, toʻsiq.

Chiy devor. Paxsa devor. Taxta devor.

Eʼzozxon oʻzini devordan otib, xolasinikiga qochib qutuldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Bogʻchalarni bir-biridan ayirgan devorlar koʻrinmas, ishkomlar, mevazorlar, ekin dalalari tutash yashil manzara yasaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Devorlar tagida adashib bosh koʻtargan munis maysalar ertaga qor ostida qolishidan bexabar yashnab turardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. Biror narsaning atrofini oʻrab olgan yoki uni boʻlimlarga ajratgan qismi.

Oshqozon devori. Silindr devori.

Hatto qorin devorining chap tomoniga barmoq bilan bosilsa, ogʻriq oʻng tomonda seziladi. — H. A. Hakimov, Oʻtkir appenditsit.

4. koʻchma Gap eshitmaydigan, gap taʼsir qilmaydigan; bezbet.

Arzga qulogʻingiz kar, tebranmas bir devorsiz. — Guldasta

sft. Charchashni bilmaydigan, ishlab tolmaydigan odam.

Odamlar uni [Lutfullani] devkor der edilar. S. — Ayniy, Esdaliklar

Hech erinmay kuch toʻkibdi Koʻkan devkor. Uylamabdi: shuncha piyoz kimga darkor? — Gʻ. Gʻulom

Shodiboy charchashni bilmaydigan favqulodda devkorlardan edi. — Oybek, O.v. shabadalar.

ot 1. Aqldan ozgan, esi past; telba, savdoyi.

Devonadan oy boshi soʻrama. — Maqol

Bechora oʻgʻlining qatlidan keyin devona boʻlib qolibdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Hoʻkizman desa indamang, devonaga eʼtiroz bildirib boʻlmaydur. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

2. din . Allohning vasliga yetishish umidida zikr-u samoga berilib, bu dunyo ishlaridan voz kechgan sufiy, darveshsifat odam.

— Yo huv, yo man huv, pirim Nakshband devona koʻllasinlar, — deb [kalandar] laʼlini olib borib, chosh boshida choʻkkalab oʻtirgan imomning oldiga qoʻydi. — S. Ayniy, Qullar

Yigit oʻchoq oldiga kelayotib, zikrchilarni kalaka qola-yotganday takrorladi: Mullabozor devona, haq doʻst, yoollo! — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. koʻchma Biror maqsad, harakatga tamoman berilib, es-hushdan ajralgan.

Ey dilrabo, ishqing bilan devona boʻldim sogʻinib. Bulbul kabi tun kechalar giryona boʻldim sogʻinib. — Hamza

Layli yorimdan ayrilib Devona boʻldim, naylayin. — Tohir va Zuhra

Oʻzin afsun etib, boʻldi afsona, Devon bitolmasdan boʻldi devona. — Gazetadan

4. Xayr-sadaqa bilan kun koʻruvchi; gado, tilanchi.

Devona ham xurjunini bir yoʻqotadi. — Maqol

Begona tuproq ~ devona tuproq. — Maqol

Doʻstlar, bechora, qashshoq, kambagʻal devonaman. Nay chalib, har yerda oʻqirman gʻazal, devonaman. Muqimiy.

Himmat qilib, shu devona bolaning yoʻliga sadaqa qilishlaringizni soʻrayman. — Guldasta

5. s. t. Erkalatib gapirganda yoxud hazil tariqasida jinnivoy, tentakvoy kabi maʼnolarda ishlatiladi.

— Devona boʻldingmi? — dedi Safar choʻtir rangi oqarib. — Oybek, Quyosh qoraymas

Pul yoʻq, devona, piyoda joʻnaysanmi? — Oybek,Tanlangan asarlar