Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «davr» — результатов: 368

Фильтр

Словарные статьи

56
davr

ot 1. Jamiyat taraqqiyoti-da yoki tabiatda muhim voqea, hodisa yuz bergan yoki oʻziga xos xususiyati bilan ajralib turadigan maʼlum vaqt oraligʻi.

Quldorlik davri. Feodalizm davri. Kapitalizm davri. Bozor iqtisodiyotiga oʻtish davri. Tosh davri. Temir davri.

Oʻzbekiston olimlari olib borayotgan arxeologik qazishmalarning tarixiy diapazoni tosh davridan to oʻrta asr oxirigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. — Gazetadan

Qancha davrlar oʻtsa ham, boʻyoqlari xuddi bugun surilganday yap-yangi turgan bu ajoyib binolar Boburning qalbidagi zafar zavqiga zavq qoʻshdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Buning ustiga oʻsha davr tarixchilari Temur zabardast, xiyla chiroyli odam boʻlganini yozib qoldirganlar. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Tarixda biror shaxs yoki kishilar guruhi, sulolaning nomi bilan bogʻlangan vaqt, zamon.

Temuriylar davri. Navoiy davri.

Bobur Mirzoning orzulari shulkim, Movarounnahr yana Ulugʻbek davridagi kabi birlashsa, poytaxt asliga qaytsa — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Shaxs hayotidagi maʼlum vaqt.

Yoshlik davri. Talabalik davri.

Xolidaning yoshlik davrida ayollarning koʻzi koʻr edi, tikanni koʻrmasdan bosardi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Oʻtgan yarim asrli murabbiylik davrim men uchun ham katta hayot darsxonasi boʻldi, koʻp narsa oʻrgandim. — Gazetadan

Oftob oyimning: nega qirq kokil qilib oʻrmaysan degan soʻrashiga: Qizingiz endi qizlik davridan oʻtib, kelinlik davriga kirdi, deb kuldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Biror bir avlod yashagan yoki yashayotgan vaqt; ayni yashab turilgan vaqt, zamon, zamona. Oʻz

davrining har yirik voqeasi Oybek ijodida yorqin aksini topdi. — Gazetadan

Davrimiz har bir sohani kompleks ravishda hal etishni taqozo etyapti. — Gazetadan

Choʻlquvarlar va qahramonlar davr bahodirlaridir. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Badiiylik va yangidan-yangi estetik kashfiyotlar yaratishimizni davr taqozo etmoqda. — Gazetadan

Oʻqish kerak, davr bilan birga borish kerak. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Davr taraqqiyoti institut olimlari va mutaxassislari oldiga yangi-yangi vazifalar qoʻymoqda. — Gazetadan

5. Biror ish-harakat, tadbir bajariladigan muayyan vaqt.

Hisobot davri.

Gʻoʻza parvarishining qizgʻin davri. Har soat gʻanimat. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Hisobot davrida yigit-qizlarning asosiy diqqat-eʼtibori paxtachilikni rivojlantirishga, uning samaradorligini oshirishga qaratildi. — Gazetadan

6. Maʼlum hodisa, voqea, jarayonda oʻzgarish sodir boʻladigan muddat.

Oʻsimliklarning oʻsish davri.

Biz avvalo oʻsimliklarning oʻsish davrini qisqartirish va hosildorlikni oshirishga erishdik. — Fan va turmush

Hosil tugish davrida gʻoʻzani chekanka qilish muhim agrotexnik tadbirlardan biri hisoblanadi. — Gazetadan

Buqoqning ayni avj olgan davri ekan. — I. Shamsharov, Ziyolilar

7. Takrorlanuvchi jarayon yoki xossalarning har bir takrorlanishida uning boshlanishidan to oxirigacha oʻtadigan vaqt.

Bitta toʻla tebranish uchun ketgan vaqt davr deb ataladi. — Fizika kursi

Kalendar Quyosh, Yer, Oy va Yupiter sayyorasi harakatining astronomik davrlariga asoslanib tuzilgan. — Fan va turmush

Qatorning, elementlar xossasining izchillik bilan oʻzgarishini oʻz chegarasi ichiga olgan qismini Mendeleyev davr deb atadi. — Kimyo darsligi

8. Geologik sistemani tashkil qiluvchi togʻ jinslarining hosil boʻlishiga ketgan vaqt.

9. Kishining omadi kelgan, ishi yurishgan chogʻlar; rohat-farogʻatli zamon.

Hozir bizga davr kelgan vaqt. Davrimizda oʻynab olaylik.

Davrimizda yuravermaysizmi, doʻstim, bir kishini qanotimiz tagiga ololmasak, nima qilib yuribmiz. — Mushtum

Qoʻlingdan ketmasin davring, davroning, Oydin koʻlga qushing chuygin, Avazjon. — Avazxon

hozir sizlarning davringiz, qoʻlingizdan kelganini bizning haqqimizdan ayamang. Bir kun yana bizning davrimiz kelar. — S. Ayniy, Qullar

Gul yuzimga, buvi, muncha termulding, Ularning davrida oʻynading-kulding. — Erali va Sherali

  • Davr surmoq 1. Hukmronlik qilmoq. Davr kelsa, ur, begim, davron kelsa, sur, begim. — MaqolXoʻp podsholar davr surgan ekanlar-da, a! — P. Tursun, OʻqituvchiDavr surmoqchi boʻldi, Bek boʻp turmoqchi boʻldi. — OysuluvOtang podsho, sen qadimdan toʻrasan, Oltmish toʻrt yil boʻldi — davring surasan. — Erali va Sherali;Oq eshon Xudoyorxon vaqtida xoʻp davr surdi. — K. Yashin, HamzaShu kishining orqasidan davr surib yuribmiz, axir. — MushtumVasiliy qishloqqa yangi kelgan paytida Asqar mullaning davr surgan payti edi. — S. Zunnunova, Olov
  • Davri falak
Полная статья →
davra

ot 1. Doira shaklida tuzilgan saf yoki doira yasab, qurshov olib oʻtirgan kishilar yoki qoʻr tashlab oʻtirgan odamlar.

Yaxshi yigit — davraning boshi. — Maqol

Davra suv quygandek jimjit boʻlib qoldi. — Sharq yulduzi

Davraga gʻalati sukut choʻkdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Oʻrmonjon Qurbon ota bilan Sidiqjonni sozandalar yalla qilayotgan davradan topdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Shunday qurshovning oʻrtasidagi boʻsh joy.

Juvon davrani uch aylanganidan keyin, oʻzi singari kiyingan bir yigitni tortadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Hayajonga tushib, nihoyatda chiroyli oʻynayotgan Badia davrani aylanib chiqdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Boʻri polvon qoʻllarini orqaga qilib, davra aylandi. — T. Murod, Qoʻshiq

3. Maʼlum xususiyatiga koʻra uyushgan odamlar toʻpi, guruhi, toʻdasi; yigʻin.

Olimlar davrasi. Sanʼatkorlar davrasi.

Men qishloqlik bir bola emasmanmi, bunaqangi katta olimlar davrasida birinchi boʻlishim edi, andak oʻngʻaysizlana boshladim. — X. Toʻxtaboyev

Ichkarida, bir toʻp qizlar davrasida Zumrad oʻsma qoʻyib oʻtirardi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

Keyin, umuman, Zebo u davraga toʻgʻri kelmaydi. — Sh. Xolmirzayev, Ogʻir tosh koʻchsa

4. Oʻyin, musobaqa, turnir va shu kabilarning bir quri; bir qur oʻyin, tur.

Shaxmatchilar oʻrtasidagi musobaqaning birinchi davrasida birinchi oʻyin ham tugadi. — Gazetadan

Jahon birinchiligi uchun kurash olib borayotgan xokkey komandalarining ikkinchi davra oʻyinlari nihoyatda keskin oʻtmoqda. — Gazetadan

Ikkinchi davra boshlandi. Mirhaydarning xoʻrozi gʻolib chiqdi. — Mushtum

5. Koʻp bosqichli saylov tizimida saylovning bir bosqichi.

Saylovning ikkinchi davrasi boshlandi.

6. Tanda qoʻyadigan aylanuvchi dastgoh.

7. Marhumning gunohlarini yuvish uchun, janozadan ilgari toʻplanib oʻtkaziladigan marosim (bunda sadaqaga ajratilgan narsa marhumning yoshiga muvofiq qoʻldan qoʻlga oʻtkazib aylantiriladi).

  • Davra olmoq (yoki yasamoq, qurmoq) 1. Doira shaklida tizilmoq; qurshov olib oʻtirmoq. Sakkiz yuz odam har tarafdan davra olib, kiyikni tutmoqchi boʻldi. — ErtaklarDavra qurib oʻtirgan bazmchilarning harakatlari, qiliqlari, boʻgʻiq nidolarini tasvirlashga til kifoya qilmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlarAyol shu kurash boʻlayotgan yerga kelib, davra olishdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi;Samolyot shahar ustida bir davra olib, koʻzdan gʻoyib boʻldi. — Nazarmat, Joʻrlar balandQanday boʻldi ov, mening ishim, deb, Necha davra oldi olgʻir qushim, deb. — Murodxon
Полная статья →
davriy

sft. Vaqti-vaqti bilan voqe boʻlib, takrorlanib turadigan, muntazam takrorlanadigan.

Davriy matbuot. Davriy tebranishlar (fiz.).

Siljishga proporsional boʻlib, muvozanat vaziyatiga tomon yoʻnalgan kuchlar taʼsiri ostida boʻladigan davriy tebranishlar garmonik (yoki oddiy) tebranishlar deb ataladi. — Fizika kursi

  • Davriy kasr
  • Elementlarning davriy sistemasi Elementlar davriy sistemasini yaratgan Mendeleyev universitetga kirish uchun bir necha marta uringan, lekin har safar ximiyadan yiqilgan. — Fan va turmush
Полная статья →
davron

ot 1. Farogʻatli hayot, turmush; xurramlik; baxtli fursatlar.

Meni baxt nuriga gʻarq etdi mehnat, shonli davronim. — T. Toʻla

Uzoq umr suring yangi davronda. — E. Rahim

Xudo bersa, shunday dilbarni olib, Oʻtkazay dunyoning davronin surib. — Murodxon

2. Hukmronlik, oliy mansab (shohlik, podshohlik) gashti, sururi.

Oqtoshning shahrida podshohlik qildim, Necha vaqt davron ustida oʻtirdim. — Murodxon

Na boʻldi saltanatli davroning, Dushmanga ketdimi yetmish qoʻrgʻoning? — Erali va Sherali

3. Davron (erkaklar ismi).

  • Davroni falak 1. Falakning aylanishi, zamonning oʻtishi;
  • Davron charxi yoki charxi davron Taqdir, qismat, yozmish. — Davron charxi bunday teskari aylanishini kutmagan edim, — dedi Komil. — H. Gʻulom, Mashʼal
  • Davron surmoq Ayo shohim, adolatda toʻrasan, Toʻralik davrida davron surasan. — Folklor
  • Sohibi davron Amaldor, hukmdor; podshoh. Sohibi davronlar esa shappati yeb emas, shappati urib oʻrgangan. Buni Avaz bilardi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
Полная статья →

Показать все · 56 →

В определениях

258

Показать все · 258 →

Сказки

32
Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Arab laqqi
Устное народное творчество

Kambagʻal chol Arab laqqi podshoh saroyida xizmat qilib yuradi. Uning hayoti kutilmaganda yaxshi tomonga oʻzgaradi va boyib ketadi.

Baxtli kal
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal

Besh qiz
Устное народное творчество

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Bir xumcha oltin
Устное народное творчество

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Показать все · 32 →

Диалектные материалы

21
Islimi davra
Fargʻona viloyati · islimi davra

Naqsh turi

davra naqsh
Fargʻona viloyati · davra naqsh

Naqqoshlikda mis idishlarga solingan toʻgarak shaklidagi badiiy naqsh elementlaridan biri.

davrinmaq
Xorazm viloyati · hoʻmraymoq, doʻq urmoq
davriqmaq
Xorazm viloyati · hoʻmraymoq, doʻq urmoq
davrishona
Navoiy viloyati · marosim

marosim nomi

Показать все · 21 →

Внешние ресурсы

1