Qidiruv

ot 1. Narsa, buyumning mayin, yumshoq emasligi; qattiqlik; qoʻpollik.

Qoʻlning dagʻalligi. Bu mato dasturxon uchun dagʻallik qilsa kerak.

— Formaning [Hamdam forma]

qoʻli unga dagʻallik qilmasmikan? — dedi kulimsirab. — S. Ayniy, Qullar

2. Muomala, gap-soʻzning qoʻpolligi; qoʻrslik.

Nazar toʻsatdan dagʻallik bilan gap boshladi. — E. Usmonov, Yolqin

— Men odamlarga, xotin-xalajga qilayotgan dagʻalligingizni aytmay qoʻya qolay, — dedi Inobat. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Joʻra qorovulni quchoqlaydi, unga dagʻallik qilgani uchun uzr soʻraydi. — Yu. Shomansur, Qora marvarid

3. Qoʻpollik bilan qilingan xatti-harakat.

Nari-beri koʻz yugurtirgach, xotiniga baqrayib qoladi, soʻng Munisxonning bilagini changallaganicha, dagʻallik bilan uyi tomon sudraydi. — Guldasta

Oysuluvxonning dagʻalligi Suvonjonga qattiq tegdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Yosh xodimdan bunday dagʻallik kutmagan Tolib aka tutaqib ketdi. — F. Musajonov, Himmat

sft. 1. Koʻrinishi, tuzilishi beoʻxshov; qoʻpol.

Dagʻal barmoqlar.

Men bekaning dagʻal qoʻllarini oʻpdim. — Yoshlik

Nazarga xotinning barmoqlari serpay, dagʻal tuyuldi. — E. Usmonov, Yolqin

2. Tabiiy holda qattiq; mayin, silliq emas.

Dagʻal soch. Dagʻal jun.

Mulla Ikrom baland boʻyli, dagʻal soqol bir kishi edi. Oybek, — Tanlangan asarlar

Har yilgidan koʻra koʻproq silos, senaj va dagʻal xashak bostirildi. — Gazetadan

Uning peshonasi ustida hurpaygan timqora, dagʻal sochlari lampa shishasiga qariyb tegib turardi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar.

3. Qoʻpol ishlangan, joʻn.

Dagʻal movut. Dagʻal qogʻoz.

Dagʻal saxtiyondan etik kiygan oyoqlarini kerib pichan uyumlarini aravaga ortardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. Hazm boʻlishi qiyin, badhazm.

Dagʻal ovqat.

Mol goʻshtida esa birlashma toʻqima koʻp va dagʻal boʻlgani uchun qattiq va hazm boʻlishi qiyin. — N. Ismoilov, Kasallarni parvarish qilish

5. Kishiga qattiq tegadigan, qattiq botadigan; sovuq, qoʻpol.

Dagʻal gap. Dagʻal muomala. Dagʻal odam,

Raisning dagʻal gapirishi Kozimga yoqmadi. — E. Usmonov, Yolqin

Muhammadi dagʻal gapirib, uning taʼbini xira qildi. — Mushtum

U dagʻal va sovuq tovush bilan oʻqidi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

[Davronovning] Muomalasi dagʻal, ogʻzi koski boʻlib, odamlarni oyoq uchida koʻrsatardi. — H. Nazir, Koʻkterak shabadasi

Kampir dagʻal javob berdi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

fl. 1. Tobora dagʻal, qoʻpol boʻlib bormoq.

Nazira juda oʻzgarib ketibdi: koʻzlari atrofida ajin qoʻnganday, qoʻllari dagʻallashib, bu dagʻallik butun qomatiga ham urib turganday. — D. Nuriy, Osmon ustuni

2. koʻchma Xatti-harakati qoʻpollashmoq, qoʻrslashmoq.

Dagʻallashdim — salga jahlim chiqadi, Injalashdim — salga quvonchim dunyo. — R. Parfi, Koʻzlar

fl. Dagʻallashmoq feʼlining orttirma nisbati.