фл. Чалинмоқ феълининг орттирма нисбати.
Қидирув
«чалинтирмоқ» бўйича 58 та натижа: Изоҳли
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
58 тафл. 1. Мусиқа асбобида бирор куй, оҳанг ижро этмоқ.
Ноғорачи йигит уста экан! Шундай берилиб, шундай терга ботиб чалдики, осмон пардасини йиртиб юборгудай бўлди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
2. Садо, овоз чиқарадиган, сигнал берадиган асбобларни ишга солмоқ.
Қўнғироқ чалмоқ. Гудок чалмоқ. Ўт ўчириш машинаси устма-уст сигнал чалди.
3. Бирор аъзо воситасида товуш, садо, овоз чиқармоқ (одам ҳақида).
Шер чапак чаламан деб, қўлидан кўкчани тушириб юборишига сал қолди. — С. Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар
Ашур икки бармоғини оғзига тиқиб, ҳуштак чалди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа
4. Садо, овоз чиқармоқ (жонсиз нарсалар ҳақида).
Мен борай, куртаклар кутиб қолдилар Мен борай, шамоллар ҳуштак чалдилар. — Ёшлик
Еллар чалган чапакдан Новдалар ухлар қониб. — Ёшлик
- Чапак чалиб қолмоқ
- Қорни ноғора чаляпти Пулим ёʻқ, қорним ноғора чаляпти, дейдиганларга гоҳ бир сўм-ярим сўм чойчақа ташлаб ўтишади. — Х. Тўхтабоев, Йиллар ва ёʻллар
сфт. 1. Маромига ёки тамомига етказилмаган, битказилмаган, тамомланмаган.
Чала уй. Чала иш. Бола — боланинг иши чала. — Мақол
Ҳали яна бир оз яшашдан умидворман, чала ишларим бор. — С. Нуров, Нарвон
2. Тўлиқ эмас, нотўла, ярим-ёрти.
Камбағалнинг бир тўйгани — чала бой бўлгани. — Мақол
Чаласига биз қарздор. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
3. Вақтидан олдин, етилмасдан тушган, барвақт туғилган.
Қандли диабет хасталиги кўпинча ҳомиланинг чала ёки мажруҳ туғилишига сабаб бўлади. — Саодат
4. от Ёниб битмаган ёки куйиб тугамаган ўтин.
Куллар кўкка учар, чўғлар кулга ботар, чалалар чўғга айланар эдилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Уларнинг [одамларнинг]ярим юмуқ кўзлари ўчоқда биқсиб, қизариб ёнаётган чалаларга тикилган эди. — П. Турсун, Ўқитувчи
5. спрт. Ўзбек курашига оид атама.
6. Қўшма сўзлар таркибига киради, масалан
чалабош, чаласавод.
тақл. с. Овқат чайнаганда, лой кечганда чиқадиган ва шу кабилар товушлар ҳақида.
Чалп этиб лойга тушмоқ.
ЧАЛҒИ ' узун дастали катта ўроқ*. [Усмонали-нинг] ҳўлида ч а л г и ҳар хил оҳангда "ширт-ширт" этиб тортилар эди (Ўлмас Умарбеков). Бу от эски ўзбек тилида чал- феълининг 'зарб билан уриб йиқит— 1 маъносидан —ғï қўшимчаси билан ясалган; кейинчалик а унлиси ä унлисига алмашган, ï унлиси нинг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: чал— + ғï = чалғï > чäлғи
Узун дастали катта ўроқ
Чол пичан ғарами олдида чалғи чархлар эди — "Шарқ юлдузи"
от 1. Қўй-эчки оёғи остида тўпланиб, қатлам ҳосил қилган гўнг.
Абдусамад эрталабдан кун қиёмга етгунча пишиллаб чалма чопди. — Ш. Бўтаев, Қўрғонланган ой
2. Мол гўнгидан катта чамбарак қолипга солиб ясалган ёқилғи.
Чалма қуймоқ.
Саккиз гектар чиқадиган ўрикзорга қараш, баҳор аёзларида чалма тутатиш Омоннинг бўйнида эди. — Ш. Холмирзаев, Бодом қишда гуллади
Чопонининг устидан чакмонини кийди, бошини чалмаси билан танғиди. Ш. — Тошматов, Эрк қуши