Қидирув

сфт. 1. кўрс. олм. Худди айтилганга, кўзда тутилганга ёки кўз ўнгидагига ўхшаш, тенг; бунақа, бу каби.

Бундай пайтларда Луғумбек тарафларда ҳаво ниҳоятда дим бўлади. — С. Аҳмад, Уфқ

Бўтабой бундай саволни кутмаган бўлса керак, гангиб қолди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Бундай туйғун, бундай зийрак, бундай боадаб қиз етти иқлимда ҳам топилмайди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. рвш. взф. Шу қадар, шунчалик, бунчалик.

Бир жойга бориб, сира бундай кеч қолган эмас эди. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

Агар сан бир хум олтин топсанг, бундай севинмас эдим. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Қуйидагича.

Бир хатида бундай дебди: Катта походдан кейин ҳозир дам олиб ўтирибмиз. Жуда чарчаганман. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

4. рвш. Айтилганга, кутилганга, кўзда тутилганга ёки кўз ўнгидагига ўхшаш бир зайл-да, тарзда; шундай.

Ёʻқ, бундай бўлмаслиги керак, бундай бўлмаслиги керак, бу инсофдан эмас — Х. Султонов, Онамнинг юрти

Қоратой, сан бундай қил, ҳозир бориб ёт, чарчагансан. — Ойбек, Танланган асарлар

Ёʻқ бундай эмас! Менинг зотимда жиноятчилар ёʻқ. — Мирмуҳсин, Меъмор

— Бундай қиламиз, — капитан ўрнидан турди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

5. -лар Қўшимчаси олиб отлашганда, бирор гуруҳ вакили бўлган шахсни англатади.

Ким билади, унақалар кўп ахир, у кам, Ким ҳам ахир бундайларни ёʻлга солибди. — А. Орипов, Йиллар армони

Бундайлардан мингтасининг қоши бир тола сочингга арзимайди. Биламан, қизим — Ойбек, Танланган асарлар

олм. 1. (жўналиш келишигида бунга, ўрин-пайт келишигида бунда, чиқиш келишигида бундан)

2. Сўзловчига яқин, унинг кўз ўнгидаги, олдидаги, ёнидаги ёки қўлидаги нарсани, кимсани билдириб келади ёки ўшанга ишора қилади.

Бу киши — бизнинг ўқитувчимиз.

Мен учун энди бу жаҳонда ёлғиз сиз борсиз, холос! — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

Бу ният унинг хотини Собирахонга жуда маъқул бўлди. — А. Қаҳҳор, Асарлар

— Сен ўғлимсан, — Ёʻлчига меҳр билан тикилди чол, — бу ожиза — қизим. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Қарама-қарши икки нарсадан бирини ёки бирор томонни кўрсатиш учун хизмат қилади.

Кўчанинг бу бетидаги уй. Дарёнинг у бетидан бу бетига сузиб ўтмоқ.

Душман ўқ еган тўнғиздай, ўзини у ёқдан бу ёққа урар эди. — А. Қаҳҳор, Асарлар

У ёқни қарадик, бу ёқни қарадик — ёʻқ. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Чоғиштириладиган икки нарса, кимса, воқеа, ҳодиса ва шу кабилардан бирини кўрсатиш учун хизмат қилади.

У бошқа, бу бошқа. Ундан бу яхши.

Бировга у деди, бировга бу деди Хуллас, ёʻнма шеърини бостиришга муяссар бўлди. — Муштум

5. Сўз бораётган пайтга ёки унга яқин фурсатга ишора қилади.

Бу кунларда Бўтабой бутун рўзғор ўзига қолган ёш йигитчадай бўлиб қолди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Бу кеча Шоқосим жуда хурсанд эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Бу йил ёғин-сочин кўп бўлиб, ер-кўк чамандай яшнаб кетди. — С. Сиёев, Ёруғлик

олм. кт. Бундай.

от Бор нарсаси, бутун мол-мулки.

Бор будини тортиб олиб, кўчага ҳайдаб чиқарди. — Н. Қобул, Унутилган соҳиллар

Шу даврада омадсизлардан, яъни ютқизганлардан бири — Намоз банги деган вор будидан ажраган. — Муштум

от Суюқлик ёки қаттиқ жисмларнинг газсимон ҳолати.

Сув буғи. Симоб буғи. Қуруқ буғ(физика). Буғ кучи (физика). Буғ қозони (техника). Буғ двигатели (техника),

Самовардан чиққан буғ уйни тутди. — Ойбек, Танланган асарлар

Айвон меҳмонхонадан гупуллаб урилган тутун ва қуюқ буғга тўлди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

эск. кт. айн. Бу.

Фақир андак фурсат бошини қуйи солиб туриб дедики, эй хўжа, бул ишда сир бордир, мандин тиламагилки, ул сирнинг пардасини кўтарсам. — А. Қаҳҳор, Миллатчилар

Рост, бул ўғлингиз серғайрат ва зеҳнли эканлиги унинг юриш-туриши, важоҳатидан билиниб турибди. — М. Осим, Ибн Сино қиссаси

Аммо бул иш иккитамизнинг ҳам охиратимиз учун яхши иш эрмас. — А. Қодирий, Ғирвонлик Маллавой