«бўтамоқ» бўйича 21 та натижа
фл. Аралаш-қуралаш ҳолатга келтирмоқ, чалкаштирмоқ, чувалаштириб юбормоқ.
Бу ўй яна кўп ўйларни эргаштириб келиб, фикрини бўтаб юборди. — А. Қаҳҳор, Сароб
БЎТА ътуянинг боласиъ. Карвондаги туялардан бирининг б ў т а с и бор эди. Бу от қадимги туркий тилда ъбола туғ-ъ маъносини англатган бот- феълидан (ЭСТЯ, II, 200) -у қўшимчасининг -а шакли билан ясалган; Девонда (И, 142) ва Дсда (115- бет) бу сўз боту шаклида келтирилган; ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган: бот- + а = бота > ботä. Асли бот- феъли барча ҳайвонларнинг туғишига нисбатан ишлатилган, шунга кўра ботä оти дастлаб ъҳайвон боласиъни анг— латган, кейинчалик маънода торайиш воқе бўлиб, фақат 'туянинг боласиъни билдира бошлаган
1. Туянинг бир ёшгача бўлган боласи, бўталоқ. Мақол
Сабр қилсанг, туянинг юкини бўта кўтарар
2. кўчма Болаларни, ёшларни бўталоққа қиёс қилиб, эркалатиб айтиладиган сўз
3. Бўта (эркаклар исми)
от 1. Лойқа, қум, тупроқ кабилар аралашган (сув ҳақида).
Бир жойга тўпланиб, тутқун бўлиб турган бўтана сув қирғоқни бузиб юборди. — Э. Усмонов, Ёлқин
Сой ва ариқларда сумалакранг бўтана шиддати ошиб боради, пишқиради. — С. Нуров, Нарвой
2. Лойқасимон, кир тусли, хира.
Қиём бўтана бўлмай, тиниқ тусда бўлиши лозим. — К. Маҳмудов, Ўзбек таомлари
ʼbɒtənı
н ўзбекчаботаникарусчаботаника
от 1. Мураккабгуллилар оиласига мансуб, бинафша ёки ҳаворанг гулли бир йиллик бегона ўт.
Уйимиз олдида чучмомалар ўсарди. Биз уларни бўтакўз деб терар эдик. — Ш. Холмирзаев, Бодом қишда гуллади
Олтиндай товланиб ётган ариқлар ичида тўқ сафсар рангли бўтакўзлар очилиб ётар, улар тунги юлдузлар сингари кўз қисиб товланарди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши
2. кўчма Туя боласининг кўзига ўхшаш чиройли кўз; шаҳло кўз ва шундай кўзли киши.
[Фарғонанинг] Қизлари сизга ўхшаган бодомқовоқ, бўтакўз бўлади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
Ўлан айтиб ўтирган бўтакўзим, Бари қиздан яхшисан ёлғиз ўзинг. — Оқ олма, қизил олма
Яхши экан сизнинг олган қизингиз, Қурли бўлсин, жезна, бўтакўзингиз! — Гулнорпари
3. Бўтакўз (хотин-қизлар исми).
от 1. Туянинг боласи, бўта.
Ҳа, эсимда, бўталоқ бирам кўҳлик, кўзлари катта-катта, мулойим, ёқимли, зийрак эди. — Ойбек, Болалик
Шайбонийхон бўталоқ жунидан тўқилган майин жойнамоз четига қайтиб ўтирди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
2. кўчма айн. Бўта 2.
Сира ҳам ташвиш тортма, бўталоғим. Тез-тез келиб, ҳолингдан хабар олиб тураман. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Биласанми, бўталоғим, табиий фанлар даврнинг зарурий эҳтиёжларидан вужудга келади. — С. Кароматов, Олтин қум
бўтал Бўтамоқ феълининг мажҳул нисбати.
