Qidiruv

fl. Boʻgʻilmoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. 1. Qattiq qismoq.

Tomogʻidan boʻgʻmoq. Galstuk boʻgʻib yuboryapti.

Safarov yugurib borib, uni boʻgʻayotgan yoʻgʻon kishining yelkasiga bir tepdi. — A. Qahhor, Asarlar

Oyshabonu, erini birov boʻgʻib oʻldirayotgandek, dod sola boshladi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Piyoz oʻtash — xotinlarning ishi Nima boʻpti! Ariqqa oʻtirib olasiz-u, pushtadagi piyozni boʻgʻib qoʻygan oʻtni yulib tashlayverasiz. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi

2. Nafas olishni qiyinlashtirmoq, damini qaytarmoq.

Sovuq jonlaringni ola-dimi? Tutun boʻgʻadi-ku, eshikni ochinglar! Oybek, Tanlangan asarlar. Oʻtning harorati Ergashevning yuzini qizdirib, burqiv chiqayotgan tutun esa nafasini boʻgʻar edi. N. Safarov. Nafasni boʻgʻadigan, koʻzlarni koʻr qiladigan chang-toʻzon buluti havoni tutdi. — Oybek, Navoiy

3. Qattiq siqib, chandib yoki burab bogʻlamoq.

Qopning ogʻzini boʻgʻmoq.

— Oʻljalarimiz ham koʻpayib qoldi, — dedi qopning ogʻzini boʻgʻib — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. Gʻov, boʻgʻov solib toʻsmoq.

Daryoni boʻgʻmoq. Koʻchani boʻgʻmoq.

Toʻgʻon taxtasini pastga bosib, suvni boʻgʻmoqchi boʻlganida, toʻgʻonga qulf solinganini koʻradi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Xalqimiz katta-katta kanallar qazib, daryolarni boʻgʻdi. — Mushtum

5. Koʻchma Iskanjaga olib, tang ahvolga solmoq yoki halok qilmoq, mahv etmoq.

Mudhish oʻrgimchak uyasi, qullik davrining mashʼum soyalari, hurlikni boʻgʻuvchi qora yuraklar! — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Bunday paytlarda yashil koʻkat qanchalik koʻzni quvontirsa, shoʻrxok shunchalik taʼbni xira qilar, bamisoli biri hayotga talpinsa, ikkinchisi uni boʻgʻmoqchi boʻlardi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

6. Koʻchma Toʻsqinlik qilib, oʻsishdan, rivojlanishdan toʻxtatmoq, barbod qilmoq.

Tashabbusni boʻgʻmoq.

U oʻz mayl-istagini boʻgʻmaydigan, koʻrkam ham uddaburon yigitga turmushga chiqishni oʻylaydi. — Yoshlik

7. Koʻchma Ortiq darajada asabiylashtirmoq, xunob qilmoq, diqqatini oshirmoq.

Oʻzingni ham diqqat qilma, meni ham boʻgʻma.

Hijron panjalari uning [Zulfiqorning] tomogʻidan boʻgʻa boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Kishini boʻgʻasiz, Zaynab! Gapga temirchilik yaxshi emas! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

8. Rangini, tusini xiralashtirmoq; koʻrinishini buzmoq.

Paxsa devorlar tabiat manzarasini boʻgʻib turibdi.

U

oʻrta boʻyli bir juvon boʻlib, egnidagi toʻq-qizil koʻylagi, uning ustidan kiyib olgan qora jiletkasi, boshidagi yashil roʻmoli qorachadan kelgan yuzini boʻgʻibroq qoʻygan boʻlsa ham, oʻziga xoʻp yarashgan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

9. Ogʻirlashtirmoq, buzmoq.

Kuni bilan quyosh taptini yegan paxsa devorlar oʻzidan issiqlik chiqarib, havoni boʻgʻib qoʻyadi. — A. Muxtor, Opa-singillar

ot 1. Mevali daraxt, tok va gul bilan band yer maydoni; mevazor.

Olma bot. Baxilning bogʻi koʻkarmas. Maqol.

Qiz hamon qoʻngʻiroqdek kular, sokin bogʻ uning shodon qahqahasi bilan toʻlgan edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Bizning yurtda shu pallada tokda uzum, polizda qovun, bogʻda anor. — Oybek, Quyosh qoraymas

Zarqishloq koʻchalarida, adir va soylarida, serdaraxt bogʻlarida koʻklam namoyishi kezadi. — S. Ahmad, Ufq

2. koʻchma Gullab-yashnab turgan obod joy; gulshan.

Yurgan yerlaringiz bogʻ bilan boʻston, Jonimni joningga aylayin qurbon. — Oy-suluv

Maktab bogʻ boʻlsa, bola nihol boʻlsa, bu bogʻning bogʻboni, ilm charogʻboni oʻqituvchidir. — Gazetadan

3. koʻchma Suyanchiq, tayanch, umid.

Fotimaning suyangan togʻi, ishongan bogʻi shu bogʻ, Turgʻunboy. — T. Ashurov, Oq ot

Keyin u, yagona oʻgʻli, ishongan bogʻi, suyangan togʻi Razzoqning ayriliq dardini tortdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

4. koʻchma Hayot, turmush; oila.

Tinch elning bogʻi gullar. — Maqol

Bu qiz [Badia] amirzodalardan birining bogʻini obod qilgʻusi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Sevdim seni, bogʻim guli Toza ochilgan chogʻida. — U. Ismoilov, Saylanma

5. koʻchma Ogʻush, olam; oʻchoq, maskan.

Shunda uning xayol bogʻida yana Adolatning chehrasi koʻrindi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Erka koʻnglim erk bogʻida yayrasin. — Gʻayratiy

Husn bogʻining bu yangi erkasi [Kumush]. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Hammamizga maʼlumki, maktab bilim-fanning, odob-axloqning asosiy maskanidir, bogʻidir. — Gazetadan

6. koʻchma Narigi dunyo; jannat.

Endi qolar togʻni emas, borar bogʻni ham oʻylash kerak. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

ot s.t. Boʻgʻin.

Umuman bod, boʻgʻim kasalliklari turlari bir necha oʻn koʻrinishga ega. — Fan va turmush

Boʻgʻim-boʻgʻim barmoqlar xinolarni qoʻmsagan. — Sharq yulduzi

ot 1. anat. Gavda suyaklarining togʻaylar, paylar bilan birikkan joylari.

Barmoq boʻgʻinlari.

Qoʻl suyaklari bir-biriga birikkan harakatchan birikmalar hosil qiladi, bu birikmalar boʻgʻinlar deyiladi. — Zoologiya

Boʻgʻinlari gʻadir-budur boʻlib ketgan barmoqlari bilan ogʻzining ikki chetini artdi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

2. Bir turdagi qismlardan tashkil topgan suyakning har bir qismi; segment.

Umurtqa boʻgʻinlari. Boʻgʻinlarim ogʻriyapti.

Paygʻamov barmoqlarini bir-biridan oʻtkazib bukkanda, boʻgʻinlari qirsilladi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Mafosilga giriftor boʻlgan kimsadek, yetmish ikki boʻgʻini zirqirab ogʻridi. — S. Siyoyev, Avaz

3. Tanasi bir turdagi qismlardan, segmentlardan tuzilgan jonivorlar yoki oʻsimliklarning har bir qismi.

Chuvalchang boʻgʻinlari. Qamish boʻgʻinlari.

4. koʻchma Uzviy ravishda bogʻlangan voqea-hodisa, jarayon yoki tashkilot va shu kabilarning har bir halqasi, bosqichi, pogʻonasi.

Toʻgʻri, qogʻozbozlik kamaydi. Lekin xodimlar quyi boʻgʻinlarni bezovta qilishning boshqa usullaridan foydalanmoqdalar. Gazetadan.Oshkoralik, demokratiya ham intizomning boʻgʻiniga aylanadi. — Gazetadan

5. koʻchma Avlod, nasl.

Yosh boʻgʻin.

Shu ildizdan oʻsib chiqar kelajak boʻgʻin. — Gʻ. Gʻulom, Sheʼrlar

[Hojar:] Men qanday qilay! Yetti boʻgʻinimizda qulogʻim bunday satang nomini eshitgani yoʻq edi. — Hamza, Paranji sirlari

Eng aʼlo sifatli — birinchi yoki ikkinchi boʻgʻin duragaylar oʻz-oʻzidan koʻpaytiriladi. — Oʻzbekiston parrandachiligi

6. tlsh. Soʻzning bir nafas bilan aytiladigan, bir yoki bir necha tovushdan iborat boʻlagi.

“Tosh“ soʻzi bir boʻgʻindan, bolta soʻzi esa ikki boʻgʻindan iborat.

sft. 1. Boʻgʻilib, xirillab qolgan, xirildoq, aniq-tiniq emas, noaniq (ovoz haqida).

-Yoqmaydi! — dedi Anzirat alamnok, boʻgʻiq ovozda. — N. Qilichev, Quyun

— Oʻzi nima deydi, soʻradingmi? — Abdusamad amakining ovozi boʻgʻiq chiqdi. — M. Mansurov, Yombi

Yana boyadek boʻgʻiq kulgi ovozi eshitildi. — S. Karomatov, Oltin qum

2. Boʻgʻov solib toʻsilgan, biror narsa bilan boʻgʻilgan.

Keyin, bir vaqt hushimga keldim. Ogʻzim boʻgʻiq. Qalin narsaga oʻralgan-man. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Boʻgʻib, burib, siqib qoʻyilgan; tor.

Yoqasi boʻgʻiq koʻylak.

Katak koʻylagi, pochasi boʻgʻiq koʻk satin shalvari ozoda va oʻziga yarashgan. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. Havosi nam va buzuq, erkin nafas olib boʻlmaydigan.

Davralarning boʻgʻiq havo-sini jirkanmay shimiradilar. — Gʻ. Gʻulom, Yodgor

Biz ozdan keyin Amudaryo tomondan esgan salqin shabada boʻgʻiq havoni tarqatib yuboradi. — J. Sharipov, Xorazm

5. koʻchma Erkin yashab, ishlab boʻlmaydigan; siqiq, ziq, tang.

Xoʻjayin aytgancha, uzilmagan gul boʻlmasa ham, ruhi, qalbi bu chirkin boʻgʻiq muhitda soʻnmagan, toʻzmagan koʻrinadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Uncha ochiq boʻlmagan, xira (rang, tus haqida).

Boʻgʻiq rang. Rangi boʻgʻiq chit.