фл. 1. Қаттиқ қисмоқ.
Томоғидан бўғмоқ. Галстук бўғиб юборяпти.
Сафаров югуриб бориб, уни бўғаётган ёʻғон кишининг елкасига бир тепди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
Ойшабону, эрини биров бўғиб ўлдираётгандек, дод сола бошлади. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Пиёз ўташ — хотинларнинг иши Нима бўпти! Ариққа ўтириб оласиз-у, пуштадаги пиёзни бўғиб қўйган ўтни юлиб ташлайверасиз. — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси
2. Нафас олишни қийинлаштирмоқ, дамини қайтармоқ.
Совуқ жонларингни ола-дими? Тутун бўғади-ку, эшикни очинглар! Ойбек, Танланган асарлар. Ўтнинг ҳарорати Эргашевнинг юзини қиздириб, бурқив чиқаётган тутун эса нафасини бўғар эди. Н. Сафаров. Нафасни бўғадиган, кўзларни кўр қиладиган чанг-тўзон булути ҳавони тутди. — Ойбек, Навоий
3. Қаттиқ сиқиб, чандиб ёки бураб боғламоқ.
Қопнинг оғзини бўғмоқ.
— Ўлжаларимиз ҳам кўпайиб қолди, — деди қопнинг оғзини бўғиб — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
4. Ғов, бўғов солиб тўсмоқ.
Дарёни бўғмоқ. Кўчани бўғмоқ.
Тўғон тахтасини пастга босиб, сувни бўғмоқчи бўлганида, тўғонга қулф солинганини кўради. — Н. Сафаров, Танланган асарлар
Халқимиз катта-катта каналлар қазиб, дарёларни бўғди. — Муштум
5. Кўчма Исканжага олиб, танг аҳволга солмоқ ёки ҳалок қилмоқ, маҳв этмоқ.
Мудҳиш ўргимчак уяси, қуллик даврининг машъум соялари, ҳурликни бўғувчи қора юраклар! — Н. Сафаров, Танланган асарлар
Бундай пайтларда яшил кўкат қанчалик кўзни қувонтирса, шўрхок шунчалик таъбни хира қилар, бамисоли бири ҳаётга талпинса, иккинчиси уни бўғмоқчи бўларди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
6. Кўчма Тўсқинлик қилиб, ўсишдан, ривожланишдан тўхтатмоқ, барбод қилмоқ.
Ташаббусни бўғмоқ.
У ўз майл-истагини бўғмайдиган, кўркам ҳам уддабурон йигитга турмушга чиқишни ўйлайди. — Ёшлик
7. Кўчма Ортиқ даражада асабийлаштирмоқ, хуноб қилмоқ, диққатини оширмоқ.
Ўзингни ҳам диққат қилма, мени ҳам бўғма.
Ҳижрон панжалари унинг [Зулфиқорнинг] томоғидан бўға бошлади. — Мирмуҳсин, Меъмор
Кишини бўғасиз, Зайнаб! Гапга темирчилик яхши эмас! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
8. Рангини, тусини хиралаштирмоқ; кўринишини бузмоқ.
Пахса деворлар табиат манзарасини бўғиб турибди.
У
ўрта бўйли бир жувон бўлиб, эгнидаги тўқ-қизил кўйлаги, унинг устидан кийиб олган қора жилеткаси, бошидаги яшил рўмоли қорачадан келган юзини бўғиброқ қўйган бўлса ҳам, ўзига хўп ярашган. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
9. Оғирлаштирмоқ, бузмоқ.
Куни билан қуёш таптини еган пахса деворлар ўзидан иссиқлик чиқариб, ҳавони бўғиб қўяди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
- Овозни (ёки гапни) бўғмоқ 1. Товуш пайчаларини зарарлантириб, овозни чиқармайдиган ёки хирилдоқ қилиб қўймоқ. Ёʻтал овозимни бўғиб қўйди;Нега бировнинг гапини бўғасиз? Балки ўша қиз Мирзаевни яхши кўрар? — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солҚачонгача овозимни бўғадилар, тирикман — тинчимайман, тинчимайман. — Ойбек, Танланган асарлар
- Иштаҳани бўғмоқ 1. Иштаҳани кеткизмоқ. Ҳаёт боягидай қилтомоқ бўлиб ўтираверди, тўғриси, бу ноёб бахт унинг иштаҳасини бўғиб қўйган эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча— Иштаҳасини бўғиб қўйиш керак ундай одамларнинг, — деди Элмурод. — П. Турсун, Ўқитувчи