Қидирув

фл. 1. Қаттиқ қисмоқ.

Томоғидан бўғмоқ. Галстук бўғиб юборяпти.

Сафаров югуриб бориб, уни бўғаётган ёʻғон кишининг елкасига бир тепди. — А. Қаҳҳор, Асарлар

Ойшабону, эрини биров бўғиб ўлдираётгандек, дод сола бошлади. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Пиёз ўташ — хотинларнинг иши Нима бўпти! Ариққа ўтириб оласиз-у, пуштадаги пиёзни бўғиб қўйган ўтни юлиб ташлайверасиз. — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси

2. Нафас олишни қийинлаштирмоқ, дамини қайтармоқ.

Совуқ жонларингни ола-дими? Тутун бўғади-ку, эшикни очинглар! Ойбек, Танланган асарлар. Ўтнинг ҳарорати Эргашевнинг юзини қиздириб, бурқив чиқаётган тутун эса нафасини бўғар эди. Н. Сафаров. Нафасни бўғадиган, кўзларни кўр қиладиган чанг-тўзон булути ҳавони тутди. — Ойбек, Навоий

3. Қаттиқ сиқиб, чандиб ёки бураб боғламоқ.

Қопнинг оғзини бўғмоқ.

— Ўлжаларимиз ҳам кўпайиб қолди, — деди қопнинг оғзини бўғиб — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

4. Ғов, бўғов солиб тўсмоқ.

Дарёни бўғмоқ. Кўчани бўғмоқ.

Тўғон тахтасини пастга босиб, сувни бўғмоқчи бўлганида, тўғонга қулф солинганини кўради. — Н. Сафаров, Танланган асарлар

Халқимиз катта-катта каналлар қазиб, дарёларни бўғди. — Муштум

5. Кўчма Исканжага олиб, танг аҳволга солмоқ ёки ҳалок қилмоқ, маҳв этмоқ.

Мудҳиш ўргимчак уяси, қуллик даврининг машъум соялари, ҳурликни бўғувчи қора юраклар! — Н. Сафаров, Танланган асарлар

Бундай пайтларда яшил кўкат қанчалик кўзни қувонтирса, шўрхок шунчалик таъбни хира қилар, бамисоли бири ҳаётга талпинса, иккинчиси уни бўғмоқчи бўларди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

6. Кўчма Тўсқинлик қилиб, ўсишдан, ривожланишдан тўхтатмоқ, барбод қилмоқ.

Ташаббусни бўғмоқ.

У ўз майл-истагини бўғмайдиган, кўркам ҳам уддабурон йигитга турмушга чиқишни ўйлайди. — Ёшлик

7. Кўчма Ортиқ даражада асабийлаштирмоқ, хуноб қилмоқ, диққатини оширмоқ.

Ўзингни ҳам диққат қилма, мени ҳам бўғма.

Ҳижрон панжалари унинг [Зулфиқорнинг] томоғидан бўға бошлади. — Мирмуҳсин, Меъмор

Кишини бўғасиз, Зайнаб! Гапга темирчилик яхши эмас! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

8. Рангини, тусини хиралаштирмоқ; кўринишини бузмоқ.

Пахса деворлар табиат манзарасини бўғиб турибди.

У

ўрта бўйли бир жувон бўлиб, эгнидаги тўқ-қизил кўйлаги, унинг устидан кийиб олган қора жилеткаси, бошидаги яшил рўмоли қорачадан келган юзини бўғиброқ қўйган бўлса ҳам, ўзига хўп ярашган. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

9. Оғирлаштирмоқ, бузмоқ.

Куни билан қуёш таптини еган пахса деворлар ўзидан иссиқлик чиқариб, ҳавони бўғиб қўяди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

от 1. Мевали дарахт, ток ва гул билан банд ер майдони; мевазор.

Олма бот. Бахилнинг боғи кўкармас. Мақол.

Қиз ҳамон қўнғироқдек кулар, сокин боғ унинг шодон қаҳқаҳаси билан тўлган эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Бизнинг юртда шу паллада токда узум, полизда қовун, боғда анор. — Ойбек, Қуёш қораймас

Зарқишлоқ кўчаларида, адир ва сойларида, сердарахт боғларида кўклам намойиши кезади. — С. Аҳмад, Уфқ

2. кўчма Гуллаб-яшнаб турган обод жой; гулшан.

Юрган ерларингиз боғ билан бўстон, Жонимни жонингга айлайин қурбон. — Ой-сулув

Мактаб боғ бўлса, бола ниҳол бўлса, бу боғнинг боғбони, илм чароғбони ўқитувчидир. — Газетадан

3. кўчма Суянчиқ, таянч, умид.

Фотиманинг суянган тоғи, ишонган боғи шу боғ, Турғунбой. — Т. Ашуров, Оқ от

Кейин у, ягона ўғли, ишонган боғи, суянган тоғи Раззоқнинг айрилиқ дардини тортди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

4. кўчма Ҳаёт, турмуш; оила.

Тинч элнинг боғи гуллар. — Мақол

Бу қиз [Бадиа] амирзодалардан бирининг боғини обод қилғуси. — Мирмуҳсин, Меъмор

Севдим сени, боғим гули Тоза очилган чоғида. — У. Исмоилов, Сайланма

5. кўчма Оғуш, олам; ўчоқ, маскан.

Шунда унинг хаёл боғида яна Адолатнинг чеҳраси кўринди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Эрка кўнглим эрк боғида яйрасин. — Ғайратий

Ҳусн боғининг бу янги эркаси [Кумуш]. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Ҳаммамизга маълумки, мактаб билим-фаннинг, одоб-ахлоқнинг асосий масканидир, боғидир. — Газетадан

6. кўчма Нариги дунё; жаннат.

Энди қолар тоғни эмас, борар боғни ҳам ўйлаш керак. — С. Сиёев, Ёруғлик

от с.т. Бўғин.

Умуман бод, бўғим касалликлари турлари бир неча ўн кўринишга эга. — Фан ва турмуш

Бўғим-бўғим бармоқлар хиноларни қўмсаган. — Шарқ юлдузи

от 1. анат. Гавда суякларининг тоғайлар, пайлар билан бириккан жойлари.

Бармоқ бўғинлари.

Қўл суяклари бир-бирига бириккан ҳаракатчан бирикмалар ҳосил қилади, бу бирикмалар бўғинлар дейилади. — Зоология

Бўғинлари ғадир-будур бўлиб кетган бармоқлари билан оғзининг икки четини артди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

2. Бир турдаги қисмлардан ташкил топган суякнинг ҳар бир қисми; сегмент.

Умуртқа бўғинлари. Бўғинларим оғрияпти.

Пайғамов бармоқларини бир-биридан ўтказиб букканда, бўғинлари қирсиллади. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

Мафосилга гирифтор бўлган кимсадек, етмиш икки бўғини зирқираб оғриди. — С. Сиёев, Аваз

3. Танаси бир турдаги қисмлардан, сегментлардан тузилган жониворлар ёки ўсимликларнинг ҳар бир қисми.

Чувалчанг бўғинлари. Қамиш бўғинлари.

4. кўчма Узвий равишда боғланган воқеа-ҳодиса, жараён ёки ташкилот ва шу кабиларнинг ҳар бир ҳалқаси, босқичи, поғонаси.

Тўғри, қоғозбозлик камайди. Лекин ходимлар қуйи бўғинларни безовта қилишнинг бошқа усулларидан фойдаланмоқдалар. Газетадан.Ошкоралик, демократия ҳам интизомнинг бўғинига айланади. — Газетадан

5. кўчма Авлод, насл.

Ёш бўғин.

Шу илдиздан ўсиб чиқар келажак бўғин. — Ғ. Ғулом, Шеърлар

[Ҳожар:] Мен қандай қилай! Етти бўғинимизда қулоғим бундай сатанг номини эшитгани ёʻқ эди. — Ҳамза, Паранжи сирлари

Энг аъло сифатли — биринчи ёки иккинчи бўғин дурагайлар ўз-ўзидан кўпайтирилади. — Ўзбекистон паррандачилиги

6. тлш. Сўзнинг бир нафас билан айтиладиган, бир ёки бир неча товушдан иборат бўлаги.

“Тош“ сўзи бир бўғиндан, болта сўзи эса икки бўғиндан иборат.

сфт. 1. Бўғилиб, хириллаб қолган, хирилдоқ, аниқ-тиниқ эмас, ноаниқ (овоз ҳақида).

-Ёқмайди! — деди Анзират аламнок, бўғиқ овозда. — Н. Қиличев, Қуюн

— Ўзи нима дейди, сўрадингми? — Абдусамад амакининг овози бўғиқ чиқди. — М. Мансуров, Ёмби

Яна боядек бўғиқ кулги овози эшитилди. — С. Кароматов, Олтин қум

2. Бўғов солиб тўсилган, бирор нарса билан бўғилган.

Кейин, бир вақт ҳушимга келдим. Оғзим бўғиқ. Қалин нарсага ўралган-ман. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Бўғиб, буриб, сиқиб қўйилган; тор.

Ёқаси бўғиқ кўйлак.

Катак кўйлаги, почаси бўғиқ кўк сатин шалвари озода ва ўзига ярашган. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

4. Ҳавоси нам ва бузуқ, эркин нафас олиб бўлмайдиган.

Давраларнинг бўғиқ ҳаво-сини жирканмай шимирадилар. — Ғ. Ғулом, Ёдгор

Биз оздан кейин Амударё томондан эсган салқин шабада бўғиқ ҳавони тарқатиб юборади. — Ж. Шарипов, Хоразм

5. кўчма Эркин яшаб, ишлаб бўлмайдиган; сиқиқ, зиқ, танг.

Хўжайин айтганча, узилмаган гул бўлмаса ҳам, руҳи, қалби бу чиркин бўғиқ муҳитда сўнмаган, тўзмаган кўринади. — Ойбек, Танланган асарлар

6. Унча очиқ бўлмаган, хира (ранг, тус ҳақида).

Бўғиқ ранг. Ранги бўғиқ чит.

от 1. (3-шахс бирликда бўғзи ва бўғизи)

2. анат. 1 Томоқнинг қизилўнгач ва кекирдак бошланадиган ери; томоқ.

Одам оғзидан, мол бўғзидан осилар. — Мақол

Ҳазратқул қўзичоқнинг бўғзига пичоқ тортди. — С. Аҳмад, Юлдуз

Қитиғига тегсанг, бўғзингга устара тортишдан тоймайди баттол. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. кўчма Жон, ҳаёт-мамот рамзи.

Мусулмонқулнинг омонсиз қиличи оғайнимнинг бўғзида эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

4. Қумғон, офтоба ва шу кабилар идишларнинг қорнидан юқорисидаги тор, найсимон қисми.

Шишанинг бўғзи. Обдастанинг бўғзи. Бўғзи тор идиш.

— Қайси биридан бўлсин? — деди шишаларнинг бўғзидан ушлаб туриб.

5. Ўсимлик танасининг илдизга туташган жойи.

Бундан мақсад: кўчатнинг бўғзидаги тупроқ чўкиб, ҳаво киритмайди, илдизи яхши ривожланади. — Газетадан