Qidiruv

ot 1. tar. Qabilaning yoki qabilalar ittifoqining boshligʻi, toʻrasi; koʻchmanchi yoki yarim koʻchmanchi turkiy xalqlarning urugʻ oqsoqoli.

Xon bilganni biy bilar, Soʻzlaguday haddi yoʻq. — Maqol

Izlaganim biyning qizi, Jonim singlim, xush qol endi. — Alpomish

Yana katta-kichiklarni yigʻib, nomdor biylardan oʻn kishini Boysarini olib kelgani yubordi. — Alpomish

2. Yuqori martabali kishilarni ulugʻlash uchun ishlatilgan soʻz yoki ularga berilgan unvon.

Siz ulugʻ martabali mehmondoʻst Gʻijduvon begi Norboʻtabiy binni Shodibekka yetib maʼlum boʻlsinki. — M. Joʻraboyev, M. B. martabasi

3. (q. Qozoqlarda va qirgʻizlarda: oqsoqol oqsoqol 2).

Men umrimda toʻrt xon koʻrdim, Talay biy koʻrdim. — Mirtemir

ot Voyaga yetgan urgʻochi ot.

Qulunli biyadan quduq suvi ortmas. — Maqol

Quda-andalik joyingdan qulunli biyani ayama. — Maqol

Alp — enadan, tulpor — biyadan. — Maqol

Ahmad yettiga kirganda, shu biya bir qulun tugʻdi. — Oysuluv

ot 1. Urugʻ yoki qabila boshligʻi vazifasini ado etish.

Biylik qilmoq. Biylik huquqi.

2. Egalik, idora qilish huquqi; hukmronlik, xoʻjayinlik; erk, ixtiyor.

Oʻz biyliging oʻzingda, Ishrat, safolar qurding. — Gʻayratiy

Roʻzgʻorga kim biylik qiladi? Janjalga mana shu narsa koʻproq sabab boʻlardi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qiz meniki, biyligi ham menda. — Uygʻun, Asarlar

3. Xohish, iroda, buyruq.

davrning shunday razyezdlari keladiki, unda toʻxtab-toʻxtamaslik amirlar, xonlar, xoqonlar amri bilan emas, balki oddiy mashinist biyligi bilan boʻlajak. — Gʻ, Gʻulom

Agar har bir tashkilot oʻz bilganicha quvur yotqizsa, bu koʻcha uch qayta kovlanadi. — P. Qodirov, Erk

— Oʻtir, dam ol! — biyligi oʻtadigan kishilar ohangida dedi opa. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

sft. Tobiga yetkazib qovurilgan, pishirilgan.

Koʻrgan kishi husniga boʻlur hayron, Har kim koʻrsa, boʻlar yuragi biyron. — Erali va Sherali

ot tar. esk. Erkaklar uyushtiradigan ziyofatlarda boshchilik qiluvchi kishi.

ot Suvsiz va giyohsiz taqir, choʻl, sahro.

Yaxshilikni daryoga qil, biyobondan top. — Maqol

Pashsha Saidjalolxonni ergashtirib, bir biyobonga olib chiqdi. — A. Qahhor, Asarlar