1. Бош келишикдаги турли сўзлар билан ишлатилиб:
2. 1) иш-ҳаракатнинг амалга ошишидаги биргалик, ҳамкорликни ифодалайди.
Отам билан келдим.
Кўчаларни, қишлоқни, айниқса Маҳваш билан бирга дарс тайёрлаган жойларни жуда-жуда қўмсадим. — Т. Ашуров, Оқ от
3. 2) иш-ҳаракат ёки ҳодисага восита бўлган нарсани билдиради.
Ошнинг таъми туз билан, одам таъми сўз билан. — Мақол
Сут билан кирган — жон билан чиқар. — Мақол
Косада лағмон кўтариб кирган Марғуба бир қўли билан шишани ушлади. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
Инсон хатони кўпроқ ўз тили билан содир қилади. — Газетадан
4. 3) иш-ҳаракатнинг тарзи, ҳолати ва шу кабиларни билдиради.
Бутун кучи билан. Ботирлик билан. Осонлик билан. Диққат билан.
Хатда Санобар эрининг қайтишини сабрсизлик билан кутаётганини ёзар эди. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
Акбарали тупроққа ёнбоши билан тушди. — С. Аҳмад, Уфқ
Ойша хола бу овозни бутун қалби, борлиги билан тингларди. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
5. 4) иш-ҳаракатнинг қачон содир бўлгани ва қанча вақт давом этганлигини билдиради.
Маҳваш ҳам кундузи билан шу ерда бўлади. — Т. Ашуров, Оқ от
6. 5) иш-ҳаракатнинг бирор жой бўйлаб ёʻналишини билдиради.
Бу растада икки томонда беш-олтита катта дўкон бўлиб, тор, камгак ёʻл билан баззозликка, шоҳифурушлик растасига туташар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
7. 6) иш-ҳаракат ёки ҳолатнинг рўй бериши, юзага чиқишига қайси нарса сабаб (асос) бўлганлигини билдиради.
Командирнинг буйруғи билан келдим.
Ҳар бир нарсага олдиндан ҳукм этиш тўғри эмас ҳар бир иш Оллоҳнинг буйруғи билан бўлади. — Ойбек, Танланган асарлар
8. Бркт. боғл. взф.
9. 1) гап бўлакларини, асосан, уюшиқ бўлакларни боғлайди ва вазифасига кўра ва боғловчисига тенг келади.
У қалам билан қоғозни чўнтагига солиб, ўрнидан турганда, Бўтабой келди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
Булар кўздан ғойиб бўлгандан кейин, Канизак билан Сидиқжон бутанинг орқасидан чиқишди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
10. 2) пайт ва тўсиқсиз эргаш гапли қўшма гапларда бош гап билан эргаш гапни боғлаш учун хизмат қилади.
Дераза очилиши билан, Ёʻлчи бошини кўтарди. — Ойбек, Танланган асарлар
Бармоқ сараклатиб, сўзга оғиз жуфтлаши билан, бирдан ёʻтали тутди. — А. Обиджон, Аканг қарағай Гулмат
Ҳалво деган билан, оғиз чучимайди. — Мақол
Ер бўлгани билан, ҳосил бўлмаса қийин. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор
- Шу билан 1. (нинг) билан; Шу билан ишни тўхтатамиз. Шу билан мажлис тамом;Шу билан, Умри беном-нишон ёʻқолди. — А. Қаҳҳор, Хотинлар
- Шу(нинг) билан Шунинг баробарида, шу билан бир қаторда. Шунинг билан маълум қиламизки. Шунинг билан етиб маълум бўлсинки.