Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«beling» boʻyicha 60 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

51 ta
bel

ot 1. Orqa suyakning (umurtqa pogʻonasining) pastki qismi.

Odamning beli. Otning beli. Beli bukchaygan. Bel muskullari. Bel ogʻrigʻi.

Beli sinib yotgan sarboz ham oyga tikilar, undan najot yoʻq. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Gavdaning koʻkrak qafasi bilan boʻksa oʻrtasidagi eng xipcha qismi; biqin.

Beli yoʻgʻon odam. Beli xipcha qiz.

Tortishmachoq boshlandi: qiz tomondan gupchakdek yum-yumaloq xotin belini belbogʻ bilan mahkam bogʻlab, oʻrtaga tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ular qizning boʻyi, beli, yelkasi va qoʻllarini oʻlchab yozib olishdi. — I. Rahim, Ixlos

Buviniso ikki qoʻli bilan belini ushlab, qaddini koʻtardi. — Oydin, Hikoyalar

3. Yon, choʻntak yoki belbogʻ maʼnosida.

Belimda pul, boshimda savagʻichdan toʻqilgan katta qafasda kukkulab turgan bir juft qumri. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

Besh-oʻn qogʻozni belimga tugib, ust-boshimni but qilib yurtimga joʻnab ketay degandim. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Belimdagi zogʻora nonni suvga botirib yeb, kunni kech qildim, — dedi qalandar yigit Avazga. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Biror narsaning oʻrta qismi, oʻrtasi.

Shoʻxsoy qishloqning qoq belidan ayqirib oqadi. — H. Nazar, Soʻnmas chaqmoqlar

Poʻlat abzal, nayzalar sinib borar belidan. — Nurali

U [Qoʻqon J Soʻx daryosi va undan tara-lib chiqadigan koʻplab ariqlardan sugʻoriladigan vohaning oʻrta belida joylashgan. — K. Yashin, Hamza

5. Jismoniy yoki moddiy kuchning ramzi.

Yomonga el boʻlguncha, Yaxshiga bel boʻl. — Maqol

6. Togʻ va tepaliklarning egarsimon eng baland joyi.

Boʻz yigitlar bir gʻayrati toshib, Necha togʻdan, necha bellardan oshib — Yodgor

Seni mingan beklar daryoday toshdi, Necha bel-u necha togʻlardan oshdi. — Malikayi ayyor

7. Belini sindirmoq Katta moddiy, jismoniy yoki maʼnaviy zarar yetkazmoq.

Behuda harakat belni sindiradi. — Maqol

Gapning belini sindirmanglar, jim turing, Haydarcha gapiraversin. — S. Ayniy, Jallodlar

hosil nobud boʻldi, ishimizning beli sindi. — S. Ayniy, Qullar

  • Beli ogʻrimoq Mehnat bilan mashgʻul boʻlmoq; mehnat-mashaqqat qilmoq. — Yosh, yangi dehqon-da, hali beli ogʻrimagan! — deydi Xolmirza aka. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy
  • Bel ogʻritmoq (yoki qayishtirmoq) Jon koyitib, astoydil mehnat qilmoq. Ha, boʻlmasa, joningiz achiganimi bu? Yerni belingiz qayishib chopganingizda, joningiz achir edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Beli ogʻrimaganning non yeyishiga qara (yoki non yeyishini koʻr) Oʻzi ishlamasdan, birovning mehnati bilan topilgan narsani qadrlamay, tejamay sarf qiluvchi odamga nisbatan aytiladi.
  • Bel olishmoq (yoki ushlashmoq) 1. Kuch sinashmoq (kurashda, jangda). Elmurod sahn oʻrtasida toʻplanishgan yoshlar tomonga ketdi. Bu yerda kurash boshlangan boʻlib, Davlatyor bilan Maʼmurjon bel olishmoqda edi. — P. Tursun, OʻqituvchiBel ushlashganda, otangni ayama. — MaqolSidiqjon sizga shogird tushmoqchi. Mallavoy kuldi: — Men bilan bel ushlashmoqchi deng. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Bel bogʻlamoq Biror ishga astoydil kirishmoq, jazm qilmoq. Doʻstlarim Siz bilan biz ulugʻ ishga bel bogʻladik. Bu gʻoyat xatarli ish. Ammo biz qoʻrqmaymiz. — H. Gʻulom, MashʼalBobur juda bir qaltis ishga bel bogʻlaganini sezdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
  • Beliga tepmoq Biror ishga, ayni qizib turgan, dolzarb paytida istamagan, kutilmaganda xalal bermoq, putur yetkazmoq. Senmisan? Ammo uyquning ham beliga tepding-da, Tinchlikmi oʻzi? — O. Yoqubov, PyesalarSuhbat avjiga chiqqanda kirib kelgan ikki yigit gapning beliga tepdi. — S. Mahkamov, Dala tongi
  • Belini koʻtarmoq 1. Qaddini tik qilmoq; qomatini rostlamoq; ekin maydonlarini koʻpaytirish kolxozning belini koʻtarishga katta kuch boʻlar edi. — S. Zunnunova, Olov
  • Beli uzilmoq Halok boʻlmoq; yengilmoq. Biz xudoning suygan bandalarimiz, bizga osilganlarning beli choʻrt uziladi! — K. Yashin, Hamza
  • Belini bukmoq Yengmoq, mayib qilmoq, halok qilmoq. Toʻgʻri, sening qaroring juda toʻgʻri, qurolimiz boʻlmasa, Kuropatkin belimizni bukib qoʻyadi! — N. Safarov
Toʻliq maqola →
belgi

ot 1. Tanib olish, koʻrsatish yoki farqlashga xizmat qiluvchi narsa; nishon, alomat; tamgʻa.

Yoʻqolgan bolaning belgilari. Fabrika belgisi. Belgi qoʻymoq. Belgi solmoq.

Belgi boʻlsa, yoʻldan adashmas, Aql boʻlsa, soʻzdan adashmas. — Aql aqldan quvvat oladi

Yaxshi xotin belgisi — xirom qilar terini, Yomon xotin belgisi — yerga bukar erini. — Maqol

Insonlikning eng dastlabki belgisi mehnatsevarlikdir. — Gazetadan

2. Biror maʼno, mazmun yoki miqdor ifodalaydigan grafik alomat, ishora.

Soʻroq belgisi (tilshunoslik). Tenglik belgisi (matematika). Nota belgilari. Tinish belgilari (tilshunoslik)

Kirdi-yu, eshik oldida soʻroq belgisi boʻlib turaverdi. — Yoshlik

Olisda oq qovurgʻali ulkan kemalar koʻrinadi. Undan beriroqda cheklovchi belgilar — qizil bayroqchalar lipillab turibdi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

3. Narsa, voqea-hodisalarning oʻziga xos xususiyati, sifati.

Buyumlarning sifat va xususiyatlari logikada belgilar deb ataladi. — Logika

Gapda otning biror belgisini bildirib, “qanday?“, “qanaqa?“, “kimning?“, “nimaning?“, nechanchi? kabi soʻroqlarga javob boʻlib kelgan ikkinchi darajali boʻlak aniqlovchi deb ataladi. — Oʻzbek tili darsligi

4. Ichki kechinma, holatdan, kasallikdan dalolat beruvchi tashqi alomat; ramz.

Sukut — rozilik belgisi. Maqol.

Baxt belgisi — bilim. — Maqol

Sodda muomala yaqinlik va mehribonlik belgisidir! — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

[Gulnorning] Dumaloq qora koʻzlarida yashiringan alam-hasrat belgisini Adolat darrov payqab oldi. — S. Zunnunova, Gulxan

Raʼno tabassum bilan javob berdi va unda bir oz qizarinish belgisi bor edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Erining bu jasoratiga qarshi Oftob oyimning yuziga rizosizlik belgisi chiqdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Kasallikning [tepkining] asosiy belgilaridan biri quloq atrofi va jagʻ suyaklarining ogʻrishidir. — Saodat

Toʻliq maqola →
belli

sft. Dangal, foydali, mazmunli.

Ellik gapdan belli gap yaxshi. — Maqol

  • Maral belli, qiz belli Maral (kiyik)ning, qizning beliga oʻxshash, nozik. Yilqi ichinda oʻzi kelgan sinlidir, Toʻbichoq tuyoqli, maral bellidir. — MurodxonOs-timga minganim qiz belli tulpor. — Malikayi ayyor
Toʻliq maqola →
beluj

ot Asosan Eron, Afgʻoniston va Pokistonda yashovchi, eroniy tillar guruhiga mansub tilda soʻzlashuvchi xalq va shu xalq vakili.

Beluj xalqi. Beluj tili. Beluj raqsi. Beluj ayol.

Toʻliq maqola →
belbogʻ

ot 1. Belga bogʻlanadigan, toʻrt-burchak roʻmol shaklidagi gulli yoki gulsiz, chetlari tikilgan mato parchasi; qiyiq, qiyiqcha.

Shohi belbogʻ.

Nozim Zuhraning boshini asta silab, oʻz koʻz yoshini belbogʻi uchiga artdi. — Guldasta

U doʻppisining jiyagini qaytarib, shohi belbogʻ bilan bogʻlab olgan edi. — K. Yashin, Hamza

2. Umuman belga belbogʻ kabi bogʻlanadigan narsa.

[Sharofat:] Eshigimizga uvada toʻn-u chilvir belbogʻ bilan kelgan eding. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Har narsaning oʻrta belidan oʻtgan faraziy chiziq yoki halqa; ekvator.

Endi biz Yerning belbogʻidan oʻtdik, Janubiy yarimsharga kirdik. — H. Hasanov, Ekvatordan oʻtganda

Bu yerdan oʻtibdi yerning belbogʻi, Beqasam toʻn demak bu rangin diyor. — A. Oripov

4. Quvvat, mador, koʻmakdosh.

Oshnam — belbogʻim. — Qanotli soʻzlar

— Nega tashlab ketaman buni, — dedi kampir, kelinning soʻzini rad qilib, — Belimning belbogʻi endi bu. — I. Rahim, Chin muhabbat

Men boraman elimga, alla, bolam, Belbogʻlar bergin belimga, alla. — Boychechak

  • Belbogʻga yolchimaslik Boyimaslik, biri ikki boʻlmaslik. Boʻzchi belbogʻga yolchimas, kulol — moʻndiga: eshitganmisan? — Oybek, Tanlangan asarlarVodoprovod bor-u, boʻzchi belbogʻga yolchimas degandek Qoratepa, Panjikent koʻchalaridagi kranlarda suv yoʻq. — Mushtum
  • Belbogʻ yechilmay Qiyinchiliksiz, tezda. Siz tikilgan ish belbogʻ yechilmay bitadi. Hammaga qorongʻi boʻlsa ham, menga ayon. — Hamza, Tanlangan asarlar
  • Belingda belbogʻing bormi? Yigitmisan? Yigitlik gʻururing bormi? [Xonzoda Gʻofirga:] Belingda belbogʻing bormi? Qanday sharmanda, xudo urgan erkaksan? — Hamza, Boy ila xizmatchiOdamlarni hasharga aytib qoʻydim. Belida belbogʻi bori kelaveradi. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi
Toʻliq maqola →
belchi

ot Belkash.

Oqtangi qishlogʻi qabristonining paxsa devoriga qoʻli teggan. Manman degan belchiyam bas kelolmaydigan paxsachi Ahmad koʻchakka loy olib bergan. — Yoshlik

devkorga koʻnglidagidek loy uzatib turadigan belchi yagona U ham boʻlsa, Ergash dakang. — Yoshlik

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 51 →

Taʼriflar ichida

1 ta
xipcha

xipcha Ingichka, nozikkina; kelishgan. Alyonka qamishdek xipcha bel, chiroyli bir qiz edi. M. Osim, Elchilar Soching sunbul, xipcha kelgandir beling. Nigor va Zamon U soc

Ertaklar

8 ta
Andijonlikning hikoyasi
Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aql bilan baxt
Xalq ogʻzaki ijodi

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Eshmat bilan Toshmat
Xalq ogʻzaki ijodi

Ikkita doʻst Xizrdan turli tilaklar tilaydi: biri mol-dunyo va ulfatlar, ikkinchisi esa oila va farzandlar. Yillar oʻtib, ularning hayotlari tilaklariga koʻra s

Kambagʻal qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning yaramas oʻgʻlini oʻqitib, toʻgʻri yoʻlga solgan kambagʻal qizning donoligi va matonati hikoya qilinadi. Uning aql-zakovati tufayli podsho

Orzijon bilan Qambarjon
Xalq ogʻzaki ijodi

Qambarjon tushida koʻrgan Orzijon ismli malikaga oshiq boʻlib, uni topish uchun uzoq yoʻlga otlanadi. Uning sarguzashtlari davomida turli qiyinchiliklar va sino

Parishonxotir
Xalq ogʻzaki ijodi

Bir parishonxotir odam sayilga otlanib, yoʻlda turli qiziq vaziyatlarga tushadi. Uning unutuvchanligi atrofidagilarni hayratda qoldirib, oʻzini ham kulgili hola

Hammasini koʻrish · 8 →