Қидирув

сфт. 1. Нима экани аниқ кўриниб турган; белги қўйилган, белгиси, нишони бор; таниқли.

Белгили жой. Белгили қадам.

Отабек китобни белгили қилиб ёпди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Унга бир рўмол ўраб, белгили қилган ерим ёʻқ эди. — Ёдгор

2. Маълум, аниқ; белгиланган, муайян, тайинли.

Белгили тартибда. Белгили вақтда. Пайшанбанинг келиши чоршанбадан белгили. — Мақол

[Сафар чўтир] Тушнинг узуқ-юлуқ гапларини бир-бирига улаб, белгили маъно чиқаришга тиришарди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Оталар учун бундай гаплар унчалик ёмон таъсир бермаса-да, хотинларга қандай асар қилиши белгилидир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Машҳур, таниқли.

Белгили одамлар.

от 1. Таниб олиш, кўрсатиш ёки фарқлашга хизмат қилувчи нарса; нишон, аломат; тамға.

Ёʻқолган боланинг белгилари. Фабрика белгиси. Белги қўймоқ. Белги солмоқ.

Белги бўлса, ёʻлдан адашмас, Ақл бўлса, сўздан адашмас. — Ақл ақлдан қувват олади

Яхши хотин белгиси — хиром қилар терини, Ёмон хотин белгиси — ерга букар эрини. — Мақол

Инсонликнинг энг дастлабки белгиси меҳнацеварликдир. — Газетадан

2. Бирор маъно, мазмун ёки миқдор ифодалайдиган график аломат, ишора.

Сўроқ белгиси (тилшунослик). Тенглик белгиси (математика). Нота белгилари. Тиниш белгилари (тилшунослик)

Кирди-ю, эшик олдида сўроқ белгиси бўлиб тураверди. — Ёшлик

Олисда оқ қовурғали улкан кемалар кўринади. Ундан берироқда чекловчи белгилар — қизил байроқчалар липиллаб турибди. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

3. Нарса, воқеа-ҳодисаларнинг ўзига хос хусусияти, сифати.

Буюмларнинг сифат ва хусусиятлари логикада белгилар деб аталади. — Логика

Гапда отнинг бирор белгисини билдириб, “қандай?“, “қанақа?“, “кимнинг?“, “ниманинг?“, нечанчи? каби сўроқларга жавоб бўлиб келган иккинчи даражали бўлак аниқловчи деб аталади. — Ўзбек тили дарслиги

4. Ички кечинма, ҳолатдан, касалликдан далолат берувчи ташқи аломат; рамз.

Сукут — розилик белгиси. Мақол.

Бахт белгиси — билим. — Мақол

Содда муомала яқинлик ва меҳрибонлик белгисидир! — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

[Гулнорнинг] Думалоқ қора кўзларида яширинган алам-ҳасрат белгисини Адолат дарров пайқаб олди. — С. Зуннунова, Гулхан

Раъно табассум билан жавоб берди ва унда бир оз қизариниш белгиси бор эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Эрининг бу жасоратига қарши Офтоб ойимнинг юзига ризосизлик белгиси чиқди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Касалликнинг [тепкининг] асосий белгиларидан бири қулоқ атрофи ва жағ суякларининг оғришидир. — Саодат

сфт. 1. Нималиги, қандайлиги аниқ ифодаланмаган; белги қўйилмаган, ишораси ёʻқ, таниқли эмас.

Бу моллар дўконга белгисиз келди. — Сўзлашувдан

2. Номаълум, тайини ёʻқ, тайинсиз.

Келин-куёв ўз тўйларидан бенасиб бўлиб, белгисиз ёққа кетиб боришар эди. — С. Сиёев, Аваз

У бу уйга яна қайтиб келаманми ё шу кетганча белгисиз ёʻлда дарбадар кезаманми, деган фикрни бошдан ўтказарди. — С. Аҳмад, Ҳукм

Ногоҳ энтикди-ю, эгилди камон, Ўқ учди белгисиз ёқларга томон. — А. Орипов

Белгилаш олмоши тлш. Нарса ёки белги ўрнида қўлланиб, уларни ажратиб, таъкидлаб ва умумлаштириб кўрсатадиган олмош, мае., ҳар, ҳар ким, ҳар нарса, ҳар қандай. ят"Ўзбек тили дарелиги"

Предметларни белгилаш учун қўлланадиган олмошлар белгилаш олмоши дейилади

фл. 1. Белги қўймоқ; белги, аломат қўйиб, таниқли қилмоқ, ажратмоқ.

Ислоҳотда ўзимга теккан ерни белгилаб, қозиқ қоққанимда кўп нарсаларни мўлжаллаб қўйган эдим. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Бирор шартли аломат, ишора билан ифодаламоқ.

Номаълум сонни х билан белгилаймиз. Буйруқ мазмунини ундов белгиси билан белгиламоқ.

3. Бирор хусусияти, кўриниши ва шу кабиларга асосан аниқламоқ, фарқламоқ.

Қирқ ёшлардаги бир киши кирди. Қодир бу одамнинг афтидан касб-корини белгилай олмади. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

4. Олдиндан чизиб, режалаб, тайин қилиб қўймоқ.

Ҳукуматимиз Наврўз кунини дам олиш куни этиб белгилади. — Газетадан

Соат олтига белгиланган тўй соат ўндан ошганда бошланибди. — А. Қаҳҳор, Асарлар

Йиғилиш жуда қисқа бўлганига қарамай, одамлар белгиланган вақтдан анча эрта тўпландилар. — С. Кароматов, Олтин қум

5. Бирор мақсад учун мўлжалламоқ, танламоқ, кўзлаб қўймоқ.

[Ҳасанали] Миниб кетиш учун Қутидорнинг саман ёʻрғасини белгилади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Холида анча айланиб юрди. Ит боғлайдиган жойни ўзи белгилади. — С. Аҳмад, Сайланма

6. Ишга, мансабга қўймоқ, тайинламоқ.

Директор қилиб белгилади.

Мусулмонқул қўй каби ювош Тошкент ҳокими Саримсоқбекни ўлдириб, ўрнига Азизбекдек золимни белгилади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

[Ҳусайн Бойқаро] Жилонғорга Валибекни, Мирзойи Кичик ҳам Ислим барлосни сардор белгилади. — Ойбек, Навоий

от Белгиянинг туб аҳолиси.

Белгиялик аёл. Белгиялик киши.