Қидирув

от 1. тар. Туркий халқларнинг баъзиларида хонликлар даврида давлат арбобларига, шаҳар ёки вилоят ҳокимларига, уларнинг болаларига берилган фахрий унвон ҳамда шундай унвонга сазовор бўлган шахс.

Бошлаб ҳудайчи от устидан бир кимхоб тўнни олиб, қўрғон бегига кийдирди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Атроф шаҳар ва қишлоқ беклари аксар Мусулмонқулнинг ўз одамларидан. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Аслида бу отни, Улуғбек Мирзо Самарқанд тахтига чиққанда, Бухоро беги туҳфа этган эди. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Эркаклар исмининг таркибий қисми, масалан,

Ёʻлдошбек, Отабек, Юсуфбек.

3. (1-шахс эгалик шаклида) Ўз беги ёки хўжайинига мурожаатда ёки улар ҳақида гапирганда ишлатилган сўз.

Қайғурма, бегим! Ҳасанали отанг бу тўғрида ҳам сени ёдидан чиқармайди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Эски вақтда ер-сув эгаларининг хизматкорлари хонлар замонидаги расм-русумни қилиб, ўз хўжайинларини “бегим“, “хоним“, ойим деб ҳурматлар эдилар. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

от 1. тар. Бекнинг ва умуман ҳукм-дорларнинг, боёнларнинг хотини.

Чўри қиз Бўстон бекасининг ҳозиргина саройдан канизак келиб зиёфатга олиб кетганлигини билдирди. — Ойбек, Навоий

Лаббай, Бадиа бекам! [деди Заврак]. Бадиа ўз исмига “бекам“ сўзини қўшиб айтганни ёқтирар, чунки подшонинг гўзал кенжа қизи Гулгун Ақонинг номига ҳам бека қўшиларди. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. кўчма Оилага, хонадонга ёки хўжаликка бошчилик қилувчи аёл.

Боғбонсиз боғ мисли чўл-ёбон, Бекасиз уй — сувсиз тегирмон. — Қанотли сўзлар

Тўй бекаси — Мирзакаримбойнинг хотини аёлларни уч гуруҳга айирган эди. — Ойбек, Танланган асарлар

— Ярим кечада қаёққа борамиз, ўзингиз ўйланг! — деди куёв меҳмонхона бекасига. — С. Анорбоев, Оқсой

3. кўчма поет. Бошқарувчи, сардор, эга, соҳиб.

Нечун, ахир, мард гўзаллар бекаси, Гумбурламас Асқар тоғнинг теграси. — А. Шер, Қадимги куй

Уч ой ёʻлингизда ётдим кўз тикиб, Эй, баҳор бекаси — май чечаклари. — А. Орипов

сфт. Ҳеч кими ёʻқ, кимсасиз; ёлғиз.

Ғози Юнус фақир ва бекас. — Гулистон

Бир ғариб, бекас тағойи хоксорим бор эди. — Муқимий

от 1. тар. Қадимда ёʻлларда карвонлар ва ёʻловчилар тўхтаб дам оладиган махсус жой, манзил.

Отабек бир неча бекатга меҳмонларни кузатиб бориб, сўнгра қайтмоқчи эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

У [Тўрғай] ўзига маълум бўлган икки бекатда отни ўзгартирди. — Мирмуҳсин, Темир Малик

2. тар. Почта стансияси.

Хат ҳам тез келмайди, баъзан бекатларда ёʻқолиб кетади. — Ж. Шарипов, Хоразм

3. Ёʻловчиларнинг бирор транспорт тури (масалан, автобус, трамвай ёки метро)га чиқиш ва ундан тушишлари учун белгиланган жой.

Автобус бекати.

Ер ости бекатлари пардозида кулолчилик санъати намуналаридан кенг фойдаланиляпти. — Газетадан

Эшаклар дикир-дикир ёʻрғалаб, Косондан чиқди ва темир ёʻл бекатига қараб бурилган ёʻл бўйлаб кетди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

4. кўчма Ҳаётда босиб ўтиладиган ёʻлнинг маълум босқичи, марраси.

Ҳаётнинг умумий оқими билан бирга ҳамиша олға интилиб, янгидан-янги бекатларни босиб ўтаётганини, улуғ манзил сари ҳормай-толмай сузаётганини эслаб, қалби севинч ва қувонч билан тўларди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Янги йил бўсағаси уларнинг яна бир бекати гўё. — Саодат

сфт. 1. Берк, беркитилган, ёпиқ; қулфланган.

Ҳамма меҳмонхоналарнинг ойна-банд нақшли, бўёқли эшиклари ва деразалари бекик, қалин пардалар билан қопланган. — Ойбек, Танланган асарлар

Бобур бекик ва дим қўрғондан кўра, узоқдаги дарахтзорларни, кенг, очиқ жойларни афзал кўрарди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Тўсилган, тўсиқ.

Бекик ёʻл. Дарё бекик эди.

от 1. тар. Бекнинг ва умуман ҳукмдорларнинг, боёнларнинг хотини ёки қизи.

Кеча ўрда бек ойимдан менга арава келган экан бормай, аравани бўш қайтардим Бо худо, ўрда бекачи бўлса ўзига, дедим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. эск. Хотин-қизларга ҳурмат билан мурожаат қилишда ишлатилган сўз.

Оҳ, кўрсанг эди бир куёвни! Қандай чиройли, қандай ақлли эканини билар эдинг, бекачим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

— Йиғлама, бекачим, — деди Тўйбека. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. кўчма Эга, соҳиб; ҳукмрон.

Учовлон бекачдир бу гал даргоҳда, Номлари Мукаррам, Буойша, Ойгул. — А. Орипов

4. Бекач (хотин-қизлар исми)