Қидирув

«бай» бўйича 373 та натижа

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Тилдан

Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Туркча

Тилга

Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Арабча Қозоқча Туркманча Туркча

Луғат мақолалари

189 та

бай

Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Савдо муомалаларида, ишга ёллаш ва ёлланишда ҳар икки томоннинг ўзаро келишуви.

Бай очмоқ Биринчи харидорга мол сотиб, савдони бошламоқ.
Бай пули Савдода ёки ишга ёллаш-ёлланишда ўзаро келишувни мустаҳкамлаш мақсадида, тўланадиган пулнинг олдиндан бериладиган қисми. Савдогар кулимсираган ҳолда бай пулини бериб жўнагандан сўнг, савдо устида ҳозир бўлган Исъҳоқ сўфи ўзича бармоқлари билан ҳисоб юргизиб қарайди-да, домлага томон бошини чайқаб кулади. — А. Қодирий, Обид кетмонМардонбойга савдо қилиб олиш, бай пули бериш учун ваколат бериб юборилди. — А. Қодирий, Обид кетмон
Байида шундай Эди Шундай келишилган эди.
Бай қилмоқ Савдо қилмоқ; келишмоқ. Ахир бошда бай қилган эдик-ку, ҳар замонда бир ёлғон гапираман деб. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Тўлиқ мақола →

BAYİ туркча

Ўзбекча-туркча изоҳли луғат

Bazı maddeleri satma izni olan kimse, dükkan veya kuruluş.СОТИШ ШОХОБЧАСИ

Тўлиқ мақола →

байт

Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. ад. Шарқ шеъриятида аруз вазнида ёзилган ғазал, қасида, маснавий каби асарларнинг бир бутун икки мисраси, банди.

Ғоявий-бадиий томондан бир бутунликни ташкил қилган икки мисра шеър байт саналади. — Ўзме

Адабиётимизда рубоий каби тўрт ёʻл, байт каби икки ёʻлдан иборат шеърий шаклларнинг пайдо бўлиши ҳам бежиз эмасдир. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи

Агар мазкур шеър бамисли бир қуш бўлса, бу байт унинг тожи-ку, мавлоно! — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Умуман, ҳар қандай шеър, шеърий парча.

Нечоғ бахтиёрман таъзимда шу тоб Сизнинг шаънингизга битмоқдаман байт. — А. Орипов

Мунча ширин байтингиз, омон бориб қайтингиз, Ғолиб, барно йигитга биздан салом айтингиз. — Т. Тула

3. кўчма Ёқимли овоз, оҳанг.

Ёмғиржон, бир қўшиқ айтки, томларни тарақлат. Япроқларни ювиб қайт, ёʻлкаларда байт тарат. — Отаёр, Оқ фасл

4. махс. Ўзбек халқ амалий санъати (бадиий мискарлик, кулолчилик, рихтагарлик)да қўлланадиган нақш ва безак турларидан бири.

Байт буюмга ўзига хос нафосат, бадиийлик бахш этади. — Ўзме

5. эск. кт. Истиқомат қилиш, яшаш учун қурилган уй, хона; манзил.

Байти вайрона — хароба, вайрона бўлган уй. Байти маъмур — ободон уй.

Уйни араб байт дер. — А. Навоий, Мезонул-авзон

Тўлиқ мақола →

баян

Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от Катта гармонга ўхшаш, клавишли, дамли чолғу асбоби.

Уч киши саҳнада ўтириб олиб, баян чалмоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Тўлиқ мақола →

BAYAT туркча

Ўзбекча-туркча изоҳли луғат

1. Taze olmayan.ҚОТГАН, ҚАТТИҚ

2. Güncelliğini, önemini, özelliğini yitirmiş, çok söylenmiş.

Тўлиқ мақола →

байир

Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Қўлга ўргатилган ҳайвон (асосан от); жайдари.

Байир от.

Раис билан Ўктам оёқ устида бир пиёладан қайноқ чой ичишди-да, қора байир ва қизил жийронга минишди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Мен унинг йигитларига бир кам тўқсон байир берганман. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

2. кўчма с.т. Шароитга кўникиб, қадрдон бўлиб қолган.

Тақсирим байир хотинларининг устига ўн тўрт яшар қиз олиб ишрат камарини боғладилар. — Муштум

3. Қумли чўлларда шамол оқибатида пайдо бўлган ботиқ жойлар.

Байирда кичик-кичик чуқурликлар билан бирга қатор қум тепаликлари ҳам бўлади. — Ўзме

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 189 →

Таърифлар ичида

48 та

тезотар

Изоҳли луғат

тезотар Бирин-кетин жуда тез ўқ отадиган. Тезотар милтиқ. Тезотар зенит тўпи. Тез сайрайдиган, сайроқи (бедана ҳақида). [Комил бедананинг сайрашини эшитиб тўхтайди:]

саракламоқ

Изоҳли луғат

саракла шв. айн. Сарак-сарак қилмоқ Жамолиддин бошини сезилар-сезилмас сараклаб, нонни кўзларига суртди. М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча — Бай-бай-бай чол қурғур

фариштали

Изоҳли луғат

фариштали Файзли; сербарака. Сариштали уй — фариштали уй. Мақол кўчма Ёқимли, жозибали; ҳалол, покиза. Бай-бай-бай, бу Ўтар бобо бағоят фариштали одам эканлар.

жинқарча

Изоҳли луғат

жинқарча шв. Читтак. кўчма Тирранча, тирмизак. Шунча ёшга кириб, шунча йил эл бошида туриб обрў орттирган Умарни жинқарчалар отдан ағдариб ташлагани яхс

беҳишт

Изоҳли луғат

беҳишт Жаннат. Сахий хор бўлмас, Бахил беҳиштга кирмас. Мақол Бай-бай-бай, ҳусн-у латофатини қаранг, беҳишт қизларидек, ҳур-у ғилмонларидек. Х. Тўхтабоев, Йиллар в

майна

Изоҳли луғат

майна Чумчуқсимонлар оиласига мансуб сайроқи қуш. Арғувон шохида икки майна бир-бирини қувлашиб ўйнайди. Ж. Абдуллахонов, Ориф кўчма Мазах бўлган кимса, кулги,

Ҳаммасини кўриш · 48 →

Эртаклар

53 та

Алдоқчи мушук

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Ақлли қиз (2)

Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Айиқполвон

Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Беш қиз

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда беш опа-сингилнинг саргузаштлари, уларнинг меҳмоннаварлиги ва қийинчиликларга дуч келиши ҳикоя қилинади. Эртакда садоқат, хиёнат ва адолатн

Бир хумча олтин

Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.

Бола — подшо

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўзини дунёдаги энг зўр подшо деб билган ҳукмдорнинг ҳикояси баён этилади. Унинг дўсти подшоҳга ундан ҳам зўр ҳукмдор борлигини исботлашга у

Ҳаммасини кўриш · 53 →