Hayot Foundation loyihasi
Loyiha haqida
Oʻz
Oʻz

Qidiruv

«adali» boʻyicha 43 ta natija: Izohli

Filtr
Boʻlim
Lugʻatlar Ertaklar
Lugʻat turi
Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik

Lugʻat maqolalari

38 ta
adab

ot Ijtimoiy va shaxsiy hayotdagi yaxshi axloq, tarbiya, xushmuomalalik.

Adab bozorda sotilmas. — Maqol

Adab doirasidan chiqmaslik. tsh Kishi qadrin oshirmoq boisi avval adab derlar. — Voqif

  • Adabini bermoq Nojoʻya xatti-harakatlar uchun gap-soʻz, kaltak va sh.k. bilan jazo bermoq; taʼzirini bermoq. Joʻraxon otgan oʻqdan oʻndan ortiq fashist qulab, boshqalari orqaga chekindi. — Adabini berdik. — Nazarmat
  • Adabini yemoq Azobini tortmoq (qilmishiga javoban). ..yengilroq jersi paltoda chiqqan ekan, podyezdga kirib olguncha rosa adabini yedi. — D. Nuriy, Osmon ustuni
  • Adab saqlamoq Oʻzini axloq, odob doirasida tutmoq. Yoshlar “yangi fikr“, eski fikr degan gaplarni yigʻishtirib.. ulamolar oldida adab saqlashlari kerak. — Oybek, Tanlangan asarlar
Toʻliq maqola →
adad

ot 1. Miqdor.

Qoʻshiqchilarning adadi borgan sari ortdi. — Oybek, Navoiy

Toʻplamni toʻplab nashrga tayyorlovchi va muharrir Ahmadjon Meliboyev. Adadi 5000 nusxa. — Gazetadan

2. numerativ s. Dona.

Alalxusus, yana shuni bayon qiladurmizkim, kofirlar yurtiga ketuvchilarning soni ikki yuz adadga boradi. — J. Sharipov, Xorazm

Toʻliq maqola →
adam

esk. kt. Yoʻqlik, mavjud emaslik; zid. borlik.

  • Adam aylamoq Yoʻqotmoq, yoʻq qilmoq. Adam yoʻlini tutay zarra menda gʻam boʻlsa. — Bobur
Toʻliq maqola →
adash

ADASH I 'ismi bir xil (kishilar)'. Ikkimiz a d a sh m i z. Bu soʻz qadimgi turkiy tildagi 'ism' maʼnosini anglatuvchi a:t soʻzining at shaklidan -dash qushimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 204), keyinchalik t undoshi d undoshining taʼsirida d undoshiga almashgan, sungra dd undoshlaridan biri talaffuz qilinmay quigan (ТРС, 15); oʻzbek tilida a unlilari ä unlilariga almashgan: at + dash = atdash > addash > adash > ädäsh. ADASH II: ADASH BOʻL- ’oyoq kiyimining bir poyi boshqa bir oyoq kiyimining bir poyi bilan almashib qol- . Kechagi yigʻinda bir poy kalishim a d a sh boʻlib holibdi. Bu soʻz ädäsh- feʼlining eski oʻzbek ti — lidagi ism eshi boʻlib, mustaqil ishlatilmaydi, ädäsh bol- qoʻshma soʻzi tarkibida keladi

1. Ismi boshqa biror kimsa bilan bir xil boʻlgan odam, iyemdosh

Biz ikkimiz adashmiz

2. Shunday kishilarning bir-biriga murojaatida qoʻllanadi

-Yasha, adash! — xursand boʻlib ketdi Qudrat — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Toʻliq maqola →
adabiy

sft. 1. Badiiy adabiyotga oid.

Adabiy asar. Adabiy meros. Adabiy oqim.

2. Yozuvchilarga, yozuvchilik faoliyatiga oid.

Adabiy hayot. Adabiy muhit. Adabiy taxallus.

  • Adabiy til Adabiy tilda soʻzlashmoq.
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 38 →

Ertaklar

5 ta
Bir xumcha oltin
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Ibn Sino va jinni
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda Alovuddin ismli bir yigit oʻzini hoʻkiz deb oʻylab, kasallikka chalinadi. Koʻplab tabiblar uni davolay olmagach, podshoh Ibn Sinoni yordamga chaqi

Qahramon
Xalq ogʻzaki ijodi

Qahramon ismli yigit oʻz shahri va boshqa mamlakatlarni yovuz devlardan himoya qiladi. U qiyinchiliklarga qaramay, mardlik va jasorat koʻrsatib, xalqni zulmdan

Sirli tush
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning tushiga ta'bir bergan qizi Oina otasi tomonidan o'limga hukm qilinadi. U cho'lda qolib, o'tinchi yigit Salom bilan uchrashadi va birgalik

Yamoqchi
Xalq ogʻzaki ijodi

Ma'ruf yamoqchi firibgar xotinidan qochib, uzoq shaharga boradi va u yerda o'zining omadiga duch keladi. U topgan sehrli uzuk yordamida boylik va shon-shuhratga