сфт. 1. Сифациз, сифати паст.
Ёмон чит.
Биламан, тилларнинг ёмони ёʻқдир, Ҳар тилнинг ўз кўрки, улуғлиги бор. — Шуҳрат
2. Бирор ишни эплай олмайдиган, уқувсиз, тажрибасиз.
Ёмон сувоқчи. Ёмон ходим. Ёмон ташкилотчи.
3. Ахлоқсиз, феъл-атвори ярамас; бузуқ ниятли.
Ёмон киши экансиз-ку! — С. Аҳмад, Уфқ
Барно унчалик ёмон, унчалик беҳаё қиз эмас. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
Шуни унутмаслик керакки, уруш туфайли одамлар ўзбошимча бўлиб кетишди, элда ёмонлар кўпайиб қолди. — К. Яшин, Ҳамза
Начора, ёмонларнинг қўлидан ҳар иш келади, бало бас келсин уларга. — Э. Аъзамов, Жавоб
4. Оғир, хатарли.
[Ҳомиднинг] Яраси ёмон, ҳушсиз ҳолда ҳиқиллаб ётибди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
5. Айб, гуноҳ.
Ҳой, дўстим, бировнинг дўпписини бировга уддалаб кийгазиш ёмонми? — Шукрулло, Сайланма
Вой ўлмасам, Зубайдахон, тасаддуғингиз кетай, нега тик турибсиз? Остонада-я! Остонада туриш ёмон бўлади, қизим, жойингизни билиб ўтиринг \деди Ҳамза]. — К. Яшин, Ҳамза
6. Нотинч, беҳаловат.
Бугун Аҳмад жуда ёмон ухлади. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат
7. Нохуш, ёқимсиз; совуқ.
Ёмон хабарнинг қаноти енгил бўлади. — Ж. Абдуллахонов, Орият
Бирор ёмон хабар бўлса, бизга ҳам айтишарди. — С. Сиёев, Ёруғлик
Докторнинг кайфияти ёмон шекилли, саломимга яраша алик олди. — С. Сиёев, Ёруғлик
8. Хавфли, хатарли; фалокат келтирувчи.
Абдишукур секингина минғирлади: — Гап иттифоқда, баҳамжиҳат бўлишда, укам! Орага фитна солиш ёмон нарса. — Ойбек, Танланган асарлар
Калладан қора хаёлларни қувиш керак, тушкунлик энг ёмон душман.
9. Ф. Мусажонов, Ҳиммат.
Кўк қурт! Ёмон офат. Ғўзанинг заволи. — Р. Азизхўжаев, Яшил чайла
10. Салбий, ёқимсиз, бехосият; хунук.
Кучли шовқин ишловчиларнинг меҳнат унумдорлигини пасайтирди, асабга ёмон таъсир кўрсатди. — Фан ва турмуш
Бегойимнинг қотма юзи тиришди. Ёмон нарсани кўрган кишидай жирканиб: — Қувиб чиқаринг жувон ўлгурни! — деди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
11. Носоғлом, касал; ланж.
[Меъмор] Бир чеккада ғариб бўлиб ўтирган Ғаввосга ҳам яхши гапирди, ўзингизни ёмон сезмаяпсизми, деб сўради. — Мирмуҳсин, Меъмор
Ҳеч қаерим жиддий лат емаган бўлса ҳам, ўзимни ёмон ҳис қилдим. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув
Хўжайин ёмон бўлиб ётибди. — С. Сиёев, Ёруғлик
12. Айёр, маккор, қув; ишбилармон, эпчил.
— Ҳа, эшон нега кетди экан? — Тирикчиликда-да. — Ҳа, мурид овига чиқиб кетган экан-да. Эски ҳунар! — Қори пиқиллаб кулди-да, ҳазиломуз: — Ёмонсан-а, ёмонсан! — деб қўйди. — П. Турсун, Ўқитувчи
Она ёмон, бир нарсага киришса — қўймайди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
13. Ўқув-ўқитув ишларида энг паст баҳо.
Майли, уч қўйса ҳам, ёмон қўйса ҳам, майли! Мана шу бир оғиз сўзи учун Гавҳар ундан ҳеч қачон хафа бўлмайди! — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Бир куни дарсдан ёмон баҳо олиб, кечгача шу ерда хаёлга чўмиб ўтирганим эсимда. — Гулдаста
Мактабда ёмон баҳо олсам ё икки кун дарсга бормасам, бутун синф оёққа турарди. — С. Сиёев, Ёруғлик
14. Қаттиқ, кучли; жуда, ниҳоятда.
Яна бир бекат юриб тўхтагач, ҳайдовчи хотин унинг тепасига келди: — Ёмон уришдими? Ўлдиришдан ҳам тоймайди бу безорилар. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Иноят оқсоқол уни кўпчилик ўртасида ёмон ҳақорат қилган эди. — С. Аҳмад, Уфқ
- Ёмон гап 1. Одоб доирасига сиғмайдиган ибора; сўкиш. [Гулсумбиби:] Бу ёмон гапни қаердан ўргандинг? — Ойбек, Танланган асарларЁмон гап тез тарқалади.
- Ёмон кун Киши ҳаётидаги оғир дамлар. Чеккан бутун азобларим, ёмон кунларим мана шу олмазор тагида, бижилдоқ қушларнинг бозорида эриб ёʻқ бўлиб кетаётгандек эди. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Ёмон кўз Яна айтаман, фақат эҳтиёт бўл, ёмон кўздан ўзи асрасин. — Т. Ашуров, Оқ от— Хайр, худо синглимни [Кумушни] ёмон кўздан асрасин! — деб [хотин] фотиҳа ўқиди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Ёмон (кўз билан) қарамоқ Бузуқ ният билан тикилмоқ. Мен Ҳомиднинг қайним Сайфига ёмон кўз билан қараб юрганини сал-пал сезиб юрар эди. — А. Қодирий, Утган кунларЎрик олаётганимда, менга шунақаям ёмон қарадики, қўрқиб кетдим. — С. Аҳмад, Уфқ
- Ёмон кўрмоқ Ёқтирмаслик, хуш кўрмаслик; севмаслик. Аҳмаднинг энг ёмон кўргани шунақа тунд бўлиб, гаплашмай юриш эди. — Ф. Мусажонов, ҲимматМанзура опа Ювош иккаламизни ёмон кўриб қолганлар [деди Саид\. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Энг ёмони Ҳаммадан хавфлиси, ёқимсизи; ёмонларнинг ёмони. Энг ёмони хона ғоятда совуқ эди. — Мирмуҳсин, МеъморАҳмадга ўхшаган соф виждонли одам учун энг ёмони —ўзини бекорчи, текинхўр сезиш. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат