Қидирув

фл. 1. Юриб, ёʻналиб, маълум бир ерга, жойга, манзилга бориб олмоқ.

Ҳайдар ота Кўтармага хуфтондан кейин етди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

Эшик олдига етганида, негадир ўзининг ҳам ўша ёққа талпинаётганини сезиб, ҳаяжон ичида тутқични ушлади. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Қувиб, тенглашиб олмоқ.

Ошиқмаган қуёнга етибди. — Мақол

Қистаса ҳам, етолмайди бедовлар. — Маликайи айёр

3. Жўнатилган, тарқатилган жойидан, манбаидан наридаги бирор жойга бормоқ (овоза, гап, хат-хабар ва шу кабилар ҳақида).

Бу хабар бизгача етиб келди. Бу гап унинг қулоғига етмасин.

Ҳай деганда, ҳаққа етгай нолишим. — Маликайи айёр

4. Бўй, ҳажм, миқдор, даража жиҳатидан бошқасига тенг бўлмоқ, тенглашмоқ, баробар келмоқ.

Девор ўлгудай баланд-да, бўйи етмади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Боракалло, гўшт тўғрашда сенга етадигани ёʻқ — К. Яшин, Ҳамза

5. Таъмин этадиган, кифоя қиладиган миқдорда бўлмоқ.

Жой ҳаммага етади. Оз бўлса етар, кўп бўлса кетар. — Мақол

Қандоқ қилай, ўртоқжон, бошқа ишларни йиғиш-тирай десам, ойлик етмайди. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

Саройдан тушадиган ҳадяларни бир ой тўплаганда, тўрт қадоқ этга етмайди. — С. Сиёев, Ёруғлик

6. Муваффақ, муяссар бўлмоқ; эришмоқ.

Яхши билан юрдим — етдим муродга, ёмон билан юрдим — қолдим уятга. — Мақол

Қани энди, дунёда вафо бўлса, ҳар ким тилагига еца. — А. Қаҳҳор, Шоҳи сўзана

7. Кифоя қилмоқ.

Онанг бечорага отангдан иккита сағир билан қолиб, кўрган кунлари ҳам етади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Қўй энди, ўзимнинг қийналаётганим ҳам етади. — Н. Сафаров, Шарқтонги

8. Маълум бир ёшгача яшаб бормоқ, умр кўрмоқ.

Отам саксонга етди.

Олтмиш тўрт ёшга етдим, ўғлим-қизим бўлмади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

9. Келмоқ; бошланмоқ.

Вақти етди. Куни етди.

Кунлар ўтди, ваъданинг муддати етди. — У. Исмоилов, Сайланма

10. Талаб, меъёр даражасида бўлмоқ.

Қиличнинг ишлови етган, Тегган омон қолмасин деб, Заҳарнинг сувини ялатган. — Маликайи айёр

11. кўм. фл. взф. Етакчи феълдаги ҳаракатнинг охиригача, тугал бажарилиши маъносини билдиради.

Ёʻқ, ҳали англаб етганингизча ёʻқ. — Н. Сафаров, Уйғониш

Ота-онасига ўз сўзини ўтказишга Саидий ишониб етмади. — А. Қаҳҳор, Сароб

от 1. Етаклаб, эргаштириб бориш; етов.

Етакда туяси, келар эди чол — Миртемир

Биттадан отни етакка олиб, икки отлиқ орқасига қайтди. — Й. Шамшаров, Довруқ

2. кўчма Ёʻл, ёʻл-ёʻриқ.

Берган оқ сутимга рози бўлмайман, Энанг бўлиб, етагингга юрмайман. — Рустамхон

Одамнинг душмани жинлар бўлади Етагига юрган жинни бўлади. — Муродхон

от 1. Отадан, онадан ёки ҳар икковидан ажралган.

Етим бола. Етим қўзи.

Уларнинг бири олти яшар, бири тўрт яшар етим набиралари Унсинни севадилар. — Ойбек, Танланган асарлар

Ҳали овқат ейишга ўрганмаган тўртта бузоқ кўзлари мўлтираб етим қолади-ю, ачинмай бўладими? С. — Анорбоев, Оқсой

2. кўчма Ташлаб қўйилган, эътибор берилмайдиган, қаралмайдиган шахс ёки нарсага нисбатан қўлланади.

Айниқса, бизнинг бечора мўйтан уруғи — қўнғирот элининг шўрлик етими, бир шапалоқ урса ҳам, эвазига жон бериб келган. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

от Жиловидан тутиб эргаштирилган, етакланган, етакдаги.

Етовдаги отни танимаган одам оз эди. — Ойбек, Навоий

Европа Тикланиш ва Тараққиёт Банки

сон 1. 7 рақами ва шу рақам билан ифодаланган сон, миқдор.

Етти киши. Етти сўм. Етти метр. Етти меҳнат куни. Етти ўлчаб, бир кес. — Мақол

Ёмондан қоровул қўй-санг, ёв етти бўлар. — Мақол

2. этн. Вафотнинг тўртинчи куни ўтказиладиган маросим, маърака.

Кеча, одатга мувофиқ, нари-бери етти қилинди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Айрим сўзлар билан қўлланиб, маънони кучайтириш учун хизмат қилади.

Етти ухлаб тушимга кирмаган. Етти қовун пишиғи бор.

Муллажон амаки етти маҳалланинг катта устаси. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

Боланинг кўнглига қараб расво қиляпсизлар, етти хуфтонга қадар юришга чакки ўрганди. — Ойдин

Номи етти қишлоққа кетган Бувниса хоним-а! — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди