Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ЯР» бўйича 443 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

106 та
яра

ЯРА 'танада ҳосил бўладиган жароҳатъ, ъчиқиқъ. Қонли кўйлакни Қоратой эҳтиёт билан тилиб, я р а н и очди (Ойбек). Бу от қадимги туркий тилда ҳам 'бўлакларга ажрат-ъ маъносини англатиб, я:р-тарзида талаффуз қилинган феълдан -а қўшимчаси билан ясалган (ЭСТЯ, IV, 140); кейинчалик а: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (ССТТН, II, 323); ўзбек ти — лида а унлилари ä унлиларига алмашган: я:р- + а = я:ра > яра > йäрä. Бу от асли ъбирор зарба натижа — сида ажралишъни билдирган, бошқа маънолари шу маънодан ўсиб чиққан

1. Тери ёки шиллиқ парданинг, шунингдек, тери ости тўқималарининг турли сабабларга кўра нобуд бўлган қисми кўчиб, унинг ўрнида ҳосил бўладиган нуқсон

2. Тиғ, зарб ва ш.к. таъсирида ҳосил бўладиган шикает; жароҳат

Ёмон яра. Тиғ яраси. Ярани даволамоқ

У., граната осколкаси ўнг оёғини ёриб юборган, окоп деворига суяниб типирчилаётган солдат ёнига бориб, ярасини боғлай бошлади — А. Убайдуллаев, Қонли издан

Донли кўйлакни Доратой эҳтиёт билан тилиб, ярани очди. Яра кўкракда, юракка яқин: ундан қуюқ қон ҳали ҳам силжиб турар эди — Ойбек, Танланган асарлар

3. Кучли қайғу, руҳий азоб, алам берувчи нарса; шикает. . ■■

Тиғ яраси туза/Ш-ди, тил яраси тузалмайди — Мақол

Ғу-ломжон Эрбўтани калака қилиш учун эмас, ўз қалбида фасод боғлаб ўтган боласизлик ярасига малҳам босиш учун ўйнашиб эди — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Баъзан [Гулнорнинг] юраги тошиб, бутун дардини, яраларини Унсинга очишни истайди — Ойбек, Танланган асарлар

Ақли кирди. Болалигида қалбида бўртган алам яраси йилдан-йилга йиринг боғлаб, фасод йиға бошлади — С. Зуннунова, Гулхан

Тўлиқ мақола →
ярқ

тақл. с. Бирдан юз берган ёруғлик аксини билдиради.

  • Ярқ этмоқ Шундай нур юз бермоқ, ифодаланмоқ. Баҳор келди, Тун бағрида ярқ этгандай бўлди нур. — Э. Воҳидов
Тўлиқ мақола →
ярақ

тақл. с. Жуда ёруғ, ялтироқ нур аксини билдиради.

  • Ярақ-ярақ қилмоқ Шундай нур чиқармоқ, акслантирмоқ. Ҳаммаси яп-янги офтобда ярақ-ярақ қилади. — Ҳ. Назир, Бир туп ғўза
Тўлиқ мақола →
ярим

сфт. 1. Бирор нарсанинг икки тенг қисмидан биттаси, иккидан бир бўлаги, иккидан бири.

Йилнинг ярми. Ноннинг ярми. Қишнинг ярми тугади. Ишнинг ярми битди.

Ёни-вери билан қўшилиб, бир танобдан мўл ер қўлга киради. Кейин яхшилаб чопасан. Ярмига сабзи, ярмига картошка экасан. — Ойбек, Танланган асарлар

Ой ҳам қора нарда ичидан ярим юзини очиб, ер юзига мўралаб қўйди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Бутуннинг иккидан бирига тенг миқдор; 0,5.

Ярим йил. Ярим литр ёғ. Ярим метр лас. Ярим килограмм шоколад. Ярим соат суҳбат.

3. Бир нарсанинг ўртаси, ўрта бели.

Ёʻлнинг ярмига етганда, машина бузилиб қолди. У ярим кечада етиб келди. Бу тоғнинг ярмига аранг чиқдик.

Холисанинг норози овози эшитилди: — Ярим кеча бўлди-ку! С. — Нуров, Нарвон

Вақт ярим тундан ошган эди. А. — Мухтор, Опа-сингиллар

4. Тўлиқ эмас, нотўлиқ; чала.

Ярим шаффоф. Ярим қоронғилик. Ярим жиддий. Ярим ҳазил.

Унинг оғзи ярим очиқ, сариқ мўйлови юпқа лабининг икки чеккасидан осилиб турарди. — Н. Аминов, Суварак

Аравага, ундан бошқа, ярим яланғоч, сочлари ҳурпайган бир йигит ҳам ўтирди. — Ойбек, Нур қидириб

5. Икки хил нарса, модда, ҳодиса ва шу кабилардан ташкил топган, аралаш.

Ярим жун мато. Ярим ипак шоҳи.

  • Кўнгли ярим
  • Ярим подшо (ёки пошшо) Қишлоқда Бу одамларни сўроқ қилгани ярим пошшонинг ўзи келар эмиш, деган овоза тарқалди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Тўлиқ мақола →
яроғ

от Ҳужум ёки ҳимоя қилиш учун ишлатиладиган асбоб; қурол, аслаҳа.

Ботирнинг мушти ҳам яроғ. — Мақол

Тинтув вақтида уйингиздан яроғ чиқса, бекорга ўлиб кетасиз. — Ж. Шарипов, Хоразм

Эр йигитни шердил қилади пўлат Яроғи ярқиллаб турса қўлида. — Муродхон

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 106 →

Таърифлар ичида

1 та
дастурхон

дастурхон Ўртага ёзиб, устига овқат қўйиладиган махсус мато, рўзғор буюми. Ёмоннинг дастурхонидан яхшининг устухони яхши. Мақол Қумри кулранг бўз дастурхонни

Эртаклар

168 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Андижонликнинг ҳикояси
Халқ оғзаки ижоди

Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан

Ақлли бола
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак ўгай она зулмига учраган ақлли боланинг саргузаштлари ҳақида. У ўзининг зукколиги билан қийин вазиятлардан чиқиб, бахтли ҳаёт кечиришга мувафф

Ҳаммасини кўриш · 168 →

Шева материаллари

167 та
Дўрамоқ
Хоразм вилояти · Бунёд бўлмоқ, яралмоқ, туғилмоқ

Бунёд бўлмоқ, яралмоқ, туғилмоқ

Йäрпи
Бухоро вилояти · ярим
алли-балан
Хоразм вилояти · ярим-ёʻрти, чала-кам-чатти
ангара
Андижон вилояти · ангара

Ярим битган нарса (чунончи ярим тайёр мис идиш), ярим фабрикат

ангара
Фарғона вилояти · ярим тайёр маҳсулот

ярим тайёр маҳсулот (полуфабрикат)

Ҳаммасини кўриш · 167 →

Саҳифалар

1 та
Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.