Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«Xonda» boʻyicha 50 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

29 ta
xon

ot 1. Turkiy va moʻgʻul xalqlari hukmdorlari unvoni.

Qoʻqon xoni. Xon saroyi.

[Mulla Fazliddin:] Toshkent xoni Mahmudxon ham bizga qarshi qoʻshin tortib kelmoqda emish. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Xonlik qilgan, xon lavozimidagi shaxs ismiga qoʻshilib, unvon ifodalaydi.

Bahodirxon — Xivada, Xudoyorxon — Qoʻqonda xonlik qilgan.

3. Erkak va ayollar ismiga qoʻshilib, hurmatni ifodalaydi.

Oqilxon, Karimaxon.

  • Xon koʻtarmoq Xon qilib belgilamoq. Musulmonqul oʻzini mingboshi eʼlon qilib, aqlsiz bir goʻdakni. [Xudoyorni] xon koʻtarib, el yelkasiga mindi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarShu yerning oʻzida unga Said Jalolxoni sohibqiron deb nom berildi va xon koʻtarildi. — A. Qahhor, Bashorat
  • Oʻzi xon, koʻlankasi maydon yoki oʻziga xon, oʻziga bek Nima xohlasa, shuni qiladi, koʻngli istaganini qila oladi maʼnosidagi ibora. — Xotinlari ham kimsan — oqsoqolning xotinimiz, deb kekkayib, oʻzlariga xon, oʻzlariga bek boʻlib, rosa zugʻumini oʻtkazishadi-da, — dedi Yusvali togʻa. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Toʻliq maqola →
xona

ot 1. Turarjoyning alohida ajratilgan har bir boʻlimi; boʻlma.

[Qizning] Koʻzlariga yana yosh quyilib keldi-yu, chopib borib, oʻz xonasiga kirdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Ovqatdan soʻng bir oz televizor koʻrib oʻtirishdi. Keyin ota-bolaga shu televizorli xonaga joy solib berishdi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil

2. Korxona, tashkilot, muassasalarda muayyan maqsad uchun ajratilgan alohida joy; boʻlma.

U [Aziza] devoriga har xil diagrammalar, portretlar ilib tashlangan oʻqituvchilar xonasidan oʻtib eshikni taqillatdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Bosh vrachning xonasida oʻtirgan ikki kishi professorni koʻrishi bilan oʻrnidan turdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

3. Ayrim buyum yoki organizmlarning ichida biror narsa joylashadigan (yetishadigan yoki saqlanadigan) chuqurcha, oʻyiq.

Ari uya xonalari. Gʻoʻzapoʻchoq xonasi.

Uning tovushi yoʻgʻonlashdi, koʻzlari xonasidan chiqayozdi, yuzlari tirishib, xunuk alomatlar paydo boʻldi. — H. Tursunqulov, Hayotim qissasi

Buncha sochilgan harfni joy-joyiga qoʻyish, qaysi xonada qanday harf turishini bilmagan Saidiy uchun koʻp qiyin ish edi. — A. Qahhor, Sarob

4. Oʻnli sanoq sistemasida yozilgan natural sonda qatnashgan raqamlar oʻrni.

Toʻliq maqola →
xonim

ot 1. Ayollarga hurmat yuzasidan murojaat qilganda qoʻllanadigan soʻz.

Qudamiz Mirzakarim qutidorga va qudachamiz xonimga yetib maʼlum boʻlgaykim, bizlar bunda sogʻ-salomatdirmiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Hurmat yuzasidan ayollar ismiga qoʻshib aytiladi, masalan,

Mukarrama xonim, Tamara xonim, Halima xonim.

Oy yuzli rafiqam, qunduz qoshli maʼshuqam Kumush xonimga! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Goʻzal, barno ayol; xushbichim juvon.

Hoy-hoy, xonim, yoʻl boʻlsin, Qayerga yoʻrgʻalaysiz! — Qoʻshiqlar

Toʻliq maqola →
xonaki

sft. 1. Qoʻlda tayyorlangan; qoʻlda qilingan.

Xonaki non. Xonaki tufli.

Dasturxonda xonaki pechenyelar, atirgul nusxa tort va turli xil mevalar bor edi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

2. Maxsus tayyorlangan; qoʻlbola.

Xonaki choy damlamoq. Xonaki palov qilmoq.

3. Uyda, xonadonda boqiladigan; parvarish qilinadigan; qoʻlga oʻrgatilgan.

Xonaki it. Xonaki gul. Xonaki oʻrdaklar.

Bu shifobaxsh oʻsimlikni [aloeni] istagan har bir kishi xonaki qilib oʻstirishi mumkin. — Saodat

4. Xona yoki uy ichida boʻladigan, uyda bajariladigan.

Xonaki bazm. Xonaki ish. Xonaki hunar.

Sotiboldi tirikchilik uchun xonaki bir kasb qilishga majbur boʻldi — har xil savatchalar toʻqishni oʻrgandi. — A. Qahhor, Bemor

Toʻliq maqola →
xonali

sft. 1. Maʼlum miqdorda xonasi bor.

Bektemir doʻstlari Dubov, Asqar polvon va boshqa bir necha jangchilar bilan ikki xonali bir uyga joylashdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Ota-ona vafotidan soʻng u istiqomat qilayotgan uch xonali uy karvonsaroyga aylandi. — Gazetadan

Bir xonali pakana uyin Yoritadi yonib jinchiroq. — H. Poʻlat

2. Maʼlum miqdordagi katagi yoki boʻlmachalari bor; katakli (jadval, daftar, shaxmat taxtasi, bosmaxona yashigi va shu kabilar haqida).

Shaxmat taxtasi oltmish toʻrt xonali boʻladi. Oʻn olti xonali yashik.

3. Maʼlum miqdordagi xonaga ega (

Uch xonali son. Besh xonali son.

100 dan 999 gacha boʻlgan sonlar uch xonali sonlardir. — Matematika

Toʻliq maqola →
xonasi

Biror ishni amalga oshirish uchun qulay payt, qulay fursat.

Hozir zap sayil qiladigan xonasi-da, oʻrtoq Rahmonqulov. — A. Muxtor, Tugʻilish

U [Asrora] xonasi kelganda hech kimni ayamasdi. — S. Ahmad, Ufq

[Ochilov] Har gal planini doʻndirib, qani, kelasi yilga kim dov? deb turaveradi. Xonasi kelsa, baʼzan kurash ham tushadi. — A. Mirahmedov, Oʻt yuraklar

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 29 →

Ertaklar

19 ta
Aqlli, idrokli, zehnli
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Baroqxon
Xalq ogʻzaki ijodi

Baroqxon ismli mushuk yolgʻiz yashar ekan. U oʻz uyiga hech kimni kiritmas, biroq bir kuni ayyor tulki va boʻri uning ishonchiga kirib, uni aldashga urinadi.

Bektemir botir
Xalq ogʻzaki ijodi

Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ

Boʻz bola
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertak oʻgay onaning zulmidan qochib, oʻz baxtini topishga intilgan Boʻz bola va uning sadoqatli doʻstlari haqida hikoya qiladi. Ertakda muhabbat, sadoqat va

Eng katta zulm
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertak oʻz qiziga zulm qilgan podshoh va uning qizi haqida. Qiz otasining yomon niyatidan qochib, boshqa yurtga boradi va u yerda oʻz baxtini topadi.

Erni er qiladigan xotin
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning qizi Mehriniso kambagʻal yigit Abdullaga turmushga chiqadi. Mehriniso oʻzining aql-zakovati va tadbirkorligi bilan erini boy va obroʻli i

Hammasini koʻrish · 19 →

Sheva materiallari

2 ta
badash
Surxondaryo viloyati · badash

Surxondaryo vohasiga xos, asosan, daf (doira) cholg‘usida ijro etiladigan musiqiy yo‘nalish.

pächiz//pächiyz
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · oʻyin turi

har biri 24 katakdan iborat, krest shaklida tikilgan, chit dasturxonda (8 ta oq va qora donali otlar bilan) oʻynaladigan oʻyin