Qidiruv

ot 1. Badanda, teri ustida boʻladigan tugʻma dogʻ yoki boʻrtma.

[KumushI] Latif burni yonidagi qora xolining tabiiyligiga ishonmagandek qashib koʻrdi va koʻzgu yonidan joʻnadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. tib. Terining tugʻma nuqsonlaridan biri.

3. Domino, pichoq dastasi va shu kabilarga oʻyilgan yoki qadalgan belgi; bezak uchun qilingan koʻz va shu kabilar

4. koʻchma Biror narsaning eng muhim. chiroyli joyi; latofat, goʻzallik, husn.

Fargʻona — Oʻzbekistonning xoli, husni. — Shuhrat, Shinelli yillar

ot 1. Onaning singlisi yoki opasi.

Bobur xolasi va qayligʻini butun odamlari-yu koʻch-koʻronlari bilan birga qoʻriqlab olib ketmoqda. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Keksa ayollarga hurmat bilan murojaat qilish shakli.

Lutfiniso boʻgʻchadan ikki doʻppi olib, besh soʻm pul bilan uzatdi. Yoʻl toʻsuvchilar quvonib baqirishdi: — Toʻy ustiga toʻy koʻring, xola! — Oybek, Tanlangan asarlar

U kampirga yaqinroq borib: — Ikki kilo tortvoring [nokdan], xola, — deya unga yuz-landi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

3. Hurmat yuzasidan yoshi katta ayollar ismiga qoʻshib ishlatiladi.

[Rais:] Qani, Toʻxta xola, gapiring! — A. Qahhor, Kampirlar sim qoqdi

sft. 1. Kimsasiz, boʻsh.

Nuriniso esa ichkari hovlidagi toʻrt uydan biri — onasining uyiga kirdi. Chunki bu uy xoli edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. sft. Chet, xilvat, ovloq.

Yigit oʻylay-oʻylay, Shoqosimning xizmat qiladigan joyini, juvozkashnikini maʼqul koʻrdi. Chunki bu joy Mirzakarimboy uyidan ikki-uch mahalla narida, ham bundan boshqa xoli joyni topish qiyin. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. rvsh. Yakkama-yakka, guvohlarsiz.

Qani, oʻtiring, siz bilan xoliroq gaplashaylik-chi boʻlmasa. — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Siz bilan maslahatlashmoqchi edim, xoli koʻrishganimiz yaxshi boʻldi, — dedi Nina Oynisaga. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

4. Biror narsadan ozod, boʻshagan, unga aloqasiz.

Bu [hijron] Temirjonni xiyla qiynagan, kundalik tashvishlardan xoli boʻlgan paytlarda esa oʻylay-oʻylay oʻyiga yetolmay hasrat chekar edi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

sft. 1. Voqelikka haqqoniy nazar bilan qaraydigan, obyektiv baholaydigan.

Tarjima tanqidchisi xolis boʻlishi, tahlilga oldindan qatʼiy hukmlar bilan cheklanib kirishmasligi kerak. — Gʻ. Salomov, Tarjima nazariyasiga kirish

2. Begʻaraz, samimiy; taʼnasiz.

Mohlar oyimning Anvar bilan muomalasi xolis va samimiy edi. — A. Qodiriy Mehrobdan chayon

— U [Toʻxtasin Jalilov] bilganlarini menga minnatsiz, jon-dili bilan, xolis oʻrgatar edi, — dedi Halima. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman

3. huq. Qamoqqa olish, tintuv oʻtkazish kabi hollarda hukumat organlari tomonidan obyektiv guvoh sifatida chaqirilgan shaxs.

Xolis oʻzi ishtirok etgan tergov harakatini yuritish bilan bogʻliq holatlar boʻyicha guvoh tariqasida soʻroq qilinishi mumkin. — Gazetadan

4. Biror kimsa yoki narsadan xoli.

Dunyo nodonlardan xolis boʻlganda edi, bu olam yana ham munavvarlik kashf etardi. — Gazetadan

5. Xolis (xotin-qizlar ismi).

sft. Xoli bor.

Uning [Nigoraning] qop-qora xolli lablariga tabassum qoʻndi. — S. Anorboyev, Oqsoy

yukl. Bori-yoʻgʻi, faqat, faqatgina.

Shoirlar aldaydi bizni, jonginam, Bahor doim emas, uch oydir xolos. — A. Oripov

Ikromjon oʻz ishlari qolib, Esh polvondan gapirardi xolos. — S. Ahmad, Ufq