Поиск

ot 1. Bir uchiga qalpoqcha shaklida yonuvchi modda surtilgan choʻp; gugurtchoʻp.

Tantiboyvachcha indamay qoldi. Papirosni labiga qistirib, bir qancha gugurtni chaqa-chaqa, bazoʻr yondirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Gugurt choʻplari solingan, yon tomoniga yondiruvchi modda surtilgan quticha.

Starshina jangchilarga ikki yashik yondiruvchi shisha va bir qutidan gugurt tarqatdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

— Yaxshiyamki, gugurt bor ekan. Otam bir necha quchoq xashak terib keldi, — dedi Hoji xola. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot 1. Tez yuguradigan, chopadigan; chopqir, chopagʻon.

Kepak yegan ot yugurik boʻlmas. — Maqol

Choʻloq odam uchun xizmatkorlik qiyin, boyoqish Qambar bu kamchilikni bildirmaslik uchun yugura-yugura yugurik boʻlib qolgandi. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Hayot misli bir yugurik daryo, oqadi-ketadi, surgan kayf-u safongiz qoladi, — quv koʻzlarini suzib iljaydi — Eshonxon. Oybek, Ulugʻ yoʻl

Ikkov minib tulpor otti, Chopmoqqa havasi ketdi, Kimning oti yugurik, deb. — Erali va Sherali

2. Ildam, tez harakat qiladigan; chaqqon, tez (oyoq, qoʻl, til haqida).

Yugurik barmoqlar. Yugurik oyoq. Qoʻl yugurigi — oshga, Til yugurigi — boshga. — Maqol

U [Abdishukur] bolalik chogʻida dadasi bilan birga yangi shaharda rezavor sotib yurgandayoq, ruschaga tili yugurik boʻlib qolgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot 1. Birovga xizmat qilib turadigan shaxs; xizmatkor, malay.

U [Yoʻlchi] soʻramasa ham, choyxonachining yugurdagi choy qoʻyib ketdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ibodilla, boy bolasi boʻlgani bilan, otasining yugurdagi, xolos. — H. Gʻulom, Mashʼal

2. Yordamchi, dastyor.

Mana, oyim, sizga yana bir dastyor — yugurdak topib keldim. Oydin, — Hazil emish

3. esk. Biror idoraning xat-xabarlarini tegishli kishilarga yoki muassasalarga tashuvchi xodim; xat tashuvchi.

Madraimni selsovet [qishloq kengashi]ning oʻsha vaqtdagi raisi rayonga olib borib, ijroqoʻm yugurdagi qilib qoʻydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. salb. Birovning buyrugʻini yoki topshirigʻini xushomadgoʻylik bilan bajaruv-chi; laganbardor, malay.

Amaldorlarning yugurdaklari koʻcha-koʻylarda odam oʻldirishga kirishdilar. — S. Ayniy, Jallodlar

5. ayn. Yugurik 2.

Yugurdak oyoqqa kavush topilar. — Maqol

Gulshan degani shakkokroq, tili yugurdak, oʻzi ziyrak-tuygʻun edi. — H. Shams, Dushman

2. sprt. Yirik va ildam qadam bilan olgʻa tomon tez harakat qilish; chopish

Qisqa masofaga yugurish. Uzoq masofaga yugurish. Yugurish musobaqasi

3. Biror ishni amalga oshirish yoki roʻyobga chiqarish uchun urinish, yugurib-yelish, harakat qilish

Shuncha yugurishlar bekorga ketdi. Uning yugurishlaridan biror natija chiqmadi

fl. 1. Irgʻishlab, biror yoʻnalishda tez harakat qilmoq; chopmoq.

Bor kuchi bilan yugurmoq. Bola yugurib, tepalikka chiqdi.

Shu mahal bir toʻda bola chugʻurlashib, guzar tomonga yugurib ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Gulnor bilan Unsin tanchada oʻtirib, bir-biriga mehribon egachi-singilday soʻzlasharkan, bolalardan biri yugurib keldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. sprt. Yugurish bilan shugʻullanmoq; yugurishda qatnashmoq.

Qayerdadir muzika yangrar, maydon chetidagi yoʻlkalarda maykachan qizlar yugurishardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. koʻchma Biror ish yoki maqsadni amalga oshirish uchun harakat qilmoq; harakatida boʻlmoq, urinmoq.

Oʻqishning ketidan yugurmoq. Yugurganniki emas, buyurganniki. — Maqol

Rais Umurzoq otaga oʻxshash obroʻli, tajribakor paxtakorlarni qoʻlga olish niyatida ozmuncha yugurmadi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

4. Biror joy, tomonga oshigʻich, tez harakatda boʻlmoq, yoʻl olmoq.

Bugun Gavharning telegrammasini olish bilan vokzalga yugurdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Bu Otabekni Toshkentdan uylantirib, boshini bogʻlamasak, kun sayin uning Margʻilon yugurishidan qutula olmasmiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. koʻchma Tezlik bilan harakatlanmoq (suv, shamol kabilarning harakati haqida).

Qishloq oʻrtasidan oʻtadigan ikki soy toshlardan toshlarga urilib, koʻpirib, uzoq paxta dalalariga qarab yuguradi. — Mirmuhsin, Hamzaobodda

Mirzachoʻlning och bagʻriga Yugurganda Sirdaryo Oʻylaganmi edi shunday Chamanlar yaratishni. — T. Toʻla

6. koʻchma Paydo boʻlmoq, namoyon boʻlmoq, koʻrinmoq (biror xususiyat, belgi, holat va shu kabilar haqida).

Uning yuziga qon yugurdi.

[Ibn Sino] Nazari satrlar oralab yoʻrgʻalarkan, yer ostidan xazina topgan kishidek, qoʻllari asta titraydi, yuziga gʻalati tabassum yuguradi. — M. Osim, Kitobga ixlos

Malohat Karimovaning yuzlariga qizil yugurdi, yuzidagi kuldirgichlar husniga husn qoʻshdi, koʻzlari charaqlab ketdi. — Oydin, Asl yor

Endi har ikkovining ham yuziga jiddiyat yugurdi. — H. Shams, Dushman

fl. Yugurmoq feʼlining orttirma nisbati.