Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «UR» — результатов: 9800

Фильтр

Словарные статьи

6809
urmoq

fl. 1. Qoʻl yoki biror vosita bilan zarb bermoq.

Bola itni urdi.

Ota piyemiya; yugurib kelib, boshimga shaq etib urib qoʻydi. — E. Raimov, Ajab qishloq

Bektemir miltiq qoʻndogʻi bilan uning peshonasiga bir urdi. Dushman shilq etib tushdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Ahmad halqani urdi, eshik shu zahoti ochildi. — F. Musajonov, Himmat

2. Kaltaklamoq, doʻpposlamoq.

Meni Pis-miq mayna qilgani-yu, men uni chala oʻlik qilib urganim-u Hammasi oʻsha kuniyoq buvimning qulogʻiga yetib keldi. — E. Raimov, Ajab qishloq

Uni urib, ozor bermanglar, unda gunoh yoʻq, bu bir anglashilmovchilik! — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Tigʻli qurollar (qilich, nayza, nishtar) bilan solmoq (sanchmoq, tiqmoq, chopmoq).

Nishtar urmoq. Pichoqni avval oʻzingga ur, ogʻrimasa, birovga ur! — Maqol

Bektemir burgutday sapchib, dushman qorniga nayza urdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

U bexos yondan kelib, fargʻonalikning yelkasiga qilich urib, otdan qulatdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Robiyaning oyogʻidan quchoqlab olgan qisiq koʻzli yigitning biqiniga xanjar urdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

4. Moʻljalga olib tegizmoq; otmoq.

Nishonga aniq urmoq. Ikki yuz metrdan moʻljalga urmoq. Bir kesak bilan ikki qargʻani urmoq. — Maqol

Bu qadar merganlik bilan urayotgan batareyaning koʻzi — kuzatuvchisini nemis payqaydi-yu, bir snaryad bilan gʻaramning kulini koʻkka sovuradi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

5. Tegmoq, urilmoq.

olmazor bogʻlardan tutun koʻtarilib, dimogʻga bolalikdan tanish boʻlgan achchiq tezak hidi urdi. — O. Yoqubov, Izlayman

Gulnorning gʻoyib boʻlishi Yoʻlchiga yashin urgan kabi taʼsir koʻrsatdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Quduq tubidan urayotgan salqin xush yoqib, Otamurod birpas oʻtirgan boʻldi. — M. Mansurov, Yombi

6. Shiddat bilan yogʻmoq.

Doʻl urdi.

Shu kuni butun kun yomgʻir maydalab urib turdi va kechga yaqin qorga aylandi. — A. Qahhor, Sarob

Chaparasta urayotgan qor koʻz ochirgani qoʻymaydi. — N. Safarov, Olovli izlar

7. Bir narsa orasiga, ichiga solmoq, joylamoq; berkitmoq.

Gazetani qoʻltigʻiga urmoq. Qoʻlini choʻntagiga urmoq. Narsalarini sumkasiga urmoq.

Biz togʻ kamariga kirishimiz bilan chol sadaqani choʻntakka urish uchun oʻzini chordevor ichiga olgan edi. — N. Safarov, Olovli izlar

8. Yuvib oʻpirmoq, yemirmoq, buzmoq.

Tosh-qin urdi.

Bu yilgi sel bugun soyning u tomonini olsa, ertasiga bu tomonini urib ketaverdi. — Y. Shamsharov, Koʻrk meʼmorlari

Qorovul shoʻra va yalpizlarni oʻrib, suv urgan joyga tiqa boshladi. — E. Raimov, Ajab qishloq

9. Zarb bilan harakat qilmoq, tepmoq.

Bemorning tomiri bilinar-bilinmas urib turar edi.

[ Boltaboy] Otdan tushib, uni daraxtga bogʻlar ekan, uy ichidan chiqqan inga-inga degan tovushni eshitib qolib, yuragi dukullab urdi. — J. Sharipov, Saodat

10. Ayrim soʻzlar bilan qoʻllanib, shaxs yoki narsaga shu soʻzlar bildirgan narsaning taʼsiri oʻtishi maʼnosini bildiradi.

Chalaquduq degan joyda Davronovni oftob uradi. — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat

Koʻndalang kultivatsiya hozir suv bilan havoday zarur. Shu boʻlmasa, qalin koʻchatlarni garmsel uradi. — I. Rahim, Ixlos

11. Loy, kesak, gʻisht va shu kabilarni tartib bilan termoq; terib, qalab, biror narsa qurmoq, bunyod qilmoq.

Paxsa urmoq. Tokchani urmoq. Teshikni urmoq. Eshik oʻrnini urmoq.

Kechgacha qaltirab devor urdik. — E. Raimov, Ajab qishloq

12. Solmoq, qoʻymoq, bosmoq.

Eshakka noʻxta urmoq. Otga egar urmoq.

Bir necha soldat kelib, mahbuslarni ushladi, yasovul hammasining qoʻliga kishan urdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Qoʻtos taqib boʻyni uzun jiyronga, Qirq qubbali yugan urdi boshiga. — Ravshan

13. Oʻzini biror joyga olmoq.

Artistlar oʻyin koʻrsatadi, ammo, ogʻaynilar, sichqonning ini ming tanga deb, yertoʻlaga urib ketmanglar tagʻin. — Y. Shamsharov, Toshqin

Odamlar jon hovuchlab, oʻzlarini oʻrmonga uradilar. — Oybek, Quyosh qoraymas

14. Toʻla isteʼmol qilmoq; yemoq, ichmoq.

Sharob — uzum suvidan tayyorlanadigan ajoyib ichimlik, oʻzi xushtaʼm, bir kosa urib olsangiz, vaqtingiz chogʻ boʻlib kulaverasiz. — M. Osim, Toʻmaris

Qani, nonni sindirib, qaymoqqa bulab-bulab urib olinglar-chi. — E. Raimov, Ajab qishloq

15. Oʻz foydasiga olmoq, oʻziniki qilmoq; oʻgʻirlamoq.

Dehqonlar bilan suhbat qilib, paxtafurush boylarning ham tosh-tarozidan, ham narxdan urib, ularni kuydirishlarini bilib olar edi. — K. Yashin, Hamza

— Bugun podshoning xazinasini uramiz. Shaylaning, yigitlar! — dedi. — Chalpak yoqqan kun

16. Tanqid qilmoq, qoralamoq.

Ota-buvamni kovlab, gazetaga urib chiqishdi. — Sh. Rizo, Qor yogʻdi, izlar bosildi

17. Joʻnalish kelishigi bilan kelgan baʼzi otlarga bogʻlanib, nimanidir shu otdan anglashilgan joygacha yetganligini bildiradi.

Qulf urib yashnagan beda belga uradi. Loy tizzaga uradi. Sochi taqimiga uradigan qiz.

Maydonda biznikilar koʻrinmas edi. Qor belga urar edi. — N. Safarov, Qahramonning tugʻilishi

18. Baʼzi soʻzlar, jumladan, mustaqil qoʻllanmaydigan soʻzlar bilan birikib, shu soʻzlar anglatgan narsaning yuz berishi, boʻlishi maʼnosini bildiradi.

Joʻsh urmoq. Barq urmoq. Qulf urmoq. Javlon urmoq.

Umrida qoʻliga qilich ushlamagan qoʻpol oʻgʻlining yuragida jang va gʻalaba sururi tugʻyon urardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Yaxshi parvarish qilingan gʻoʻzalar mavj urib rivojlanyapti. — Gazetadan

19. Miqdor (sanoq) sonlar bilan qoʻllanib, shu son bildirgan yoshga kirganlik maʼnosini bildiradi.

Hash-pash deguncha qirqni urib qoʻyibmiz.

Poxol ustida aftidan, yetmishlarni urib qoʻygan kampir oʻtirardi. — N. Fozilov, Diydor

Xudo yorlaqasa, hademay saksonni uradi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

  • Balo urmoq Biron-bir shikast yemoq, yomonlikka uchramoq. Joni ham, boshi ham metin ekan, shuncha sanchaman, Gulnorga balo urganini eshitganim yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Bosh urib kelmoq Najot izlab, panoh istab kelmoq. Bosh urib keldim huzuringga — U. Ismoilov, Saylanma
  • Yerga urmoq
  • Jigardan urmoq Shaydo qilmoq, ishq-muhabbat uygʻotmoq. Taqsirni ham uribdi-ku jigardan, Majnun boʻlib ketmang yana sahroga. — H. Olimjon
  • Yoʻldan urmoq
  • Meʼdaga urmoq (yoki tegmoq) Sertamanno kekkaygan tannozlar yoxud nima desang koʻnaveradigan choʻrisifat laqmalar darrov meʼdaga uradi. — F. Musajonov, Himmat
  • Yurakdan urmoq Yurakdan birinchi marta urgan ishq-muhabbat kimning esidan chiqadi — S. Zunnunova, Yangi direktorBirontasi yuragingdan urgandir, boʻlmasa, qanday shamol uchirardi seni bemahalda bu yoqqa. — Guldasta
  • Oʻzini oʻtga ham, suvga ham urmoq
  • Qoʻl urmoq 1. Ayn. qoʻl tegizmoq 1. Avazning qistashiga qaramay, qaytib handalakka qoʻl urmadi. — S. Siyoyev, YorugʻlikAxir u qoʻl urgan ish bitmay qolmaydi-ku. — GuldastaHar qanday qingʻir ish qiladigan odam, avvalo, oʻziga suyanchiq topib oladi, keyin xiyonatga qoʻl uradi. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi
Полная статья →
ura

und. s. Hujum qilayotgan jangchilarning jangovar nidosi; koʻtarinki ruh bilan maʼqullash yoki xursandlikni ifodalovchi nido, xitob.

Qayerdadir pulemyot tarilladi; yakka miltiq tovushlari, ura sadolari keldi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

U eshikdan chiqishi bilan bir gala bola yo “ura!, yo ola deganini anglab boʻlmas darajada shovqin solib, uni oʻrtaga oldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

  • Ura solib Epchillik bilan, tezda. Oylikni toʻplab oladi-yu, hayt! deb ura solib joʻnaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Ura qochmoq Tezlik bilan, lip etib qochmoq. Toʻxtang, ada, — deyishi bilan Zuhra chaqiryapti, deb oʻylagan Neʼmatjon kuyov ura qochdi. — A. Muhiddin, Chap choʻntakBola bilan men koppon tomon ura qochdik. — N. Safarov, Olovli izlar
Полная статья →
urf

ot Umum tomonidan qabul qilingan va amal qilinadigan tartib-qoida; rasm, taomil.

Har bir xalqning oʻz urfi bor.

Biz koʻpincha ajoyib, koʻrilmagan, haligacha urf boʻlmagan rango-rang gullarni dastalaganda qaysi bogʻda bitgan-u bogʻboni kim?deb surishtirib oʻtirmaymiz. — Gazetadan

Poshsha xola egnida esa shahar urfidan chiqib qolgan qora duxoba chopon. — D. Nuriy, Osmon ustuni

Полная статья →

Показать все · 6809 →

В определениях

68

Показать все · 68 →

Сказки

405
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldarkoʻsa va boy
Устное народное творчество

Aldarkoʻsa yoʻlda ketayotib, oʻzining ustidan kulmoqchi boʻlgan takabbur boyga duch keladi. Aldarkoʻsa oʻzining zukkoligi bilan boyni qanday aldashni oʻylab top

Показать все · 405 →

Диалектные материалы

2514
Alamazon
Fargʻona viloyati · Alamazon

O't, olovning gurullab yonishi.

Algov
Qashqadaryo viloyati · Algov

Ehtiyoji bor narsani boshqalardan vaqtincha olib turish va berib turish.

Arava(k)
Xorazm viloyati · Arava(k)

Burunga taqiladigan ayollar taqinchog‘i.

Birinj
Buxoro viloyati · guruch

Показать все · 2514 →

Внешние ресурсы

1

Страницы

3
Hamkorlar

<span translate="no">til.uz</span> loyihasini yaratayotgan va qoʻllab-quvvatlayotgan tashkilotlar.

Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.