Qidiruv

fl. 1. Mazmunini oʻzlashtirmoq, bilib yetmoq; anglamoq, tushunmoq.

Gapni gapir uqqanga, jonni jonga suqqanga. — Maqol

Qassob boshini tez-tez irgʻab, uqib olganini ishora qildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

[Qoidalarni] Rosa oʻqib, yodlab ol, Uqib, dilga joylab ol. — Q. Muhammadiy

2. Payqab olmoq, his qilmoq, sezmoq.

Olimov boshqa bolalarning ham hayrat bilan boqqan koʻzlarida shunday savolni uqqan edi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Qiz-juvonlarning koʻzlaridan faqat qishloq odamlariga xos soddalik va teranlikni uqish mumkin. — E. Usmonov, Yolqin

ot Bezak uchun gazmol buyumlar, kiyim-kechak va shu kabilar narsalar chetiga tikib, qadab qoʻyiladigan uzun ensiz mato.

Islom barlos qahrli koʻzlarini yuqoriga — ipak chodirning koʻrkam uqalariga, rang-barang ipak shokilalari osilib turgan shipga tikdi. — Oybek, Navoiy

Ochiq derazadan kirgan bahor shamoli derazaning, uchiga uqa tutilgan surp pardasini silkitdi. — S. Ahmad, Hukm

Zarbof toʻni yoqasiga zarrin uqa tutilgan barvasta eshik ogʻasi kirib, taʼzim qildi. — X. Sultonov, Bir oqshom ertagi

ot Ruhiy yoki jismoniy azob, qiynoq, jafo.

Gʻulomjon bu keksa dunyoda juda kam yashagan boʻlsa ham, boshidan juda koʻp uqubatlar kechirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

E parvardigorim bolamni oʻz panohingda asra, qolgan umrimni uqubatga tash-lama! — Mirmuhsin, Meʼmor

sft. 1. Uquvi yaxshi; did-farosatli.

Uquvli qiz.

— Soldat uquvli, epchil, botir boʻlmogʻi lozim, — dedi general. — Oybek, Quyosh qoraymas

Dasturxon bezashda bunaqa uquvlisini uchratmagan edim. — I. Oʻktamov, Hikoyalar

2. Layoqatli, isteʼdodli.

Uquvli, tajribali kishilar.

sft. 1. Uquvi yaxshi emas, didi past.

Sodda kun kechirishga oʻrgangan uquvsiz bir qishloqi ayol nima ham qila oladi? — P. Tursun, Oʻqituvchi

Qishloqqa keladigan koʻchma kinoning uquvsiz mexaniklari uzib tashlagan yamoq lentalardan yigʻib, olaquroq kinofilm qilgan edi. — S. Ahmad, Choʻl shamollari

2. Talanti, isteʼdodi yoʻq.

Bularning hammasi uquvsiz yosh artistlar tomonidan birinchi martaba birinchi repetitsiyada bajarilgan rolday yasama chiqdi. — A. Qahhor, Sarob

fl. 1. Badanni yoki uning biror qismini bosib silamoq, ezgʻilamoq, ishqalamoq.

Anorxon kechasi bilan kampirning boshlarini uqalab, xoʻrozlarning tovushlarini tinglab chiqdi. — I. Rahim, Ixlos

Afgʻon choyfurush qornini toʻygʻazib boʻlib, darrov oyoqlarini choʻzdi, tizzalarini uqalab, gapga tushdi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Said koʻzini yirtib, qovoqlarini uqalab, uyqusini qochirdi. — Y. Muqimov, Olov va nihollar

2. Ishqab koʻchirmoq.

Tergovchi oʻylanib qoldi va zoʻr berib peshonasining kirini uqalar edi. — A. Qahhor, Sarob

Ashur kiyimlariga yopishib qurib qolgan loyni uqalab tushiryapti. — P. Qodirov, Uch ildiz

3. Ishqab, donalarni soʻta, poʻst va shu kabilardan koʻchirib tushirmoq, ajratmoq, tozalamoq.

Kungaboqarni uqalamoq.

Joʻxorini amakimning oʻgʻli uchdan birga qayirib, uqalab, keltirib berdi. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda

Qozi piyolani oldiga qoʻydi-da, soʻyilgan anordan katta bir boʻlagini olib, yirik qizil donalarini kaftiga uqalay boshladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha