fl.
1.
Yuqoridan, balanddan yoki biror narsa ustidan pastga tomon harakat qilmoq; yoʻnalmoq.
Yerdan chiqdimi, osmondan tushdimi, yoʻlda bittasi paydo boʻlib qolsami?! — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv
Mashina shundoqqina Mengliboyning yoniga kelib toʻxtadi-yu, undan eshikni tarsillatib ochib, Hazratqul bilan Temurlang tushdi. — S. Ahmad, Yulduz
Sen baland togʻ uzra erding misli ohu yoki qush, Yolvorib men pastda derdim: Bir nafas yonimga tush. — E. Vohidov, Muhabbat
2.
Chiqib joylashgan, oʻtirgan, boʻlgan joyini tark etib, yerga inmoq.
Samolyotdan tushmoq. Aravadan tushmoq. Tomdan tushmoq. Avtobusdan tushmoq.
Kechirasiz, qayerda tushmoqchilar? — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati
Vagondan eng keyin tushgan Ahmadjon: — Stroy [saf] boʻlmasdan shunday ketaversak boʻlmasmikan, — dedi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
3.
Oʻz joyidan chiqmoq, koʻchmoq; chiqib, koʻchib joyidan ketmoq, yoʻq boʻlmoq.
Sochi tushmoq. Ilonning poʻsti tushibdi. Molning tuyogʻi tushibdi.
Buning ustiga uning [ Nafisaning] tishi tushgan — bu homilador vaqtida sodir boʻlgan edi. — Mirmuhsin, Topilgan husn
[Yara] Usti qora qoʻtir boʻlib qotadi, u tushib ketgandan soʻng, yana teri asli, sogʻ holiga qaytadi. — Gazetadan
4.
Mansab, lavozim va shu kabilardan ketmoq, boʻshamoq.
Men xizmatdan tushgandan soʻng piyoda yurish yaxshi boʻladimi? — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
ikki haftadan soʻng boʻshashganicha qaytib keldi — Oq poshsho taxtdan tushgani bilan, oq amin aminligidan tushmapti, — dedi. — A. Qahhor, Asror bobo
Mana, mudirlikdan tushdi-yu, xiyla odamshavanda boʻlib qoldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
5.
Mavqe, daraja, qiymat va shu kabilar jihatdan darajasi pastlashmoq, boʻshashmoq.
Shashtidan tushmoq. Hovuridan tushmoq. Qadri tushmoq. Ruhi tushmoq.
Fakultetimiz institut boʻyicha umumiy roʻyxatda beshinchi oʻringa tushib qolibdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Dunyo bozorida terilarimizning narxi tushmasa deyman. — S. Ahmad, Yulduz
6.
Quyi tomon yoʻnalmoq, quyi sathdan joy olmoq.
Shaharga tushmoq. Bozorga tushmoq. Yerga tushmoq.
Ular majnuntollar orasidan oʻtib, soyga tushdilar. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
Kampir javob boʻlmaganidan hayron qoldi shekilli, zinalardan avaylab qadam bosib, hovliga tushdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
7.
Sathning biror tomoni, oʻrnidan joy olmoq, unda boʻlmoq.
Yalpi shovqin bilan tortishmachoq boshlandi: qiz tomondan gumbazdek yum-yumaloq xotin belini belbogʻ bilan mahkam bogʻlab, oʻrtaga tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Eshqobil bunaqa davralarga koʻp tushgan. — M. Hazratqulov, Jurʼat
Shamsi Toʻrayevich uning gaplariga quloq ham solmasdan, oldinga tushgancha loʻmbillab ketaverdi. — N. Aminov, Suvarak
8.
Turli tomosha va boshqalar boʻladigan, koʻriladigan joyga kirmoq.
Teatrga tushmoq. Sirkka tushmoq. Stadionga tushmoq.
Ular faqat bir marta kinoga tushishdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
U hordiq oqshomi hammomga tushdi-yu, xodmigarlardan biriga haligi soʻrogʻini berdi. — A. Qahhor, Asarlar
9.
Davolanish, axloq tuzatish va shu kabilar maskanga olinmoq, unda boʻlmoq.
Qamoqqa (turmaga) tushmoq. Milisaga tushmoq.
U faqat bir narsani — otasi kasal-xonaga tushganini onasiga bildirmaslikni oʻylardi, xolos. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
Ehtimol, koʻp ichib qoʻyib, hushyorxonaga tushgandir. — Mushtum
10.
Quyi tomon yoʻnalib, osilib, sathning maʼlum nuqtasiga yetmoq, oʻsha oʻrinda turmoq.
Gavharning egnida guldor koʻk koʻy-lak qop-qora, uzun sochlari taqimiga tushib turibdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
Hirot yigitlariga xos ixchamgina salla oʻrab olgan, sallaning zar chiziqli pechi yelkasiga tushib turar edi. — Mirmuhsin, Meʼmor
Yoqimli sadoning sehriga berilib, koʻzlari sekin yumildi, boshi yana quyiroq tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
11.
Kelin boʻlmoq; erga tegmoq, kuyovga chiqmoq.
Singlim tushgan yerlarga Oy boʻlayin, yor-yor — Qoʻshiqlar
U kishi mening yangam boʻladi, akamga tushgan. — Guldasta
Hoy, Toʻraxon, Teshaboyga tushganingizga ham uch yil boʻp qoldi shekilli. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
12.
Harakat, narsani bajarmoq, qilmoq maʼnosini bildiradi.
Gapga tushmoq. Maqtanishga tushmoq.
havaskor hofizlar qoʻshiq aytdi, shoʻx yigitlar oʻyin tushdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina
Kechalar tongotarga qadar Halimaxon qoʻshiq aytib, Tamaraxon raqsga tushgan joylarda boʻldik. — Oʻzbekiston qoʻriqlari
13.
Shaxs (kimsa)da shu feʼl birikkan soʻz bildirgan holat yuz berishi, uning shunday vaziyatda qolishi maʼnosini bildiradi.
Sarosimaga tushmoq. Dahshatga tushmoq. Talvasaga tushmoq. Hayratga tushmoq.
Bu manzarani koʻrib turgan xaloyiq bir lahza hayajonga tushib, sarosimalanib qoldi. — K. Yashin, Hamza
Bashirjon ham akaxonining bu sukutidan noqulay ahvolga tushib, lom-lim demay, unga zimdan bir qarab qoʻydi-da — N. Aminov, Suvarak
14.
Borlikda shu feʼl birikkan soʻz anglatgan narsaning yuzaga kelishi, boʻlishi maʼnosini bildiradi.
Oqshom tushib, ziyofat yarimlaganda, hovliqib hudaychi kirdi. — S. Siyoyev, Avaz
Oraga bir lahza jimlik tushdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor
Ular sovuq tushib qolmasdan koʻzlagan manzillariga yetish uchun tolmas qanotlarini betinim silkitardilar. — Gazetadan
15.
Biror ish, manbadan qoʻlga kirmoq, kelmoq (pul, daromad kabilar haqida).
Tuzukkina tushib turadi, yashirishning hojati yoʻq. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv
Oshi halolga tushadigan ovqat ortib qola boshladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
Oʻgʻlimning qoʻliga pul tushdi deguncha yeb qoʻyadi. — Mushtum
16.
Maʼlum narsa, harakat-holatning biror kimsa yoki narsa uchun shu feʼl bogʻlangan soʻz anglatgan maʼnoda boʻlishini bildiradi.
Yulduzingiz naq bir-biringizga toʻgʻri tushgan ekan, ikkingizning ham bir-biringizdan kamligingiz yoʻq! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Bu yosh yigit, dunyoda muhabbatni har qanday qulfga tushadigan kalitga aylantirib olgan xotinlar ham borligini bilib qoʻysin — A. Qahhor, Asarlar
Uning surati ham asosiy maqsadga, Alisherning tabiatiga xoʻb muvofiq tushadi. — Oybek, Navoiy
17.
Shaxs uchun biror narsa qandaydir qiymat, miqdor bilan tegmoq, qoʻlga kirmoq, toʻgʻri kelmoq.
Sarf-xarajat esa oltinning oʻzidan ham qimmatga tushayotgan edi. — S. Karomatov, Oltin qum
Lekin oʻsha oʻtni sigirga yedirib, qachon sut boʻlishini poylab oʻtirgandan koʻra, oʻtning oʻzidan olsa, ham arzon, ham oson tusharkan. — Shukrullo, Saylanma
Oʻziyam [beda] suv tekin tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
18.
Urilmoq, tegmoq (biror narsa bilan boʻlgan zarb haqida).
Shu shovqin-suron orasida Bektemirovning qorni va beliga bir-ikki tepki tushdi. — S. Ahmad, Hukm
Birdan yelkamga tushgan mushtdan uygʻonib ketdim. — E. Raimov, Ajab qishloq
Uning shapalogʻi sharaq etib Gʻulomning chap yuziga tushdi. — M. Hazratqulov, Jurʼat
19.
Paydo boʻlmoq, yuz bermoq.
[Madraimboyning] Sariq-qoʻngʻir choʻqqi soqoliga birdan oq tushdi. — J. Sharipov, Xorazm
— Jin-pin urganmi seni? — Ahmad brigadirning yuragiga gʻulgʻula tushdi — S. Nurov, Narvon
Suv qoʻyibman jiyda maydon burchiga, Xol tushibdir kelinchakning yuziga — Qoʻshiqlar
Bu fojia katta kemaga tushgan darzga oʻxshardi. — Mirmuhsin, Meʼmor
20.
Barpo etilmoq, qurilmoq.
Yertoʻlalar birin-ketin yoʻqolib, oʻrniga uylar tusha boshladi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari
Sidiqjonning diqqati terib qoʻyilgan son-sanoqsiz gʻishtga jalb boʻldi
Shu yerga maktab tushadi [dedi xotin] — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Kanal tushmasdan ilgari bir odam Shahrixondan tuxum koʻtarsa, Uchqoʻrgʻondan koʻrinardi, shundoq yaydoq edi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari
21.
Band holatga duchor boʻlmoq, ilinmoq.
Tuzoqqa tushmoq. Qopqonga tushmoq. Toʻdadan ajralgan toʻrga tushar. — Maqol
Bobur Shayboniyxonning qoʻliga tushsa, tirik qutula olmasligini biladi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
Orqa tomonidan oʻq yogʻdirilayotganiga Durdi qilich hayron: Nahotki qurshovga tushib qoldik, deb garang edi. — J. Sharipov, Xorazm
22.
Olinmoq, berilmoq (xat, ariza va shu kabilar haqida).
Tinglovchilardan savol tushdi. Iltimos tushdi. Taklif tushdi.
Oradan koʻp oʻtmay redaksiyaga shunday xat tushdi. — Mushtum
Majlisga yana oʻn toʻqqiz kishidan ariza tushdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
23.
Oʻzga uchun sarf-xarajat qilmoq, shunday sarf-xarajatga ilinmoq.
Xotin kishi eriga xushomad qildimi bilingki, kattaroq bir narsaga tushirmoqchi. — S. Siyoyev, Otliq ayol
hali bitta morojniy emas, limonadga ham tushasiz — Mirmuhsin, Umid
24.
koʻm. fl. vzf.
Harakatning qoʻqqisdan, kutilmaganda bajarilishi maʼnosini bildiradi; maʼnoni kuchaytiradi.
Choʻchib tushmoq. Qoqilib tushmoq. Bu soʻzlar unga yoqib tushdi.
— Ahmadjon ogʻa, — deb chaqirganini eshitdi. Yuragi bir sapchib tushdi. — S. Siyoyev, Avaz
Uning kaltagina moʻylovi, qop-qora qoshi oʻziga yarashib tushgan. — H. Shams, Dushman
