Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Тўрда» бўйича 181 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

157 та
тор
Изоҳли луғат · яна 9 та луғатда

сфт. 1. Эни, кенглиги унча катта бўлмаган; энсиз, камбар.

Тор лента. Топ кўча. Топ ёʻлак.

У баланд бўйли, пешонаси тор, ўткир юзли, бети ҳам соқолидай қоп-қора киши. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ҳажми, сиғими унча катта бўлмаган; сиқиқ.

Тор уй. Тор кийим.

Қоратой турди, тор ва дим ҳовлида бўғилган каби, эски, йиртиқ кўйлаги билан елпинди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ушбу кенг дунё кўзимга бўлди тор! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Аваз ярим соатча дам тортиб ўтирди-ю, бу тор, ним-қоронғи устахонадан зерикиб чиқиб кетди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Домла, бошида чамандагул дўппи, эгнида калта ва тор катак кўйлак. — А. Қаҳҳор, Тўйда аза

3. Чегараси, кўлами унча катта бўлмаган, чекли.

Тор соҳа. Тор доирада қўлланадиган сўзлар.

4. Жуда қаттиқ, бахил одам ҳақи-да.

Торга тор дунё, кенгга кенг дунё. — Мақол

5. Дўппи тор келмоқ Ноқулай, ночор, танг аҳволда қолмоқ, аҳволи мушкуллашмоқ.

Баъзи қаллоб одамлар учун нима кўп — важ-корсон кўп. Дўппи тор келганда, оғизларига келганни қайтаришмайди. — Газетадан

Дўппи тор келдими, дарров Жўрабоевнинг паноҳига тиқилишади. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Ёлғон чиқиб гапи, дўппи тор келса, Ҳеч ким ёʻғин пойлаб сўрайди узр! — С. Абдуқаҳҳор

кўзи тор савдогарларни сатира остига олади. — Муштум

Ўзлариям ўлгунча кўзи тор, зиқна одам, пул бўлса-бўлгани — Ғ. Ғулом, Шум бола

  • Феъли (ёки юраги) тор 2. Кишиларга яхшилик, хушмуомала билан муносабатда бўлмайдиган, зиқ муносабатли. Уларда пул бўлади, биламан. Лекин аёлларининг феъли тор. Кафанликка дока беришса ҳам катта гап. — Ойбек, Танланган асарларМудиринг нокасроқ, феъли торроқ одамга ўхшайди. Эҳтиёт бўл унақалардан, жиян. — С. Нуров, НарвонАваз ўз феълини билади: у инжиқ, юраги тор, қўрс. — С. Сиёев, ЁруғликҚўявер, ука, эр-хотинчиликда ўтади. Баъзи хотинлар юраги торроқ, ғайирроқ бўлади. — Ҳ. Назир, Ўтлар туташганда
Тўлиқ мақола →
Ўлик бўлиб гўрда ёʻқ, тирик бўлиб тўрда ёʻқ.

Ни для живого почетный угол, ни для мертвого могила.

[Абдураҳмонбой:] Ўлик бўлиб гўрда, тирик бўлиб сонда ёʻқ, деб шуни айтар экан, Мирзақул. Икки жаҳон овораси бўлиб қолдиқ. [Абрурахман-бай:] Это про наше положение, Мирзакул, говорится в поговорке: не назовешь его мертвым, потому что нет его среди мертвецов в могиле, не назовешь его живым, потому что нет его среди живых. Вот и стали мы неприкаянными между двумя мирами. — Н. Сафаров, Танланган асарлар.

Тўлиқ мақола →
тўра
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Юқори табақага мансуб киши; зодагон, оқсуяк, аристократ.

Бу икки қаватли катта ҳовли Азлархон тўранинг ҳовлиси эди. — Ойдин, Ҳазил эмиш

2. Хонлар даврида ва чор Россияси даврида Туркистонда катта амалдор, ҳоким.

Унга жавоб қилмай, ҳокимдан сўради: — Нима қилайлик бўлмаса, тўрам? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Элликбоши ўйлади: Маҳкамага бориб, Ҳакимбойваччанинг обрўсини дастак қиламан. Тўраларнинг оғзига уриш учун пулни бойвачча беради. Мандан нима кетади, Қабул қилаверай. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Ҳурмат юзасидан ёки улуғлаб, кишиларнинг номига, унвонига, мансабига, шунингдек, кўчма маънода баъзи нарсаларни билдирувчи сўзларга қўшиб ишлатиладиган сўз.

[Содиқ:] Ҳа-ҳа-ҳа, балли, Мутал тўрам! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

[Мулладўст ўзига ўзи:] Оббо, ҳай бу кун-эрта ёр-ёр, чилдирма бака-банг, қиблага қараб куёв тўрам ўтирадилар. — Ҳамза, Майсаранинг иши

Қудрат ака, паловхон тўра ўзларини жуда азиз қилиб қўйдилар, қарздормиз. — Н. Сафаров, Уйғониш

Мана, ёнига коняк тўрани қўйиб, тўнғич ҳосил билан дастурхонни безатдим. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

4. Расмиятчи, расмиятпараст, бюрократ.

Бошқарма идорасига жойлашиб қолган икки-учта ўзбилармон тўранинг бебошлиги туфайли ишлар кетга кетганди. — Ш. Ғуломов, Ёрқин уфқлар

5. Тўра (эркаклар исми).

Тўлиқ мақола →
торф
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Тўқайзор, ботқоқлик ерлардаги ўсимлик қолдиқларининг табиий чиришидан ҳосил бўлган зич масса; фойдали қазилма (ёқилғи, ўгит, хомашё сифатида ишлатилади).

Торф қазиб олиш.

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 157 →

Таърифлар ичида

13 та
рўдапо

рўдапо Сўрғичли саккизта катта пайпаслагичи бўлган денгиз ҳайвони, саккизоёқ. Кўчада оёқлари, маталларда айтиладиган рўдапонинг оёқларидай, бир-бирига ўралиб

гўр

гўр Ўликни кўмиш учун қазилган чуқур. Бировга гўр қазисанг, ўзинг йиқиласан. Мақол Гўрингдан тутун чиққур! Гўрингда чиригур! (қарғ.) Тўпа холанинг ёнида ок

нақшбанд

нақшбанд айн. Нақшдор. Осмонўпар бинолар, нақшбанд маъмурий идоралар, ҳашаматли маданият саройлари кўзни қамаштиради. Газетадан Тўрда нақшбанд арк. М. Исмоилий,

шокилали

шокилали Шокиласи бор, шокила билан безатилган. Шокилали дастрўмол. нос кадисидан шокилали тиқинни шошилмай олди, кафтига носдан солиб, тилининг остига отди. К. Й

термос

термос Ичига қуйилган иссиқ ёки совуқ нарсани (масалан, иссиқ чой ёки совуқ сувни) узоқ вақт шу ҳолича сақлайдиган махсус идиш. Меҳри она столча ёнидаги корзинка

хурмойи

хурмойи Ранги хурмо меваси рангига ўхшаган; қизғиш-тўқ сариқ. Тўрда соқоли хурмойи-қизилча бўлган бир йигит ўтирарди. С. Айний, Эсдаликлар Ўзбекистондаги ўрик

Ҳаммасини кўриш · 13 →

Эртаклар

11 та
Бойвачча билан пари
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак бойвачча йигитнинг пари қизга уйланиши ва турмушдаги саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилади. Улар ялмоғиз кампирнинг чангалидан қочиб, кўп қийинк

Эчки, бузоқ, эшак ва қирқ бўри
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда уч дўст – эчки, бузоқ ва эшакнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Улар ўз топқирликлари ва жасоратлари билан қирқ бўрини қандай қилиб қўрқи

Эр-хотин ва ўғрилар
Халқ оғзаки ижоди

Бир куни кечаси эр-хотин чой ичиб ўтирганида, томда ўғрилар пайдо бўлади. Уй эгаси топқирлик қилиб, ўғриларни қўрқитишга ҳаракат қилади.

Олтин балиқ
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда камбағал балиқчи йигитнинг саргузаштлари, унинг олтин балиқ билан дўстлиги ва адолатли севгиси тасвирланади. Унда инсонийлик, садоқат ва сабр-тоқ

Орзижон билан Қамбаржон
Халқ оғзаки ижоди

Қамбаржон тушида кўрган Орзижон исмли маликага ошиқ бўлиб, уни топиш учун узоқ ёʻлга отланади. Унинг саргузаштлари давомида турли қийинчиликлар ва сино

Осма сават
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда отасидан қолган мол-мулкни совурган йигитнинг қирқ дўсти томонидан ташлаб кетилиши ва бойнинг хотини билан бўлган саргузаштлари ҳикоя қилинади.

Ҳаммасини кўриш · 11 →