Қидирув

от эск. (и — чўзиқ) кт. Уқ, камон ўқи.

Тир отмоқ.

Ҳар балодан асрагувчи энг муҳим, қиммат яроғ — Тири ваҳшат, ханжари зиллатга қалқондир китоб. — Ҳамза

сфт. 1. Ўлмаган, ҳали яшаб турган; ҳаёт, барҳаёт.

Иккита тирик катта балиқнинг бўғзидан каноп ўтказиб, ҳовузга ташлаб қўйилди. — Мирмуҳсин, Сўгал

Э, онажонгинам, қани энди, сен ҳам шу ерда тирик бўлсанг-у, ўз ўғлингнинг қандай одам бўлганини кўрсанг, деб хаёл қилди [Элмурод]. — П. Турсун, Ўқитувчи

Алҳамдулиллоҳ, кўрдим, тирик экансан, ноқобил болам. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ўсимлик ёки ҳайвонот дунёсига оид; жонли.

Тирик табиат. Тирик организм.

3. Ўзининг янги вақтдаги кўринишини, тароватини ёʻқотмаган, сўлмаган (ўсимлик, унинг гули, меваси ва шу кабилар ҳақида).

Сабзининг тирик-тиригини териб олмоқ. Бодринг сувда тирик туради.

4. Куч-қувватини ёʻқотмаган; бардам, тетик.

[Бувим] Тириккина кампир, ҳасса тутмайди. — Ойбек, Болалик

5. Тийрак; серғайрат, ҳаракатчан.

Ҳамида ўн олти ёшлардаги тирик, қувноқ қиз. — А. Қаҳҳор, Адабиёт муаллими

6. кўчма Яшаётган, сақланиб қолган, жонли, барҳаёт.

Азим тоға билан суҳбатлашган одам уни тирик тарих дейди. — Ўзбекистон қўриқлари

Бу тахт-у салтанатлар беном-у нишон ёʻқолур, фақат меъмор-у мусаввирлар яратган зўр санъат асарлари тирик қолур, деган ақидалар бизга маълум. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

7. кўчма Яхши пишиб етилмаган (асосан овқатга солинган дон ҳақида).

Маставанинг гуручи тирик, бир оз қайнасин. Мош ҳали тирик.

Хаёлим қочиб, кабобни қайиш қилиб қўйибман. Ош ҳам тирик бўлибди. — П. Қодиров, Қадрим

сфт. Бурушган, тиришган

Опам қопқорайиб кетган тириш қўллари билан юзини беркитди-да, йиғлаб юборди — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман

от с. т. Уст кийим учун ишлатиладиган ип ёки ярим жун газлама.

Махсум эса эгнидаги тиринка шимни ечиб булоқда ювинди. — С. Анорбоев, Оқсой

Тиззалари титилиб кетган эски тиринка шимнинг почаларидан сув сирқиб оқар эди. — Н. Фозилов, Дийдор

айн. Тириклайин.

от 1. Тирик ҳолда (ҳаёт) эканлик.

[Гулнор:] У тириклигимни, сиз билан бир ёққа қочганлигимни секингина ойимга сўзла-син. — Ойбек, Танланган асарлар

Тириклигида уни кўп уриб азоблаган ва унинг дунёга келгани учун худодан ҳам норози бўлган Бувинисо энди фарзандининг жасади устида кўзларидан сел-сел ёш тўкарди. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Ҳаёт, яшаш жараёни, ҳолати.

Севгисиз тириклик андуҳ, бефараҳ, Мангу шарофатли маърака бу кун. — Р. Парфи, Кўзлар

Уни тарк этган тириклик нишоналари қайтди, оғзидан чиққан биринчи сўз: Вой ўлай! нидоси бўлди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тириклик — мавж уриб, тўлқинланиб оқаётган зўр бир дарё. Бу дарёда сузмайдиган одам ёʻқ. — Н. Сафаров, Оловли излар

3. Кун кечириш, яшаш, тирикчилик; ҳаёт.

Чўнтакларида ҳемири қолмаган ака-ука тириклик тўғрисида ўйлай бошладилар. — М. Осим, Тилсиз гувоҳ

Ўрнимдан туриб, отам экиб кетган ярим танобча ердаги жўхорини қайириб олишга ва буни пишириб, тириклик ўтказишга эринар эдим. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда